امروز: چهارشنبه 27 آبان 1405
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 17 خرداد 1400 - 19:15
بررسی زمین‌شناختی خلیج فارس؛

اتحادخبر: به اعتقاد رییس پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور از آنجایی که میزان تبخیر آب در خلیج فارس بالاست، در نتیجه میزان شوری آن نیز بسیار زیاد است، علاوه بر آن منطقه ساحلی استان هرمزگان نسبت به استان‌های خوزستان و بوشهر دچار گسل‌خوردگی‌های بیشتری است.

اتحادخبر: به اعتقاد رییس پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور از آنجایی که میزان تبخیر آب در خلیج فارس بالاست، در نتیجه میزان شوری آن نیز بسیار زیاد است، علاوه بر آن منطقه ساحلی استان هرمزگان نسبت به استان‌های خوزستان و بوشهر دچار گسل‌خوردگی‌های بیشتری است.

خلیج فارس سالانه ۲ متر تبخیر را تجربه می‌کند/استان هرمزگان دارای بیشترین گسل‌خوردگی

به گزارش ایسنا؛ راضیه لک  با بیان اینکه تمامی محدوده رسوبی خلیج فارس بر روی فلات قاره‌ای امتداد یافته که حاشیه و شیب آن در خلیج عمان واقع است، افزود: بیشینه ژرفای خلیج فارس مربوط به شمال شرقی‌ترین بخش آن، یعنی کرانه ایرانی تنگه هرمز با ژرفای بین ۹۰ تا ۱۳۰ متر است. کمینه پهنای خلیج فارس در تنگه هرمز به میزان ۵۶ کیلومتر و بیشینه پهنای آن تا ۳۶۰ کیلومتر گزارش شده است.

 

وی درازای سواحل شمالی این خلیج از "فاو" تا "بندر عباس" را هزار و ۳۷۵ کیلومتر و مساحت آن را حدود ۲۴۰ هزار کیلومتر مربع عنوان کرد و ادامه داد: با توجه به میانگین ژرفای آن یعنی ۳۶ متر، حجم متوسط این حوضه ۱۰۳ در ۸.۷ کیلومتر مکعب برآورد می‌شود.

 

لک اضافه کرد: خلیج فارس با کمینه پهنای ۵۶ کیلومتر در تنگه هرمز ، بیشینه پهنای ۳۶۰ کیلومتر و با مساحت حدود ۲۴۰ هزار کیلومتر مربع، شمالی‌ترین بخش از حرکت "پادساعتگرد" صفحه عربی را تشکیل می‌دهد و به عنوان یک مثال امروزی محیط رسوبی کربناته با آب و هوای خشک در نظر گرفته می‌شود. حجم این حوضه با توجه به میانگین عمق آن (۳۶ ) متر، حدود ۸۷ هزار کیلومتر مکعب برآورد شده است و نوع رسوبات آن اغلب گل دارای ماسه و گراول است.

 

رییس پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین‌شناسی با اشاره به کاهش سطح آب خلیج فارس، افزود: کاهش سطح آب تا حدود ۱۲۰ متری در آخرین دوره یخچالی یعنی حدود ۱۸ تا ۲۱ هزار سال قبل، باعث شد که تمام خلیج فارس از آب تهی شود و رودخانه‌ها در دامنه‌هایشان به حفر کانال‌های خود پرداختند. بعد از آن و در دوره بین یخچالی سطح آب دریا به سمت حوضه پیشروی کرد و در حدود ۴ تا ۶ هزار سال قبل به بیشینه سطح آن یعنی به طور تقریبی یک تا ۳ متر بالاتر از سطح کنونی خود رسید.  

 

این محقق حوزه زمین شناسی با تاکید بر اینکه خلیج فارس بر اساس تمام تعاریفی که از آن به عمل آمده، از نظر آب و هوایی در منطقه خشک واقع است، خاطر نشان کرد: این امر موجب شده مقادیر تبخیر آن بسیار بیشتر از ورودی‌های آب شیرین به داخل حوضه باشد. ۶ رودخانه "مند"، "هیله"، "هندیجان"، "کارون"، "دجله" و "فرات" با متوسط جریان سالیانه از ۲۰۳ مترمکعب بر ثانیه (هندیجان) تا ۱۳۸۷ متر مکعب بر ثانیه (مند) به درون خلیج فارس وارد می‌شوند.

