دکتر اصغر علی خانی

در این مقال، قصد ندارم ساختارِ فشلِ تعلیم و تربیت را به چالش بکشم که فردا روز رگِ غیرتِ مدیران بالادستی تا پایین دستی بزند بیرون. دست ببرند به بیانیه که ما چنین بوده ایم و چنان شده ایم. مشتی آمارِ کذا به نام بیلانِ کاری به نافِ ملت ببندند که بیایید و ببینید که کاخی بلند ساخته ایم که بادِ خزان را بر اوراقِ آن دستِ تطاول نباشد و گردش زمان، عیشِ ربیعش را به طیشِ خریف مبدل نکند. افسوس که روزکورانِ تنگ نظر و معاندانِ بدگهر چشم دیدن این بوستان معلّا را ندارند.

ایضاً؛ تمایل ندارم هندوانه زیر بغل فرهیختگانِ تعلیم و تربیت بگذارم و با مشتی شعار از نوعِ  نقل و نبات که گوششان از آن ها پر است و چشم و دل شان سیر (به اندازه ی مُکفی در همایش ها و کنگره ها در هوا پخش می شود و بر در و دیوار می بینند) ایشان را تبدیل به بمب انگیزه کنم، حدّت بخشم و تیز کنم.

ثالثاً؛ مشکلاتِ پیشین دست مالی شده که همه بر آن انگشت گذارده اند و چون غدّه ی سرطانی نفسِ آموزش و پرورش را بریده است، مثل؛ تنوعِ آموزشگاهی، مدارسِ خصوصی، کپری، استیجاری و ... پذیرش فله ای معلم، نُرم کلاسی و مهم تر؛ طرح ها و سندهای آبکی و... قصد ندارم چون کاهِ کهنه دوباره آن ها را به دستِ باد بسپارم.

رابعاً؛ دوست ندارم به مقوله هایِ رانت، جاسوسی، زیرآب زنی، دورویی و ...اندکی که تقدّسِ ساحتِ تعلیم و تربیت را شکسته اند؛ بپردازم. هم چنان که علاقه مند نیستم از آن هایی یاد کنم که متاع ارزشمندِ دانش را به انحاء مختلف با ثمنِ بخس معاوضه می کنند.

بیمه یِ تکمیلی، صندوقِ ذخیره، مراکز رفاهی، اموالِ مازاد و معلمان زندانی باید به شکل علی حده توسط کارشناسان خبره مورد مداقه قرار گیرد که مقصد و مقصود ورود به این ها نیست.

به قول اکثر کارشناسان؛ معضل آموزش و پرورش بودجه و در یک کلام "پول" است. این امر بنا به روایتِ عوامّ و خواصّ یک سرمایه گذاریِ بلند مدت با سودِ هنگفت و کاهشِ هزینه یِ دولت در بخش های حمایتی و جزایی است. این مسئله زمانی اهمیت پیدا می کند که بدانیم؛ موتورِ کارخانه یِ انسان سازیِ تعلیم و تربیت بسیار بیش تر از نهادهایِ فرهنگی دیگر که قادر نیستند دو شاخ ملخ را از هم باز کنند و کلّی بودجه می گیرند؛ می گردد. از آن جا که آموزش، اولویتِ هیچ یک از دولت ها نبوده است؛ صرف تعویض وزیر (تقی یا نقی) هیچ دردی را تا کنون دوا نکرده است و نمی کند.

این چه آموزش رایگانی است که دستِ دولت تا مرفق در جیبِ مردم است. از آن جا که مدارس هیچ سرمایه و راه درآمدی ندارند (اگر هم داشته باشند، به جیب خزانه می رود یا اداراتِ آموزش و پرورش) ناگزیرند به اولیا متوسل شوند. در این بلبشویِ اقتصادی طبقِ ضرب المثل "گربه محض رضای خدا موش نمی گیرد" و طبق قانون نیوتن که "هر عملی، عکس العملی دارد." اولیا و دانش آموزان در قبال همیاری، توقعاتی دارند که رویّه ی دولتی را به سمتِ خصوصی بودن سوق می دهد که زیبنده یِ حرمتِ آموزشگاه و دستگاه عریضِ تعلیم و تربیت نیست!

این روزها آموزش و پرورش ها به یتیم خانه هایی تبدیل شده اند که نهادها و ارگان های دیگر؛ هر چند مدت، از سر ترّحم و دل سوزی  دستی بر سر آن ها می کشند. این شفقت و مهربانی تا بدان جا پیش می رود که حتی جشنِ سپاس و تقدیر از بزرگان تعلیم و تربیت به همتِ نهادها و ارگان هایِ نظامی صورت می گیرد.

از آن جا که آموزش و پرورش در تمام عرصه ها (انقلاب، دفاع مقدس، انتخابات، شوراها، راهپیمایی ها و...) پیشگام بوده است؛ بنا به "هل جزاء الاحسان الا الاحسان" حق طبیعی و معمول خود را می خواهد نه این که آن را بدل به یتیم خانه کنیم.