در زمينه مساله استفاده از ارزهاي ديجيتال در كشور ما، روز گذشته معاون فناوری و نوآوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از بررسی سه پیشنهاد برای طراحی پول‌های دیجیتال و مذاکره با بانک مرکزی در این زمینه خبر داد.

البته برخي كارشناسان نيز نظر مثبتي نسبت به استفاده از اين ارزها در كشورمان ندارند و معتقدند مشكلات بسياري در زمينه انضباط اقتصادي در كشور ايجاد خواهد كرد.

با اين اوصاف بايد ديد آيا پيش‌زمينه لازم براي ايجاد اين ارزها در كشور وجود دارد؟ چنانچه زمينه‌هاي لازم براي ايجاد اين پول‌هاي ديجيتالي فراهم نباشد، به گفته كارشناسان ممكن است مشكلات جبران‌ناپذيري در حوزه مالي براي مان ايجاد شود.

ارز ديجيتال چيست؟

طبق تعاريف موجود، ارز دیجیتال فرمي از پول الکترونیکی است كه به منظور امنیت بیشتر، حذف واسطه‌ها و ناشناس بودن طراحی شده است. اين ارزها از رمزنگاری برای انتقال در اینترنت استفاده می‌کنند و اين رمزنگاری‌ها غیرقابل هک و پیگیری هستند. اولین ارز دیجیتال بیت‌کوین است که در سال ۲۰۰۹ ایجاد شد و اکنون به عنوان سردسته ارزهاي ديجيتال در دنيا وجود دارد. در چند سال گذشته ارزهای دیجیتال‌بسياری معرفی و عرضه شده‌اند و اكنون حدود ۹۰۰ ارز دیجیتال در بازارهای جهانی تجارت می‌شود.

روش عملكرد

آن‌‌گونه كه در مورد ارزهاي ديجيتال گفته مي‌شود، اين ارزها از فناوری غیرمتمرکز استفاده می‌کنند و به کاربران امکان پرداخت امن و ذخیره پول را بدون نیاز به ثبت نام یا استفاده از بانک‌ها و سازمان‌های واسطه می‌دهند. بيشتر ارزهای دیجیتال روی پایگاه داده توزیع شده‌ای به نام بلاک‌چین اجرا می‌شوند. بیشتر واحد‌های اصلی ارز دیجیتال (به جز توکن‌ها) توسط فرآیندي به نام استخراج یا ماین تولید می‌شوند. در ميان ارزهاي ديجيتال موجود، بیت کوین، اتریوم، ریپل‌و لایت کوین از همه مشهورتر هستند.

طراحي پول ديجيتال داخلي

در زمينه وضعيت ارزهاي ديجيتال در كشور ما و چگونگي استفاده از آن‌ها، روز گذشته معاون فناوری و نوآوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از بررسی سه پیشنهاد برای طراحی پول‌های دیجیتال و مذاکره با بانک مرکزی در این زمینه خبر داد. طبق گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، نصراله جهانگرد در اين باره اظهارداشت: خوشبختانه تکنولوژی بلاک چین که بستری برای ارزهای رمزنگار است، در ایران وجود دارد و در حال مطالعه و پژوهش در این زمینه هستیم. تاثیر تکنولوژی بر شبکه مخابراتی و جریان اطلاعات و همچنین سرویس‌هایی که بر آن سوار می‌شود، موضوع مهم و قابل توجهی است که باید مورد بررسی قرار گیرد. رمزپول‌ها که یکی در بستر بلاک چین اجرا می‌شود، حدود یک دهه است که شکل گرفته و در حال مبادله و معامله میان مردم است و اگر در اقتصاد ایران از آن غفلت شود، به طور حتم خسارات و لطماتی را به دنبال خواهد داشت. تکنولوژی رمزپول‌ها، فرصت جدید و بزرگی است و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در این خصوص اعلام آمادگی کرده اما اجرای سرویس رمزپول‌ها ،یک اقدام مشترک بانکی و تکنولوژی است که با بانک مرکزی مذاکراتی در حال انجام است. اين اواخرنیز اعلام آمادگی کردیم تا با همکاری شرکت ملی خدمات انفورماتیک، یک هاب و یک شتاب‌دهنده راه‌اندازی کنیم تا شرکت های ICO و فین تک‌های رمز پول‌های جدید، در این زمینه کار کنند.

