رییس‌جمهور اسبق  ایران در این دیدار به رنج اسارت و همچنین سالروز ناپدید شدن امام موسی صدر در شهریورماه 57 اشاره کرد و گفت: امام موسی صدر نیز به نوعی آزاده‌اند و مفقودالاثر عالم اسلام و عالم انسانیت است و مورد ستم قرار گرفت و جامعه ما و امت اسلامی از برکت وجود ایشان محروم شد اما تاریخ درس‌آموز است. امروز آنهایی که شما را اسیر، شکنجه و به میهن ما تجاوز کردند و به نمایندگی از قدرت‌های جهانی در بامداد انقلاب، این مرز و بوم را مورد حمله قرار دادند و آنها که امام صدر را ربودند و جامعه اسلامی، شیعی و شرقی را از وجود ایشان محروم کردند، کجا هستند؟ این درس عبرتی است که همه باید در نظر بگیرند؛ به ویژه آنها که به قدرت می‌رسند و روال نادرستی اتخاذ می‌کنند، تصور نکنند اوضاع به همین صورت می‌ماند بلکه اوضاع تغییر می‌کند. امروز عزیزان ما عزیزتر از گذشته در میهن خود هستند و کسانی که آنها را به اسارت گرفتند و با بمب‌های شیمیایی حتی ملت خود را مورد جنایت قرار دادند، در چه وضعیتی هستند؟

در این جلسه که در فضایی صمیمی و همراه با خاطره‌گویی آزادگان از دوره اسارت برگزار شد، پرسش‌ها و دغدغه‌های آزادگان در زمینه مسایل منطقه‌یی و خطر گسترش افراط‌گرایی در کشورهای همسایه ایران، نقش سیدمحمد خاتمی در جلوگیری از این افراط گرایی‌ها و همچنین خواست مردم ایران از انتخابات 76 و همچنین انتخابات 92 و ضرورت و چگونگی پاسخ به مطالبات مردم مطرح شد که رییس‌جمهور پیشین ایران به تناسب وقت پاسخ این پرسش‌ها را بیان کرد.

خاتمی با مهم خواندن پرسش‌های حاضران و نیاز به بحث‌های مفصل‌تر اظهار کرد: ایران همواره مطمح‌نظر غارتگران و سلطه‌گران بوده است؛ در گذشته موقعیت ممتاز ایران مورد توجه اقوام و قبایل قرار می‌گرفت و می‌آمدند و می‌ماندند تا قلدر دیگری پیدا می‌شد و آنها را از صحنه بیرون می‌کرد و قربانی، ملت ایران بود. ایران در یکصد و پنجاه سال گذشته به صورت آشکار مورد تجاوز یا طمع قدرت‌هایی بوده است که سلطه خود را در اسارت ملت‌ها و کشورهای دیگر می‌دانسته‌اند.

وی با اشاره به تقسیم شمال و جنوب ایران بین روسیه و انگلیس در دوران قبل از مشروطه و اسارت ملت و دولت ایران بین دو قدرت چپاولگر بیان کرد: یکی از انگیزه‌های ملت ایران برای انقلاب، همین تجاوزها و طمع بیگانگان بود. پرسشی درباره مطالبات مردم از انتخابات 76 و 92 مطرح شد که ملت چه می‌خواستند؟ ملت ما همان چیزی را می‌خواست که یکصدو پنجاه سال است می‌خواهد. ملت ما از استبداد، استعمار و عقب‌ماندگی رنج برده و این رنج به خودآگاه ملت –و نه تنها نخبگان- رسیده است.

سید محمد خاتمی گفت: مردم ایران، عقب‌افتادگی خود در مقایسه با کشورهای دیگر، استبداد و سلطه قدرت‌های غیرمسوول و تجاوز بیگانگان را نمی‌خواست بلکه آزادی می‌خواست و مهم‌ترین وجه آزادی یعنی حاکمیت مردم بر سرنوشت خود را می‌خواست، استقلال و پیشرفت می‌خواست و اینکه از عقب‌افتادگی نجات یابد و بتواند زندگی‌اش را متناسب با شان تاریخی این ملت تنظیم کند که این خواست تاریخی و اساسی ملت است که بر اساس آن مشروطیت به وجود آمد و انقلاب اسلامی شکل گرفت.

رییس‌جمهور پیشین ایران در ادامه با اشاره به تعابیر مختلفی که از دلایل انقلاب اسلامی مردم ایران مطرح می‌شود گفت: برخی می‌گویند مردم انقلاب نکردند برای زندگی و وضعیت مادی بلکه برای اجرایی شدن احکام اسلامی آن هم برخی ظواهر اسلامی، انقلاب کردند یعنی گویی انقلاب فقط برای این بوده که شراب‌فروشی‌های رسمی بسته شود و برود در خانه‌ها تهیه شود، فسادکده‌های رسمی بسته شود اما فساد در جامعه گسترش یابد. ظاهر قیافه‌ها اسلامی شود اما باطن مهم نباشد. در واقع به این شکل اخلاق که هدف بعثت بود از بین برود و دروغ، تهمت و فسادهای بزرگ وجود داشته باشد.

وی با اشاره به عادی شدن فساد به دلیل تکرار آن یادآور شد: امروز متاسفانه به دلیل بزرگ شدن ارقام فسادها به نظر می‌رسد فساد و سوءاستفاده باید بیش از هزار میلیارد باشد تا در جامعه حساسیت ایجاد شود.