 

به گفته وی میانگین نرخ تبخیر در خلیج فارس ۲ متر در سال است، از این رو میزان شوری این حوضه بسیار بالاست، به گونه‌ای که میانگین شوری سطحی در بخش‌های میانی خلیج ­فارس ۳۰ تا ۴۰ گرم بر لیتر است، در حالی که در سواحل عربی با توجه به شرایط آب و هوایی، شوری به ۴۰ تا ۵۰ گرم بر لیتر می‌رسد.

دانشیار سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی جزر و مد را یکی از جریان‌های مهم در خلیج فارس نام برد و یادآور شد: تغییرات جزر و مد در کل حوضه دارای مقادیر بزرگی است. این تغییرات در رأس خلیج فارس بیش از ۳ متر و در سایر مناطق آن نسبتاً کمتر و تا حدود یک متر گزارش شده و این در حالی است که محدوده جزر و مد در کشور قطر ۰.۴ تا ۰.۷ متر است.

لک یادآور شد: مطالعات نشان می‌دهد که نرخ جزر و مد در نواحی دور از سواحل کویت به سمت جنوب به بیش از ۲ متر و در شمال این ناحیه به بیش از ۴ متر می‌رسد. نرخ جزر و مد هم­چنین در دبی یک متر، در بحرین ۲.۵ متر و در سواحل قطر ۰.۵ است.

به گفته این محقق بررسی‌ها نشان می‌دهد که خور موسی، یکی از مهم­ترین نواحی بین جزر و مدی در خلیج‌فارس محسوب می‌شود؛ به طوری که این ناحیه بیش­ترین دامنه نوسان جزر و مد را در تمام محدوده خلیج‌فارس دارد و ارتفاع جزر و مد در آن حتی به ۵ تا ۶ متر نیز می‌رسد.

 

زمین ریخت‌شناسی خیلج فارس

 

لک، خلیج فارس را دریای حاشیه‌ای اقیانوس هند و دنباله دریای عمان دانست که در محل تنگه هرمز با آن ارتباط پیدا می‌کند، گفت: این حوضه آبریز از نظر جایگاه زمین شناسی بین سرزمین‌های عربی در جنوب و رشته کوه‌های زاگرس ایران در شمال قرار دارد و بستر و کرانه‌های خلیج فارس از نظر تکتونیکی فعال هستند، به طوری که بالا آمدگی این نقاط بین ۲ تا ۷ میلی‌متر در سال برآورد شده است.

 

وی تاکید کرد: در شمال غرب حوضه بیشتر کانی‌های رسی و مقادیری رسوب کربناته ته‌نشین می‌شود که منشأ آنها طوفان‌های گردوخاک جنوب عراق و کویت، ورودی‌های رودخانه‌ای و خصوصاً دجله و فرات و ته‌نشینی مستقیم از آب دریا است.  

رییس پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ادامه داد: علاوه بر آن خلیج فارس نامتقارن و شیب ساحل عربی(جنوبی) آن آرام‌تر از ساحل ایرانی (شمالی) است. کرانه ایرانی خلیج فارس، از سازندهای سخت و بلند با ساختار خطی تشکیل شده و به واسطه یک دشت ساحلی باریک، با دریا در ارتباط است. 

وی شدیدترین چین خوردگی‌های این منطقه را مربوط به کرانه‌های شمالی خلیج فارس (زاگرس) دانست که این منطقه را چین داده است و افزود: منطقه ساحلی استان هرمزگان نسبت به استان‌های خوزستان و بوشهر دچار گسل‌خوردگی‌ها و خرد شدگی تکتونیکی بیشتری شده است. گسل‌های این مناطق با سازوکارهای متفاوت و در مقیاس‌های مختلف عمل کرده و با روندهای متقاطع و موازی واحدهای سنگی را دچار بریدگی و خرد شدگی کرده‌اند.

