دکتر اسماعیل عبدالهی
وکیل دادگستری و عضو هیات علمی دانشگاه/مدیر اندیشکده حکمرانی وقانون گذاری استان بوشهر


«خداوند سرنوشت هیچ ملتی را تغییر نمی دهد مگر آن که آنان خودرا تغییر دهند.رعد /۱۱»

کانون های وکلا به طور عام و کانون بوشهربه طور خاص همانند سایر ساختارهای صنفی و حرفه ای تحت تاثیر مولفه های واقعی دستخوش فراز و فرود(یا از نگاه جامعه شناختی دچار تغییر) شده وخواهدشد.معمولا این وضعیت ناشی از برخی عوامل بیرونی و درونی است.یکی از مهم ترین عوامل بیرونی،عامل زمان ومقضیات مکانی است.زمان ومکان همیشه ودرتمام دوره حیات یک موجود و مجموعه هم الزاما(ناخواسته) وهم اکتسابا  (خواسته) زمینه شکل گیری تغییرات  در رویکرد (ذهن) وروش (عمل) را فراهم می سازد. از نگاه علمی, به‌ویژه جامعه شناختی ،دوعنصر مهم «زمان و تغییر» است و تغییر متناظر ومتناسب بازمان وبرای رسیدن به وضع مطلوب نه تنها ضروری واجتناب ناپذیر است ،بلکه در خیلی از مواقع می تواند دستمایه پوست اندازی و انطباق با الزامات و مقتضیات به صورت کنترل شده وبی ضرر شود.بنابرابن،همیشه تغییر و تطابق با شرایط بد نیست ودرواقع مثل تغییر تاکتیک و راهبرد است که نباید بهانه افت کیفیت کار و نابسامانی در سازمان شود. نمونه بسیار تاثیر گذاردر فرایند زمان و مکان،تولد یک نهاد هم عرض به نام «مرکز وکلا و مشاوران قوه قضاییه» وفق ماده موسوم به ۱۸۷ برنامه سوم توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی بود.این‌که آیااراده قانون‌گذار در پیدایش ساختار مزبور حکیمانه بود یا خیر ،به طور قطعی در اثبات یا رد آن نمی توان اظهار نظر کرد ،لکن می توان بر اساس تاریخ و ابعاد پنهان پیدایش نهاد جدید ،نیاز انباشته یا مطالبه واقعی دانش آموختگان فراوان حقوق و متولیان کشوررا مبنای تحلیل قرارداد.اساسا با شکل گیری و تاسیس واحدها و مراکز دانشگاهی جورواجور درکنار دانشکده ها و دانشگاه های کم تعداد دولتی ،حذف کنکور ،خواسته موکد حکمرانان کشور ودرمقابل رویکرد منجمد،انحصاری ،عدم واقع نگری و زمان شناسی و عدم استقبال کانون های کم تعداد وکلا ،شاید در عمل دیگر چاره ای باقی نماند وحتی دولت وقت اصلاحات براین نیاز واقعی صحه گذاشت و درنهایت انحصار شکسته شد.نگارنده پیش از اتفاقات مزبور ودرچارچوب وضع موجود، طی یادداشتی ضرورت خانه تکانی درکانون های وکلا را ازباب پیشگیری و پاسخگویی به مطالبات مردم ونظام یادآوری کرد.متاسفانه درآن زمان به اندازه ای تحجر(عدم آینده نگری وواپس گرایی) وجمود(خودشیفتگی و انحصار) به عنوان یک عامل درونی مقوم وشاید مهم تر از عامل بیرونی، بر مدیریت کانون ها حاکم ومستولی بود که هیچ راهکار سیاستی اصلاحی را نمی شنید تا چه رسد که بخواهد دراین راستا همراهی فکری و عملیاتی کند.به‌هرحال،عنان امور از اختیار کانون ها خارج و دراین عرصه قوه قضاییه ودولت درچارچوب الزامات توسعه فعال مایشا وخالق قوانین ونظامات جدید شد،هرچند این گونه برنامه ها می توانست به نحو شایسته تر و بدور از افراط وتفریط همچون زمان تصویب و تأسیس اولین قوانین وکالتی ونهاد وکالت در کشورقانون گذاری شود.
غرض از بیان این مطالب ویادآوری گذشته،عبرت گیری ودرس آموزی از واقعیت های زمان ومکان است.باید درست نگاه کنیم ،درست بیندیشیم ودرست تر رفتار کنیم،وگرنه همیشه «تقدیر »را به جای «تدبیر »می نشانیم وعرصه را به دیگران وامی گذاریم.پر واضح است که درکلام  پروردگار حکیم،دنیا وامور دنیوی انسان بیش از آن که برمدارتقدیر(تسلیم وبی کفایتی انسان) باشد برپایه تدبیر(توانایی تغییر و کفایت انسان ) استوار است و همین تعبیر، رویکرد هوشمندانه وعلمی تلقی می شود؛یعنی تقدیری که با تدبیر انسان تعیین می شود؛البته انسانی که نه تنها خود توانایی ذهنی و عملی داشته باشد،بلکه توان فکری،عملی و تجربی دیگران را به خدمت گیرد.
وکیل،هرکسی که باشد ؛زن یامرد،باسابقه وکم سابقه،دارای تحصیلات عالی یا عادی،ملتزم به سوگند یا خدای ناخواسته گریزان از الزامات سوگند ،پیشرو یا پیرو،رییس یا مرئوس فی نفسه در یک چیز با هم شریکند وآن «وکیل پایه یک دادگستری» بودن است که برای استقلال وحرکت پویا یک سرمایه عظیم است.
اگر می خواهیم وکیلی مستقل وپویا ودریک کلام پیشگام در حمایت از حقوق وعدالت که برآن سوگند جاری شده است داشته باشیم، باید به زمان،مقضیات مکان و تغییراقتدا کنیم وگرنه درگرداب چالش های آن غرق خواهیم شد وزین پس ناله وشکوه ما چیزی جز پذیرش تقدیر در پی نخواهد داشت.براین اساس،اولا باید واقعیت های توسعه را پذیرفت و تهدیدهای احتمالی آن را به فرصت تبدیل کرد؛ثانیا با مدیریت جامع،هوشمند، راهبردی و خیرخواهانه،به ویژه اجرای برنامه های با کیفیت ومستمر وکمک به معیشت وکلای جوان ،درعین حال که از جهت علمی و عملی استاندارد وتراز وکلا را باجدیت ارتقا می بخشیم وبدین ترتیب ظرفیت واقعی ومقدس وکالت در خدمت مردم و نیازمندان قرار میگیرد،علاوه بر آن باید از روش های غیر تعاملی ، انفعالی وجنجال های خودخواهانه، خانمان‌سوز واغیار شادکن پرهیز کرد.
وکلام آخر؛در نظام علت ومعلولی،هرچیزی که هستیم وبا هرچه ؛خوب یابد ،مواجه می شویم در واقع پژواک ایده وعمل ماست ومتهم کردن زمان وزمین خود یک مرض(نادانی) است که به معالجه ودرمان نیاز دارد.متاسفانه دراین سرزمین و ایران امروز، بعضابه جای اندیشه بلندو بازوعمل صادقانه، ژست بی خاصیت و زبان گشاد(حرافی)  اولویت پیدا کرده است. بدیهی است با حرف محض وعمل غیرحرفه ای-که اتفاقا درتوان آحاد مردم است وبه هیچ تخصص و تجربه ای نیاز ندارد - هیچ گرهی باز نخواهد شد.

به امید نیل به دنیایی مالامال ازعشق ،دلبستگی ، شرافت و انسانیت این جهانی