حسین جعفری:

تنب گرو یا تمپ گرو نام محلی در شمال شهر برازجان مرکز شهرستان دشتستان است . این نامگذاری تامل بر انگیز و کمی هم خیال انگیز است . در افواه عمومی ، تمب به معنی برآمدگی و بلندی است که در میان زمین های اطراف خود نمایانتر باشد.

چنان که در مورد دو جزیره از جزایر خلیج فارس می خوانیم :

  "« تنب و یا درست‌ تر آن تمب واژه ی فارسی سره‌ای است که در گویش‌های محلی جنوب ایران شامل لهجه‌های لارستانی، بندری، تنگستانی و دشتستانی به معنای تپه و تَل به کار می‌رود. از آنجا که دریانوردان محلی در هنگام نزدیک شدن به این جزایر آن ها را به شکل تپه‌ای در میان آب می‌دیدند، هر دو جزیره را تمب نامیدند. هنوز هم مردم ساحل‌نشین بندرعباس و بندر لنگه جزیره ی بزرگ‌ تر را در گویش محلی تمب گپ، به معنای تمب بزرگ و جزیره ی کوچک‌ تر را تمبو به معنای تمب کوچک می‌نامند. املای صحیح و فارسی آن نیز تمب است و در قدیم‌ترین متون اروپایی نیز این نام به صورت تمون و تمبو ضبط شده‌است. در نامه‌ نگاری‌های اداری اواخر دوره ی قاجار نیز این جزایر به نام «تامب» و تمب ضبط شده‌است. به سبب وجود مارهای سمی خطرناک در تنب بزرگ این جزیره تنب مار نیز خوانده شده‌است. کهن‌ترین متن تاریخی که در آن نام «تنب» آمده، کتاب الفوائد فی اصول علم البحر و القواعد اثر ابن ماجد، دریانورد مشهور سده‌های ۹-۱۰ق است .»

«دائره‌المعارف بزرگ اسلامی: جلد ۱۶. سرواژه: تنب، جزایر. نوشته محمدباقر وثوقی»

به نظر می رسد که اصطلاح تمب گرو یک پارادوکس در نامگذاری این محل است از دو واژه متضاد معنایی.

 برای این که منظورم را رسانده باشم به معنی «گرو» دقت فرمایید.

در زبان محلی دشتستان «گرو» در سه معنی به کار می رود . یک مورد تخفیف یافته ی « گور آب » یا « گورستان آب » ونام دیگری برای برکه و مرداب  -غدیر در لسان عرب - به جاهایی گودی  گفته می شود که آب باران و یا هر آب جاری دیگر در آن جا ی ها از حرکت می ایستد و محصور و راکد می ماند  و پس از مدتی فساد یافته واز بین می رود به همین خاطر آن جای ها  را گور آب می دانند و می  نامند.

گرو در معنی دیگری باز هم تخفیف یافته ی گویشی است اصطلاح « گرّه آب »؛ یعنی ، جایی که آب با گرّه یا غرّش فرو می ریزد و به اصطلاح آبشار یا آب به همراه فشار تشکیل می شود. که در مناطق کوهستانی به هنگام بارندگی آبشار های موّقتی بسیار فراوان است و یا در کوهستان و در مسیر رودخانه ها و تغییر ناگهانی شیب زمین منجر به آبشار می شود که در دنیا آبشارهای دایمی و مشهور زیاد است که لازم به ذکر نیست ولی در همه ی آن ها آب با گُرّه و غرش از سراشیبی به سمت گودی و دره ها جریان دارد.

گرو در جایی دیگر مخفف « گرد آب » یا چرخش آب نیز هست که باز هم به هنگام بارندگی و جریان یافتن رودخانه های فصلی و برخورد جریان تند و انبوه آب با موانعی پس از سد شدن مسیر با چرخش و غرش راه تازه ای می جوید و باز هم در افواه محلی دشتستان به آن « گرد او » یا « زره نو » می گویند و در مسیر رودخانه های دایمی هم گرد آب ها فراوان است.

در میان تپه ماهورهای شمال شهر برازجان تپه یا تمبی است که در زبان محلی به آن « تمب گرو» می گویند و به نظر می رسد چون این تپه و در کنار دشتی کوچک و هموار که آثار باستانی و پی  ساختما ن ها و و سنگ چین های قدیمی در حوالی آن هم مشاهده می شود و نقل است که دوران هایی در گذشته ی تاریخ محل قدیمی شهر باستانی « تا اوکه » یا بخشی از آن این جا بوده و این نام برای این تپه از زمان های دیرین به یاد گار مانده. چرا هنگام بارندگی آب های مسیل ها گرداگرد آن می چرخیده و از شیارهای دو طرف غرش کنان به سوی دشت هموار مشرق روستای بارگاهی به سمت رودخانه ی دالکی جریان می یافته و نام پارادکس گونه ی « تمب گرو » را برخود گرفته است.

اما در این روزگار تخریب طبیعت به دست بشر سازنده ! تمب گرو و دیگر تمب ها و تپه های همجوار در دهان های گشاد نوار نقاله ها ی سنگ شکن ها و ماسه شویی هایی که آن ها را محاصره کرده اند روز به روز سرشکسته و از غرور می افتند و به گور آب ومحل مردن آب تبدیل می شوند.

« خواب آن بی خواب را یاد آورید / مرگ آن مرداب را یاد آورید » زنده یاد فروغ فرخ زاد.

این جانب پیشا پیش عید باستانی نوروز و سال نو را خدمت سردبیر و صاحب امتیاز محترم هفته نامه ی وزین اتحاد جنوب و سایت اتحاد خبر و همه کارکنان آن هفته نامه و سایت خبری  و تمامی خوانندگان محترم تبریک عرض می کنم و سال خوب و خوشی را برای همه ی ارجمندان آرزو می کنم./ج