لک ادامه داد: خردشدگی تکتونیکی باعث افزایش فرسایش‌پذیری واحدهای سنگی و تشکیل مخروط افکنه در یال جنوبی تاقدیس‌ها و دشت‌های کوهرفتی در یال شمالی آنها شده است. پیش بینی می‌شود که همین عامل در آینده نیز باعث افزایش نرخ رسوب‌زایی این منطقه شود. 

 

اهمیت خلیج فارس

 

لک با بیان اینکه از گذشته دور خلیج­ فارس مورد توجه بسیاری از پژوهش­گران در زمینه‌­های گوناگون بوده است، افزود: خلیج ­فارس از منظر زمین ­شناختی مورد توجه گروه بزرگی از زمین­ شناسان متخصص در علوم مختلف وابسته به زمین بوده است؛ چرا که این ناحیه یکی از مهمترین مناطق دنیا از نقطه نظر سیاسی، نظامی و اقتصادی است و در اثر وجود میادین عظیم نفت و گاز به یک منطقه سوق‌الجیشی تبدیل شده است. خلیج ­فارس و دریای عمان در بین کشورهای حاشیه به اختصار ROPME نیز نامیده می‌شود.

دانشیار سازمان زمین‌شناسی اضافه کرد: با بررسی روند تغییرات میانگین دما و بارش می‌­توان تغییرات اقلیمی را در این حوضه ردیابی کرد. بارندگی در منطقه خلیج ­فارس نتیجه‌­ای از ترکیب وضعیت‌­های جوی کلی مانند مانسون‌­ها، سیکلون‌­های حاره‌­ای و نواحی کم فشار فوق حاره­‌ای است و ترکیب این عوامل موجب شده که میانگین بارش در منطقه شمالی خلیج‌فارس (حاشیه ایرانی) بین ۲۰۰ الی ۵۰۰ میلی‌­متر در سال باشد.



