24 خرداد ماه سال گذشته ملت ایران با حضور معنادار خود در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، ضمن خلق حماسه سیاسی، به حاکمیت 8 ساله اصولگرایان و سیر قهقرایی که کشور را تا لبه پرتگاه برده بود پایان دادند.
مردم در این انتخابات حسن روحانی کاندیدای اعتدال گرایی که بیشتر شعارها و برنامه هایش رویکرد  اصلاح طلبانه داشت را به ریاست جمهوری برگزیدند.
این انتخابات، دستاوردها و پیامدهای بسیاری در عرصه داخلی و بین المللی داشت؛ که بازگشت امید و نشاط به جامعه، بازتر شدن فضای سیاسی و بهبود روابط خارجی و کاهش تحریم ها و.... از جمله این دستاوردهاست. این دولت البته ناکامی هایی نیز داشته است.
اولین سالروز این حماسه سیاسی بهانه ای شد تا نظر برخی از  نویسندگان، فعالان سیاسی و صاحب نظران را در خصوص  دو سؤال زیر جویا شویم:
1ـ دستاوردهای انتخابات 24 خرداد ریاست جمهوری را چگونه ارزیابی می کنید؟
2ـ نقاط ضعف و قوت دولت تدبیر و امید طی 10 ماه عمر این دولت از نظر شما چیست؟

