مسعود صيادي
طی دو جنگ جهانی اول و دوم، با نام پیشرفت اراضی و توسعه اقلیمها، سرنوشت انسانهایی که در یک قلمرو سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی می زیستند، بازیچه قدرتمندان وقت قرار گرفت و به پدیده معلولیت به شدت دامن زده شد تا آنجا که این عارضه به تدریج فرآیندهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی موجود در جهان را متأثر کرد. به همین علت در سی و هفتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در سال 1983، فریادهای معلولان جهان شنیده شد و سرانجام روز سوم دسامبر مصادف با سیزدهم آذر ماه، از سوی سازمان ملل به عنوان«روز جهانی معلولین» نامگذاری شد.
اعلام روز جهانی معلولان از بهبود موقعیت و ارتقای جایگاه افراد معلول، در جامعه بشری نوید می دهد. امروزه، جوامع نادری در جهان وجود دارند که معلولان را با دیده حقارت می نگرند.
بر اساس مطالب كتاب، احترام به حقوق و آزادي انسان‌ها بدون در نظر داشتن بعضي تبعيضات به عنوان قاعده‌اي اساسي در برنامه حقوق بشر بين‌المللي به شمار مي‌آيد، در اين زمينه سازمان‌هاي معتبري مانند بهداشت جهاني با تدوين و تصويب قوانين، مقررات و آيين‌نامه‌ها، دولت‌ها را موظف به از بين بردن عوامل نامطلوب تبعيض‌نژادي و تدوين برنامه‌هايي در زمينه گسترش فرهنگ محترم شمردن ديگران كرده‌اند.
علم روانشناسي بر اين باور است كه احترام به خود و ديگران، فرد را به نوعي آسايش عاطفي مي‌رساند كه براي درك هدف‌هاي زندگي مفيدند. اين آسايش عاطفي با عوامل چون اطمينان و اعتقاد به خوب بودن با ديگران و پذيرش ويژگي‌هاي مثبت آنان و توانايي در ايجاد برقراري ارتباط نزديك و صميمي با ديگران، ارتباط دارد.

اگرچه افراد معلول با توجه به نوع و شدت معلوليت با مشكلات و محدوديت‌هايي مواجه‌اند، اما اين بدان معني نيست كه با آنان به دور از احترام و با ديد ترحم و دلسوزي برخورد شود. معلولان در بسياري موارد مقتدرانه نشان داده‌اند كه در كنار برخي محدوديت‌ها از توانمندي‌هاي فراواني نيز برخوردارند.
در حقیقت برخورد با معلولین اولين قدم براي برقراري ارتباط مناسب است . هر فرد ارزش ها ، باورها و فرهنگ هاي خاص خودش را دارد و اين نكته اي است كه در ارتباط با معلولین نبايد فراموش كرد. درك آنچه بر معلولین گذشته است براي شما ممكن است سخت باشد و تنها يك ارتباط خوب مي تواند اين شكاف را هموار سازد . شما مي توانيد با رعايت اصول و مهارت هاي ارتباط بين فردي ، ارتباط خوبي با معلولین برقرار كنيد از جمله اين ارتباط ها مي توان به نشستن كنار معلولین ، صحبت كردن چهره به چهره و اختصاص وقت كافي براي او اشاره كرد كه نشان دهنده علاقه مندي شما به او و ياري كردن وي مي باشد.
اصول اخلاقی سازمان ملل درباره ارتباط با  معلولین به پنج گروه عمده ، طبقه بندي شده اند. این اصول عبارتند از: خودمختاري،   مشارکت ، مراقبت ، خودسازي  و بزرگداشت.
خودمختاری:
دسترسی معلولین به؛ خوراك، آب، سرپناه،پوشاك و مراقبتهاي بهداشتی کافی. این کار باید از طریق تأمین درآمد، حمایت خانواده و اجتماع و خودیاري صورت گیرد. معلولین باید براي کار کردن یا دسترسی به دیگر فرصتهاي درآمدزا، فرصت لازم را در اختیار داشته باشند. معلولین باید بتوانند در تعیین زمان و شیوة ترك کار، مشارکت داشته باشند. معلولین باید به برنامه هاي مناسب کار آموزي و آموزشی دسترسی داشته باشند. معلولین باید بتوانند در فضاهایی کار کنند که ایمن بوده و با ترجیحات شخصی و تواناییهاي در حال تغییر آنها سازگاري داشته باشد.
مشارکت:
معلولین میبایست؛ به صورت ادغام شده در جامعه بمانند و به گونه اي فعال در تدوین و اجراي سیاست هایی که بهزیستی و راحتی آنان را به طور مستقیم تحت تأثیر قرار میدهد، شرکت کنند و از دانش و مهارت خود استفاده نمایند. معلولین باید بتوانند براي خدمت به اجتماع و خدمت داوطلبانه در موقعیتهایی متناسب با علایق و قابلیتهاي خود، فرصتهایی را جستجو کنند و توانمنديهاي خویش را در آن زمینه ها توسعه دهند. این گروه نیز مانند هر گروه دیگر باید بتواند، جنبشها یا انجمن هایی را براي معلولین تشکیل دهد.
مراقبت:

معلولین باید بر اساس نظام ارزشهاي فرهنگی جامعه از مراقبت و حمایت خانواده و اجتماع بهرهمند شوند. معلولین میبایست؛ براي کمک به خود در حفظ یا بازیابی سطح بهینه سلامت بدنی، ذهنی، عاطفی و پیشگیري یا به تأخیر انداختن شروع بیماري، به مراقبتهاي بهداشتی دسترسی داشته باشند. تمامی معلولین باید براي افزایش استقلال شخصی و دریافت حمایت و مراقبت، به خدمات اجتماعی و حقوقی دسترسی داشته باشند. معلولین باید بتوانند از سطوح مناسب مراقبت توسط مراکز حمایتی، توانبخشی و ایجاد انگیزشهاي اجتماعی و روانی در یک فضاي انسانی و امن بهره گیرند. معلولین باید بتوانند به هنگام اقامت در هر سرپناهی و با هر مکان مراقبت و درمانی، از حقوق بشر و آزاديهاي اساسی شامل: احترام به منزلت، اعتقادات، نیازها و زندگی خصوصی و حق اتخاذ تصمیم در مورد مراقبت بهداشتی و کیفیت زندگی خود، برخوردار باشند. معلولین باید این امکان را داشته باشند که؛ در پی فرصتهایی براي توسعه کامل تواناییهاي بالقوه خود باشند.
خودسازي:
معلولین باید به امکانات و منابع آموزشی، معنوي، فرهنگی و تفریحی جامعه دسترسی داشته باشند. باید به معلولین این امکان را داد که با سربلندي و امنیت زندگی کنند و از بهره کشی و سوءاستفاده بدنی یا ذهنی در امان باشند.
بزرگداشت:
بدون درنظر گرفتن سن، جنس، پیشینه نژادي و قومی، ناتوانی و یا دیگر شرایط، باید رفتار عادلانه اي با معلولین داشت و جدا از وضعیت اقتصاديشان به آنها ارزش داده شود./م

تهیه کننده: دکتر صیادی روان درمانگر