اتحادخبر- علي رضا دهقان كللي*: با شروع بحران مالي ١٩٢٠ ميلادي و اشكار شدن ناتواني اقتصاد كلاسيك در حل ان، و ارايه راه كاري به منظور برون رفت از مشكلات اقتصادي، ضعف اين نگاه اقتصادي تا حدودي مشخص شد. اقتصادي كه از پس يك سيستم فودالي و با متفكراني همچون ادام اسميت پايه ريزي شده بود و در زمانه خود انقلابي در صنعت ايجاد كرده بود. نگاهي بازار محور كه انتظار داشت مشكلات بازار به كمك سيستم عرضه و تقاضا و فقط با تكيه بر بخش خصوصي و بدون دخالت دولت ازمیان برداشته شود. انتظار داشتند شرايط اشتغال كامل را با كم كردن دستمزد و كاهش هزينه توليد برطرف كنند و مجدد رونق اقتصادي ايجاد شود. اما ضعف در حل بحران مالي باعث شد نگاه جديدي در اقتصاد ايجاد شود. در سال ١٩٣٦ اقتصاد دان برجسته مينارد كينز بر خلاف خواستگاه اقتصاد، خواستار دخالت دولتها در اقتصاد شد، وضعيتي كه شكوفايي اقتصاد دهه ٦٠ را به وجود اورد. دخالت كينزي به صورت مقطعي رخ داد، چرا كه دخالت دولت در اقتصاد باعث بروز ركود تورمي درجامعه شد. رکود و تورم ایجاد شده نگاه جدیدی در اقتصاد ایجاد کرد به نام نوکلاسیک ها. نوك پيكان نوكلاسيك هاي اقتصاد، ميلتون فريدمن بود، كه با رجعتي به ما قبل كينزگرايي يك ضد انقلاب را به وجود اورد و منجربه خلق شركتهاي چند مليتي در آن زمان شدند. با پيدايش شركت هاي چندمليتي و اقتصاد جهاني، نداي جهاني شدن از اقتصادهاي نو ظهور بيرون امد، كه نويد درهم تنيدگي اقتصاد كشورها را ميداد. اقتصاد جهان طي يك قرن پيش نشان ميدهد كاركرد هر نگاه اقتصادي در هر مقطع خاص از زمان مي باشد، حتي اگر بعد از مدتي مجبور به برگشت ناخواسته شوند.

هدف از بررسي مختصر اقتصاد قرن بيستم بيان اين واقعيت بود كه تاريخ را نه به عنوان يك اصالت بلكه با نگاه يك تكنولوژيست بنگريم و بتوانيم وضع موجود كشور را بهتر درك كنيم. متاسفانه ايران مدرن هيچ گاه نتوانست برنامه اي غير از كينزگرايي را در اقتصاد خود تجربه كند. اين مهم به رغم نياز در تغيير برنامه تا كنون خسارات زيادي به بار اورده است، كه مهمترين دليل آن نوع حكومت هاي حاكم بر كشور ما از زمان مشروطه ( مدرنيته ايران) تا كنون بوده است. ويژگي مشترك همه اين حكومت ها علاقه به دخالت مستقيم در اقتصاد و قبضه كردن بازارهاي مالي بوده است. تمايل به دخالت دولت در اقتصاد در ايران به گونه اي بود، كه حتي اصل ٤٤ قانون أساسي كار به جايي نبرد، و در عوض كمك به خصوصي سازي، متاسفانه ويروسي جديد به نام سازمانهاي شبه دولتي و يا خصولتي را به جان اقتصاد مريض ايران انداخت. ركود تورمي و بيكاري كه زايده نگاه دراز مدت برخورد كينزي با اقتصاد است، اجازه هيچ تنفس راحتي را به اقتصاد ايران عصر مدرنيت تا كنون نداده است. اعتقاد به نبود الترناتيو در ساختار اقتصاد ايران موج ميزند، حال انكه اقتصاد يك قرن اخير جهاني چيز ديگري را نشان داده است. كينزگراي باعث شده است كه نرخ بالاي بيكاري تبديل به جزء لاينفك ساختار نحيف اقتصاد ايران شود.

دولت ١١ قصد داشت با ژنرالهاي نوكلاسيك خود همچون تركان، نعمت زاده و نهاونديان روح جديدي به كالبد اين اقتصاد رنجور بدمند، اما كاري از پيش نبردند، چرا كه امروز اقتصاد كشور تشنه اقتصاد كلاسيك ادام اسميتي محض است. تورم كشور كاهش يافت اما نه فقط توسط طيب نياي تورم شناس، بلكه بخشي از ان به مدد ركود حاكم بر بازارهاي كشور بود. ممكن است اين سوال پيش بيايد كه چرا شكل نوكلاسيك اقتصاد جوابگو نيست، جواب به اين سوال خيلي واضح است، چون حتي خود بازار و بخش خصوصي عادت به دخالت مداوم دولت در اقتصاد كرده است. به عبارتي بايد چنين تفكري را به هر شكل ممكن از بازارهاي داخلي پاك كرد. بخش خصوصي ايران بايد به بلوغ فكري كاملي برسد كه دخالت دولت در اقتصاد را اجازه ندهد و يادبگيرد دخالت دولت بايد هميشه اخرين گزينه باشد. بخش خصوصي ايران تا كنون هيچگاه نتوانسته به توان خود ترميمي بازار ايمان بياورد، و اين مهمترين دليل وابستگي مداوم ان به دولت است. در نتيجه اقتصاد ايران بايد از نقطه صفر اقتصاد و به صورت كلاسيك شكل بگيرد.

 *دكتري برق الكترونيك