خلیل موحد*

دستاوردهای انتخابات 24 خرداد 92 از دومنظر سلبی و ایجابی قابل ارزیابی است؛ گرچه چهره ی سلبی آن بیش از سویه ی ایجابی اش ارزش تحلیل و واکاوی دارد. واقعیت این است که ما هشت سال مالامال از خشونت و زخم و زهر را بر تار و پود جان و جسم و در عمق هستی خود شهود کردیم. دورانی که نه در پیشین خود بی بدیل بود و نه به احتمال در پسین خود بی شریک. ما در زمانه ای زیست کرده و هم چنان آن را دوره می کنیم که در آن جماعتی نظر دادن را نیز حرام کرده اند....  هشت سال تمام سلطه ی انحصاری جناح راست بر خلوت و جلوت مردمان این سرزمین و چپاول دارایی مادی و معنوی آنان، رمق و رونق را از ذهن و روح فرودستان و ناوابستگان به قدرت سیاسی ربود، دروغ و فریب و نیرنگ و ریا و نفاق و چند رنگی و بی اعتمادی را در جامعه نهادینه کرد، و به رغم 700، 800 میلیارد دلار درآمد ارزی، نرخ فلاکت و نگون بختی ملی را به بالای 50 درصد رساند و دره ی عمیق گسست و نابرابری طبقاتی را بیش از پیش دامن گسترتر و عمیق تر کرد و بر خیل عظیم تهی دستان کشور افزود. در این شرایط که کرختی و افسردگی زمخت ناشی از مدیریت ویرانگر تک صدایی، اکثر ملت را درب و داغون کرده و در جست و جوی گریزگاهی برای رهایی از فضای دم کرده و بی نشاط سیاسی و فرهنگی و بازارآلوده ی اقتصادی و به خواب رفتن چرخ های تولید بودند، آن ها 24خرداد را به سان فرشته ی نجات خود از وضع دردناک موجود در آغوش کشیده و از یک سو، کم و بیش همانند دوم خرداد 76 با پیشگامی اصلاح طلبان و تحول خواهان، به پیشانی راه و رسم مستقر مهر باطل زندند (رویکرد سلبی) و از دگر سو با ریختن آرای خود به حساب حسن روحانی که در هر دو قلمرو سیاست داخلی و خارجی، مرزبندی گاه غلیظ و پرنمودی با جناح حاکم داشت، بار دیگر امیدهای فروخفته شان سر برآورد و اندک نفسی تازه کردند تا شاید زیستی انسانی، آزادانه، عادلانه، شاد و پررفاه و برهنه از تحقیر و تخفیف برای خود رقم بزنند. (سمت گیری ایجابی)
 در خصوص داوری در باره ی عملکرد دولت (قوه ی مجریه) روحانی- و یا هر دولت دیگر- پس از ده ماه از آغاز به کار آن، باید از جمله به چند نکته توجه کرد: اول، این دولت مملکت را در چه اوضاع و احوالی تحویل گرفته است؟ دوم، حدود و ثغور مانور رئیس جمهور و زیر مجموعه های آن در ساختار حقوقی قدرت و در سپهر سیاسی ایران کنونی تا کجاست؟ سوم، نگاه سایر ارکان قدرت - که اکثر آن ها انتصابی بوده و شاید 75 در صد قدرت را نیز در اختیار دارند - به این دولت از چه جنسی است؟ روشن است که دولت فعلی وارث دولتی است که با حمایت پر شور و یا دست کم سکوت همفکران اصولگرای اش در هشت سال حاکمیت خود، خسارات سهمگینی به اقتصاد، سیاست و فرهنگ کشور و زندگی ذهنی و عینی اغلب مردم ایران وارد کرده که جبران بعضی از آن حالا حالا هیهات و جبران برخی نیز در ردیف محالات است. هم چنین در دوران دولت محمود احمدی نژاد که خود آن را دولت اسلامی و جاده صاف کن مهدی موعود شیعیان دوازده امامی معرفی می کرد رکورد رسوایی فساد مالی واداری و غارت اموال عمومی در تاریخ ایران و شاید جهان شکسته شد؛ تاراج و فسادی که تاکنون فقط بخشی از آن افشا شده و ابعاد و عمق بخش سربسته مانده ی آن چنان گسترده و بی کرانه است که به گفته ی غلامعلی جعفرزاده از اعضای کمیته های تحقیق و تفحص مجلس:  فساد آن قدر بزرگ است که می ترسیم باعث شوک جامعه شود.... ما اکراه داریم از این که به صورت علنی و درسطح ملی مطرح شود. شکل و حجم این فسادها طوری است که ما می ترسیم واقعاً باعث ایجاد ضربه های اجتماعی به جامعه شوند. متاًسفانه ابعاد فساد آن قدر بزرگ است که می تواند به نظام ضربه زند.(هفته نامه ی صدا، شماره 6، 10/3/93، ص4و5)
 در سیاست خارجی نیز عملکرد سراسر شعاری و برخی ادعاهای پوچ و سخنان غیرمسئولانه ی بعضی از اصولگرایان در حوزه ی سیاست خارجی و گفتارها و رفتارهای غیر واقع بینانه درمورد مناقشه ی پر هزینه ی هسته ای، کشور را به کام تحریم های بی سابقه ی غیرهوشمند فرو برده است. با این مقدمات، به باور نگارنده، نمره ی دولت روحانی در باره ی حل و فصل پرونده ی هسته ای و با توجه به امکانات کشور و محاسبه ی هزینه – فایده ی آن، در مجموع، نمره ای عالی است که امید می رود با توافق نهایی، دعوا بر سر این موضوع توانفرسا و سرشار از رنج و درد برای مردم برای همیشه پایان یابد.
در جغرافیای امور داخلی، به نظر می رسد از سرعت افزایش تورم کاسته شده ولی در دیگر امور اقتصادی، اوضاع کماکان نامساعد است و فقرای جامعه و حتی طبقه ی متوسط هم چنان زیر فشار. نتایج هدفمندی یارانه ها در کاهش، تثبیت و یا افزایش نرخ تورم در میان مدت و درازمدت نیز نامعلوم است.
در پهنه ی سیاست و فرهنگ، فضای سیاسی و فرهنگی در کلیت جامعه و در دانشگاه ها و مراکز علمی و آموزشی، شاهد اندک تغییرات رو به جلوبوده، گرچه به علت مخالفت هواداران نظم پیش از 24 خرداد با برنامه های سیاسی و فرهنگی دولت و عدم قاطعیت دولت، این تغییرات بسیار شکننده ظهور یافته و با مواعید انتخاباتی و بعد از انتخاباتی حسن روحانی نیز فاصله ی زیادی وجود دارد. دولت اما درکاربرد قدرت در حوزه ی اختیارات خود در قوه ی مجریه، در مورد جایگزینی مدیران دست پاک و خوش فکر و کارآمد با مدیران بی کفایت دولت سابق و ناهمسو با مطالبات عادلانه ی مردم، بعضاً کامیاب نبوده است.  دولت به ویژه تاکنون شوربختانه نتوانسته امنیت بسیاری از اجتماعات سیاسی و فرهنگی جبهه ی اصلاحات و اعتدال و حتی امنیت برخی کنسرت های موسیقی را از اخلال و یورش دولت پنهان تأمین کند. در این وادی، عملکرد دولت از ذهنیت آن بسیار عقب تر است. در این خصوص شاید در فرصتی دیگر بتوان فهرستی بلند بالا ارایه داد.

*نویسنده و فعال مدنی