مجید عوض فرد:
مفهوم جدید جامعه مدنی در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم، دربرگیرنده گروه ها، انجمن ها، نهادها و تشکل های غیر دولتی است که به منظور احقاق حقوق شهروندان در برابر دولت شکل می گیرد. با توجه به معنای فوق یکی از مهمترین مشخصه های جامعه مدنی، حضور فعال نهادهای دموکراتیک و تشکل های غیر دولتی (N.G.O) در عرصه های مختلف اجتماعی است. کار گروهی و فعالیت های جمعی، فرهنگ مسئولیت پذیری جامعه را پرورش داده و تضمین کننده رفتارهای مدنی افراد جامعه است. نهادهای غیر دولتی نقش واسط را ميان قدرت سياسي و قدرت اجتماعي ايفا مي كنند. از مشخصه های نهادهای غیر دولتی این است که این نهادها به صورت خودجوش توسط افراد جامعه شکل می گیرد و هدف آن، قاعده مند ساختن مشاركت مردم در امور اجتماعی است. پيامد حاكم شدن چنين وضعيتی پذيرش اصل مسئوليت پذيری در جامعه، شفاف سازی امور، پاسخگو كردن دولت در قبال ملت و ارایه تعريف جديد از حقوق ملت و دولت و در نهایت گذار از جامعه ی توده ای به جامعه ی مدنی است.
تجربه ی هشت ساله ی دولت اصلاحات و حضور و فعالیت گسترده ی نهاد های غیر دولتی (N.G.O)  در عرصه های مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی نشان داد در مواقعی که بستر مناسب برای فعالیت این نهادها فراهم می شود، می توانند در رفتار و گفتمان جامعه و دولت تأثیر شگرفی داشته باشند. در آن سال ها با توجه به دغدغه ی اصلاح طلبان بر لزوم تغییر در ساختار دولت و جامعه و گذار به جامعه ی مدنی، این بستر به وجود آمد. فضای باز سیاسی به تشکل های غیر دولتی این اجازه را داد که در عرصه های مختلف، گفتمانی دیگر سر دهند و به موازات دولت تحول خواه، جامعه را برای تغییر آماده کنند. اشتیاق جوانان به فعالیت های مدنی و مشارکت آن ها باعث شد که شاهد پرکارترین سال های فعالیت این تشکل ها در دوران جمهوری اسلامی باشیم. متأسفانه این روند مثبت در دولت بعدی متوقف شد و بسیاری از این تشکل ها به علت محدودیت های به وجود آمده، فعالیت شان متوقف و یا کم رنگ شد. جامعه مجدداً در خمودگی فرو رفت و دستاوردهای آن سال های اصلاحات مورد هجوم تمامیت خواهان قرار گرفت.
اکنون که جامعه بعد از هشت سال مجدداً خود را بازیافته و خواهان ادامه ی دست آوردهای اصلاحات است؛ دولت جدید بر اساس قول و قرارهایی که داده، می بایست مجدداً بستر را برای تشکیل و فعالیت حداکثری این تشکل ها فراهم نماید زیرا این نهاد ها می توانند همراه با دولت تحول خواه -البته با نگاه انتقادی- نقش مثبتی ایفا نمایند. /ح