جواد لقمان زاده

بیست و پنجم نوامبر ( چهارم آذرماه) مصادف  با روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان است  و هر ساله به این مناسبت در کشورهای مختلف برنامه های گوناگونی به منظور تاکید بر اهمیت جلوگیری از اعمال خشونت های متعدد در رابطه با زنان و نقش این تلاش‌ها در توسعه اجتماعی ملت ها برگزار می شود.

 در این چارچوب فعالان مدنی همواره می کوشند تا با معرفی اشکال گوناگون خشونت های آشکار و پنهان موجود، گامی در راه تحقق برابری حقوق و امکان توسعه همه جانبه جوامع انسانی و دست یابی به اصول پذیرفته شده توسعه پایدار بردارند که نقطه آغاز این حرکت ها ترویج مفاهیم لازم به صورتی عمومی و افزایش آگاهی جمعی جوامع است. چرا که آگاهی عمومی و آموزش بخش های مختلف جامعه، اولین و مهم ترین حرکت در راه دستیابی به پایداری اجتماعی، کاهش نابرابری در فرصت ها، برطرف ساختن زمینه رشد انواع فقر و حرکت به سوی جامعه مطلوب و شادمان است.

اما هنوز در بسیاری از کشورهای جهان خشونت علیه زنان به اشکال مختلفی اعمال می شود که برخی از آنها عبارتند از: تجاوز جنسی،  حملات جسمانی و کتک زدن، به کار بردن الفاظ رکیک در رابطه با زنان، نگاه ابزار گونه، احساس مالکیت به زن، عادی سازی نابرابری مرد و زن، محروم ساختن زنان از علایق و اصالت انتخاب در بسیاری زمینه ها، رفتارهای نامناسب در محیط کار و جامعه، تبعیض در استخدام و عدم پرداخت حقوق برابر ، عدم اصل برابری حقوق پیش فرض در قوانین، سواستفاده از قدرت و معیارهای اجتماعی آسیب رسان و...

البته می توان گفت مهمترین عامل افزایش این موارد، تلقی نابرابری در اذهان عمومی و پذیرش امکان برتری یک جنسیت بر دیگری در قوانین و عرف عمومی است. در جوامعی که چنین پیش زمینه ای به هر شکل وجود داشته باشد، امکان بروز اشکال مختلف اعمال خشونت نیز فراهم خواهد بود و بدتر اینکه این خشونت ها به منزله امری طبیعی و بدیهی تلقی می شود، مخالفت مناسبی با آنها صورت نمی گیرد و آسیب های متعدد جسمی و روحی که به نیمی از جامعه وارد می شود، نادیده گرفته خواهد شد. در این جوامع دور باطل خشونت، از مادران به فرزندان منتقل می شود و این زنجیره به ظاهر خاموش خشونت، در شکل‌های مختلف از انبوه پرونده های قضایی تا مشاهده هر روز نزاع های خیابانی و خانوادگی و به دنبال آن افسردگی، کاهش راندمان کار، اقدام به خودکشی و ...ظهور خواهد کرد.

فراموش نکنیم که بانوان اولین  آموزگاران جامعه هستند و مهم ترین تاثیر شخصیتی را بر کودکان تا سن شش سالگی که دوران طلایی شکل گیری شخصیت فردی است، دارند و هرگونه اضطراب و پریشانی مادران می تواند لطمه جبران ناپذیری به سلامت نسل های بعدی نیز وارد سازد و در سوی دیگر ماجرا اساس اعمال خشونت مانع اساسی دستیابی به یک جامعه رشد یافته، آرام، در حال توسعه و شاد است.

در کشور ما نیز کودکان از سنین پایین شاهد اشکال مختلفی از تبعیض و خشونت در بین پسران و دختران هستند و گاه برخی از خشونت ها امری بدیهی و غیر قابل تغییر تصور می شود و توسط هر دوجنس مرد و زن پذیرفته شده است. هر چند که خوشبختانه با حضور اجتماعی، علمی و اقتصادی بیشتر زنان در جامعه و افزایش آگاهی های آنان و همراهی گروهی از مردانی که سعادت خود و خانواده را در رفع این تبعیض ها می جویند، امکان و عزم اولیه برای جلوگیری از این خشونت ها تا حدودی فراهم شده است اما همچنان خبرها و آمار تلخی در خصوص نمونه ها مختلفی از کودک همسری، عدم توجه به رضایت و آزادی حق انتخاب زنان، بروز خشونت های خانگی حتی تا مرحله اقدام به قتل همسر یا دختر توسط بستگان با بهانه های ناموسی، نابرابری در دستمزدها و امکان به دست آوردن جایگاه شغلی مبتنی بر دانش بدون توجه به جنسیت، خشونت های رفتاری و کلامی، عدم دسترسی آزاد و مناسب به امکانات تحصیلی، بروز آزار و اذیت در فضای مجازی و ... را شاهد هستیم.

به همین منظور لازم است تا تمام بخش های جامعه با عزمی جدی، برای داشتن جامعه ای سالم، به دور از خشونت و احساس تحقیر برای همه افراد تلاش کنند.

امروزه در سطح جهان، خشونت علیه زنان به عنوان یکی از اصلی‌ترین موانع دستیابی به حداکثر ظرفیت رشد شناخته می‌شود و جامعه ای که می‌خواهد محیط مناسبی برای بالندگی فرهنگ و رشد اقتصادی باشد لازم است تا آگاهی رسانی در رابطه با چنین موضوعی را در صدر اقدامات خود قرار دهد و از سوی دیگر قدم هایی اساسی در راه اصلاح قوانین و رویه هایی که سبب ساز این خشونت ها هستند و یا در مقابل اثرات آن نقشی خنثی دارند برداشته شود که این امر نقش نهاد های قانونگذاری ملی و محلی را در باور به تلاش برای اصلاح مسیر، بارزتر می سازد و لازم است تا در کشور ما هم قانونگذاران و مجریانی انتخاب شوند که باور عملی به این امر داشته و با مشاوره متخصصان زمینه های زدودن این خشونت ها را از جای جای جامعه فراهم آورند.

جواد لقمان زاده
چهارم آذر 1402