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • گردهمایی بانوان شین کیوکوشین استان بوشهر؛ تجلی همدلی، انضباط و پویایی در باشگاه کمالیان
  • تجلیل دهیار دهقاید از دانش‌آموزان خلاق دشتستانی؛ روایت حماسه شهدای دهقاید با هوش مصنوعی
  • بازسازی واحد بوتادین پتروشیمی جم جلوتر از برنامه؛ بازدید مدیرعامل از روند عملیات
  • برگزاری دوره آموزشی تخصصی برای دهیاران شهرستان‌های دیر و کنگان/ تصاویر
  • ۳۸ هزار سند دفترچه‌ای در بوشهر همچنان نیازمند تبدیل به سند تک‌برگ است؛ ۱۱ هزار سند تعویض شد
  • برگزاری نشست کارگروه فناوری اطلاعات و امنیت سایبری منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس در پتروشیمی زاگرس
  • حضوری هیئت سرشماری نفوس و مسکن در جزیره خارگ شد
  • بازطراحی سفر معاون علمی رئیس‌جمهور با رویکرد رشد برنامه محور و قدرت بنیان
  • مدیرعامل پتروشیمی پارس: تولید استایرن منومر در پتروشیمی پارس آغاز شد
  • «تکاملِ ابزار در سایه انجمادِ روح: پارادوکس حکمرانی در عصر تکنولوژی»
  • از بوشهر تا پرسپولیس؛ حسین بحرینی، مربی پرافتخار بوشهری، در جمع مربیان سرخ‌پوشان پایتخت
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1405/08/26
  • عناوین روزنامه‌های امروز1405/08/26
  • «نخل آواز»؛ صدای غیرت هنرمندان بوشهری در روزهای جنگ رمضان
  • مشکلات سوخت‌رسانی در ۱۱ استان به‌زودی برطرف می‌شود
  • چهار انتصاب مدیریتی جدید در شرکت پلیمر آریاساسول
  • فاطمه (س) فراتر از زمان و زمانه
  • بنزین بهانه است؛ تاوان ناکارآمدی را چرا مردم بپردازند؟
  • خرده‌گیر و درشت‌ول‌کن
  • سقوط کامیون از پل در جاده دالکی به کنارتخته؛ ۲ نفر مصدوم شدند
  • پوچتینو در یک قدمی حضور در منچستریونایتد قرار گرفت
  • سردار خرم‌دل: نظام جمهوری اسلامی با شهادت افراد از بین نمی‌رود
  • آغاز عملیات اجرایی مخازن کروی ذخیره خوراک و محصول در پلیمر کنگان / گامی راهبردی در تکمیل زیرساخت‌ها
  • در نشست با رئیس دانشگاه علوم پزشکی بوشهر؛ مطالبات درمانی بخش سعدآباد مطرح شد
  • کبریتِ بی‌تدبیری بر بنزینِ کلافگی!
  • فارسی دومین مصدوم تیم ملی فوتبال؛ دوری سه هفته‌ای از میادین
  • بنیامین سلطانیان به مدال طلا رسید
  • قاسم‌پور تکلیف خودش را مشخص کند؛ انگیزه‌ای برای انتخابات کمیته ندارم
  • گردهمایی بانوان شین کیوکوشین استان بوشهر؛ تجلی همدلی، انضباط و پویایی در باشگاه کمالیان
  • تغییر ۵۰ تا ۶۰ درصد ترکیب تیم ملی فوتبال؛ به دگرگونی بزرگ نیاز داریم
  • گامی علمی برای توسعه زنجیره ارزش پتروشیمی؛ رونمایی از کتاب تخصصی تولید پروپیلن با تألیف مدیرعامل پتروشیمی جم
  • انتصاب محمدعلی عبدالشیخی به‌عنوان مشاور و دستیار مدیرعامل بیمه تعاون کشور
  • فرزانگی در عصر تفرقه
  • از فقر اقتصادی تا ضعف اعتقادی
  • ‌‌«بوشهرمال» می‌تواند محور تجارت و گردشگری منطقه آزاد بوشهر شود
  • افتتاح و بازدید از ساختمان اداری منطقه آزاد بوشهر با حضور مسئولان ارشد کشور و استان / تصاویر اختصاصی اتحاد خبر
  • استاندار بوشهر: منطقه آزاد بوشهر سرزمین فرصت‌های طلایی برای سرمایه گذاری است
  • 🎥ویدیو/صادرکنندگان بوشهری از موانع پیش‌روی صادرات می‌گویند
  • دلار بسوزانید، شاید اقتصاد درست شد!
  • در آبان پیش‌رو با احتیاط بیشتری رانندگی کنیم
  • محبی: توانمندسازی فرهنگی و تحصیلی دانش‌آموزان اولویت دارد
  • 🎥ویدیو/حضور گسترده مردم بوشهر در راهپیمایی ۱۳ آبان
  • استاندار بوشهر در دیدار با معاون اول رئیس‌جمهور بر تخصیص اعتبارات بیشتر برای تکمیل پروژه‌های مهم استان تاکید کرد
  • « تولید در خطِ‌مقدم ، منابع انسانی در حاشیه! »
  • حیاتی از کارنامه اشتغال تا افق توسعه اقتصادی پارس
  • .: عباسی 1 روز قبل گفت: موفق باشید ...
  • .: موسوی حدود 2 روز قبل گفت: واقعا زیبا بود.. از ...
  • .: مهرداد حدود 3 روز قبل گفت: یکی از بهترین مدیران ...
  • .: نیکنام حدود 3 روز قبل گفت: درود بر شما بسیار ...
  • .: نبی الله احمدی حدود 5 روز قبل گفت: رحمت خداوند بر این ...
  • .: فراهانی حدود 5 روز قبل گفت: احسنت ...
  • .: جلیل دانایی فر حدود 8 روز قبل گفت: درود و سپاس از ...
  • .: جهان حدود 9 روز قبل گفت: درود بر نویسنده گرامی ...
  • .: جاوید حدود 10 روز قبل گفت: کاملا واقعیت دارد. این ...
  • .: زهره عرب حدود 10 روز قبل گفت: متأسفانه سرمایه‌ی انسانی آخرین ...