سیدقاسم یاحسینی

تاریخ تکاپوهای مطبوعاتی مردم دشتستان با سیدمحمدرضا مساوات برازجانی (شیرازی) و در عصر مشروطیت آغاز می شود. به اجماع تمام مورخان و محققانی که تاریخ انقلاب مشروطیت و یا تاریخ مطبوعات ایران را به نگارش درآورده اند، روزنامه مساوات، از جمله مهمترین و جریان سازترین نشریات عصر مشروطیت و در شمار تندروترین آنان نیز بوده است. محمدعلی شاه، پادشاه مستبد و ضدآزادی معروف، چنان از دست روزنامه مساوات و سردبیر دشتستانی آن شاکی و عصبانی بود که نام وی را در لیست سیاه خود قرار داد و خواهان اخراج و تبعید او از تهران شد. شرح خدمات این شخصیت برازجانی، چنان مفصل و زیاد است که باید کتابی قطور به آن اختصاص داد.
دومین فرزند خلف دشتستانی که نشریه ای منتشر کرد، شادروان علیمراد فراشبندی بود. وی صاحب امتیاز و سردبیر روزنامه ملی گرای «خامه ملت» بود که در دوران صدارت دکتر محمد مصدق در شیراز چاپ و منتشر شد و اتفاقاً به برازجان و دشتستان عنایت ویژه داشت و ده ها عنوان خبر، یادداشت، مقاله و گزارش در این باره به چاپ رساند. (خلاصه ای از این مطالب را در اوایل دهه چهل و زمانی که فراشبندی کاندیدای نمایندگی مردم دشتستان برای مجلس شورای ملی بود در جزوه ای با عنوان «خدمات من به مردم دشتستان» چاپ و منتشر کرد).
با کودتای انگلیسی ـ آمریکایی 28 مرداد 1332، پس از چندی نه تنها «خامه ملت» در شیراز توقیف و فراشبندی تحت تعقیب فرمانداری نظامی فارس قرار گرفت و بازداشت و زندانی شد، بلکه به مدت بیست و پنج سال چنان فضای اختناق آمیز و مرگباری بر کل ایران و البته بوشهر و دشتستان سایه انداخت که هیچ نشریه روزانه، هفتگی، ماهانه و حتی سالانه مجال چاپ و انتشار پیدا نکرد.
با وزش طوفان انقلاب اسلامی در پائیز و زمستان 1357 در برازجان و دشتستان و در فاصله سال های 1357 تا 1361، توسط گروه های سیاسی مختلف چپ و راست و اسلامی و مارکسیست، چندین عنوان نشریه و گاهنامه و شبنامه در دشتستان منتشر شد، اما به دنبال وقایع تراژدیک و خونین سال های 1360 و 1361 و بسته شدن فضای سیاسی و ژورنالیستی کل ایران، هیچ کدام از آن نشریات مجال انتشار مدام پیدا نکردند و به تاریخ پیوستند.
دشتستان از سال 1361 تا دوم خرداد 1376 و روی کار آمدن دولت اصلاحات، فاقد هرگونه نشریه بود. با روی کار آمدن دولت اصلاحات و بازشدن فضای سیاسی و فکری و فرهنگی ایران و البته بوشهر و دشتستان، عناصر فرهنگی و دلبسته به مطبوعات، در جای جای استان بوشهر به فکر انتشار نشریه ای برای شهر و دیار خود افتادند. فضای فرهنگی، رونق گرفت و مردم به تغییر اوضاع، امیدوار شدند و تا اندازه زیادی، به صحنه آمدند...
 در چنین فضای سیاسی ـ فرهنگی بود که اکبر صابری عزیز، کمر همّت بربست و اقدام به راه اندازی نشریه هفتگی «اتحاد جنوب» در برازجان نمود. انتشار یک نشریه در برازجان، در آن سال های پر تنش و تلاطم، کار چندان آسانی نبود. به-خصوص پس از شکست دولت اصلاحات و روی کار آمدن دولت مدعی «عدالت و مهرورزی»! در آن شانزده سال پرتنش، اتحاد جنوب هر حرفی و کلامی که می نوشت، جماعتی را دشمن خود می کرد و یا دوستی را می رنجاند...
این «صبر جمیل صابری» بود که صبورانه هزاران حمله و تنش را تحمل کرد و چراغ پرفروغ اتحاد جنوب در فراز و نشیب های مخالف همچنان فروزنده نگاه داشت. سربسته بگویم اتحاد جنوب در عصر «دولت کریمه احمدی نژاد»! چنان لطمات و ضرباتی خورد که به مویی بند شد، اما خوشبختانه این مو هرگز نبُرید و قطع نشد...
به دنبال انتشار اتحاد جنوب، در برازجان و دشتستان چندین نشریه دیگر نیز با صداهای متفاوت و متنوع چاپ و منتشر شدند که برخی خوشبختانه ماندند و همچنان نیز منتشر می شوند و برخی نیز متأسفانه در نیمه راه از حرکت بازماندند و به تاریخ پیوستند...
در این مجال بسیار اندک، نه قصد روایت تاریخ مطبوعات برازجان و دشتستان را دارم، کاری که شادروان داوود آرچین در کتابی به همین نام، انجام دادند و نه حتی قصد دارم تاریخ بیست ساله اتحاد جنوب را، که اتفاقاً تاریخی جذاب و  بسیار پر تحول و فراز و نشیب می باشد، بنگارم. چنین کاری به صدها صفحه کتاب و مجالی فراخ نیازمند است.
در این یادداشت کوتاه، می خواهم فقط به پاس انتشار هزارمین شماره اتحاد جنوب، از صبر و بردباری اکبر صابری عزیز و همه گردانندگان محترم و دلسوز این نشریه دشتستانی تشکر و قدردانی کنم. نهالی که اکبر صابری در فضای فرهنگی و اجتماعی و سیاسی دشتستان کاشت، اکنون به درخت تناوری تبدیل شده است. هفته نامه «اتحاد جنوب»، اکنون جزئی لاینفک از ساختار فرهنگی و اجتماعی دشتستان و برازجان به شمار می رود. اگر مردم برازجان یک هفته چاپ و انتشار این نشریه را نبینند، احساس می کنند «چیزی» در دشتستان مفقود شده است.
به تمام گردانندگان اتحاد جنوب و علی الخصوص به شخص شخیص اکبر صابری بابت چاپ و انتشار هزارمین شماره نشریه اش تبریک و تهنیت عرض می کنم و آرزو دارم در دو دهه آینده، انتشار دو هزارمین شماره اتحاد جنوب را جشن گرفته و گرامی دارد./ج

*مورخ، پژوهشگر و نویسنده