سه پیشنهاد

معاون فناوری و نوآوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: سه موضوع رمزپول‌های اختصاصی، رمزپول کنسرسیومی با کشورهای مورد نظر و همچنین رگولیت کردن رمزپول‌های جهانی در دست بررسی است. اکنون در دنیا با بیت کوین مراودات جهانی انجام می‌شود و از سال جاری نیز دولت‌های مختلف شروع به ساخت رمزپول‌های اختصاصی ملی و همچنین ترکیبی کرده‌اند. به عنوان مثال اتحادیه اروپا یا انگلستان، هر کدام به صورت جدا در حال ساخت پول‌های رمزی مختص به خود و روسیه و چین نیز در حال انجام اقداماتی در این زمینه هستند. ما نيزلازم است این موضوع را بررسی کنیم تا مشخص شود که چه اقدامی باید در زمینه این ارزها داشته باشیم و اکنون نیز در حال مذاکره با بانک مرکزی در این باره هستیم.

مصيبتي مشابه غيرمجازها

برخلاف ديدگاه معاون فناوری و نوآوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات احمد حاتمي يزد، كارشناس ارشد بانكي معتقد است كه اين ارزهاي ديجيتالي به طور حتم براي ما دردسرساز خواهند بود. وي در اين باره به «قانون» مي‌گويد: پول از نظر ما وقتي مشروعيت پيدا مي‌كند كه دولت، بانك مركزي و قوه قضاييه آن را به رسميت بشناسند. چرا از قوه قضاييه نام مي‌بريم؟ زيرا وقتي كسي پولي از شخص ديگري طلب دارد و نمي‌تواند اين پول را پس بگيرد، به قوه‌قضاييه شكايت مي‌برد و دادگاه در اين زمينه راي مي‌دهد. راي دادگاه نيز به طور يقين به پول رايج كشور است و هرگز راي به اين نمي‌دهد كه بدهي به پوند يا دلار پرداخت شود. در پرداخت بدهي حتي نمي‌توان ملك يا خودرو به جاي بدهي داد بلكه بايد اين‌ها را نيز تبديل به ريال كرد و بدهي شخص را پس داد. تنها حكمي كه دادگاه مي‌تواند بدهد، همين است؛بنابراين پول‌هاي ديجيتالي نيز تا زماني كه در محاكم به عنوان يك ابزار تاديه دين رسميت پيدا نكند، رسميت ندارد و جنبه سفته بازي پيدا مي‌كند و ارزش آن فوق‌العاده در نوسان خواهد بود و كساني به دنبال آن خواهند رفت كه روحيه قماربازي دارند و به عنوان يك وسيله مبادله و انباشت پس انداز نخواهد بود. تا به امروز هيچ كشوري پول‌هاي ديجيتالي را به رسميت نشناخته و در ايران نيز به رسميت نخواهند شناخت. من اميدوارم كه فعالان اقتصادي در كشور ما به دنبال چنين چيزي نباشند وگرنه اين مورد نيز به مصيبتي مشابه موسسات اعتباري غيرمجاز تبديل خواهد شد.

زيرساخت تكنولوژيك وجود دارد

اين كارشناس بانكي ادامه مي‌دهد: در كشور ما به لحاظ تكنولوژيك، زيرساخت لازم براي ايجاد چنين ارزهايي وجود دارد و بخش آي‌تي و فناوري اطلاعات توان لازم را در اين زمينه دارد ‌اما ورود به اين كار براي فعالان اقتصادي نه‌تنها به صرفه نيست بلكه بسيار خطرناك است؛يعني ارزي كه ارزش آن در عرض يك هفته از 20هزار دلار به 9 هزار دلار مي‌رسد، در واقع ارزش پولي ندارد.

افزايش امكان كلاهبرداري و فساد

حاتمي يزد در پايان مي‌افزايد: ارزهاي ديجيتال شباهتي به پول‌هايي كه در شركت‌هاي هرمي از آن‌ها تحت عنوان پول مجازي استفاده مي‌شد، ندارند. اين، پديده‌ پيچيده‌اي محسوب مي‌شود كه با رمزگذاري‌هاي پيچيده اينترنتي ايجاد شده است‌اما مشخص نيست كه چه مرجعي اين پول را ايجاد مي‌كند و چگونه قرار است حجم اين پول در كشور كنترل شود. همان‌گونه كه مي‌دانيد، كنترل حجم نقدينگي از فاكتورهاي بسيار مهم در انضباط اقتصادي كشورهاست و اين كار در همه كشورها بر عهده بانك مركزي است. در حالي‌كه پول‌هاي ديجيتالي در كنترل بانك مركزي نيستند و از اين نظر مي‌توان آن را به موسسات مالي غيرمجاز و شركت‌هاي هرمي تشبيه كرد زيرا جنبه كلاهبرداري و فساد در آن‌ها بيشتر از جنبه سازندگي‌شان است./د