خاتمی ضمن تاکید بر ضرورت و اهمیت اجرای احکام اسلامی گفت: باید بین حقیقت احکام و برخی ذهنیت‌های عقب‌مانده فرق گذاشت. امام نیز فرمودند که زمان و مکان دو عنصر مهم در اجتهاد اسلامی است و بسیاری از مسایل امروز را باید با اجتهاد نو از متون اسلامی استنباط کرد. خیال نکنیم برخی عادت‌هایی که از قدیم مانده و رنگ تقدس گرفته اینها اسلام است و باید در جامعه اجرا شود و اگر دیگر شقوق آن اجرانشد هم مهم نیست.

رییس‌جمهور اسبق ایران افزود: انقلاب آمد که زندگی مردم را عوض کند؛ البته که می‌خواست فساد نباشد؛ فساد اصلی یعنی حکومت استبدادی و وابستگی به بیگانه و بعد هم فسادهای اخلاقی و انحرافات موجود در جامعه بود. مردم ما اقتصاد خوب و خودکفایی می‌خواستند. مردم می‌خواستند زندان‌هایشان بسته شود و فضای باز داشته باشند و فقط دزدها، آدم‌کش‌ها و توطئه‌کنندگان برای براندازی –آنهم با تعریف واقعی براندازی- دستشان کوتاه شود.

به گزارش روابط عمومی دفتر حجت الاسلام و المسلمین سیدمحمد خاتمی، او با طرح این سوال که آیا امام(ره) انقلاب کردند که مردم فقط نماز بخوانند؟ ادامه داد: اکثریت مردم ایران که نماز می‌خواندند. نماز و روزه و ظواهر مهم است اما هدف اصلی انقلاب فقط همین‌ها نبود؛ هدف انقلاب فراتر از این بود، انقلاب برای این بود که اقتصاد درست شود و وابستگی به بیگانگان از بین برود و ما جایگاه معتبری در دنیا داشته باشیم.

خاتمی در ادامه به جملاتی از حضرت امام اشاره کرد و گفت: امام بارها می‌گفتند، «کشاورزی، تولید و منابع ما از بین رفت»؛ اینها زندگی مردم است؛ انقلاب برای این بود که زندگی مردم از بین نرود. امام می‌گفتند «زندان‌های ما را پر کردند و قبرستان‌های ما را آباد کردند، بچه‌های ما را زندان کردند و کشتند». ما می‌خواهیم اینها نباشد و مردم آزاد باشند و بتوانند کار کنند، انقلاب برای اینها شد و امام به عنوان یک مرجع، اسلام را به گونه‌ای مطرح کرد که زندگی بهتر را نوید می‌دهد و آزادی، استقلال، توسعه و پیشرفت کشور را می‌خواهد. انقلاب شد برای همه اینها.

او قرنها مورد تهاجم بودن مردم ایران را یادآوری کرد و گفت که مردم ایران در جنگ تحمیلی شهید دادند تا روی پای خود بایستند، مملکت خود را آباد کنند و اخلاق در جامعه حاکم باشد و زنان و مردانش، آزاد و ارزش‌های الهی حاکم باشند و زمینه برای رشد وجود داشته باشد.

خاتمی افزود: در بامداد انقلاب یک انسان بیمار، خودخواه، متعصب و زورگویی با تحریک و کمک دیگران، به ایران حمله کرد و آن جنگ را تحمیل کرد اما ملت ایران مقاومت کرد و هزاران تن از بهترین فرزندان ایران شهید و جانباز شدند و اسارت را تحمل کردند. مقاومت مردم ایران در جنگ تحمیلی شبیه همان مقاومتی بود که در برابر روسیه و انگلیس و در برابر استبداد جبار و عقب افتاده قاجار و در برابر استبداد وحشتناک و مدرن پهلوی داشت؛ امروز هم همین را می‌خواهیم و 2 خرداد هم مردم همین را می‌خواستند. حالا اینکه چرا نشد آن چرایی‌ها بحث مفصلی دارد که باید بپرسیم چرا مشروطیت شکست خورد؟ چرا حکومت ملی ما بعد از شهریور 20 - که آزادی را می‌خواست- با کودتای آمریکایی از بین رفت؟ چرا انقلاب اسلامی با آن عظمت و آزادیخواهی در بامداد پیروزی با تجزیه‌طلبی و تروریسم گروهک‌ها و حمله نظامی روبه‌رو شد؟ و طبعا وقتی چنین وضعی پیش می‌آید، رسیدن به آن وعده‌ها و آرمان‌های اصلی کمی کمرنگ می‌شود.

رییس‌جمهور پیشین ایران توصیه کرد: امروز باید همان آرمان‌های ملت، انقلاب و امام را درنظر بگیریم و راه مستقیم را برویم و هر راه کجی هست، تذکر بدهیم و نظام هم باید این ظرفیت را داشته باشد که انتقادکنندگانی - که اصل را قبول دارند- تقویت‌کننده نظام هستند؛ نه اینکه برخی تفکرات غلط وجود داشته باشد که به محض مشاهده سلیقه و عقیده‌ای دیگر، انواع اتهامات را مطرح کنند و برخورد کنند و فضایی بسته، حاکم و مملکت دچار آسیب شود.

رییس بنیاد باران به خواست مردم از تشکیل جمهوری اسلامی اشاره و بیان کرد: جمهوری اسلامی یعنی مردم حاکم بر سرنوشت خود باشند و لوازم جمهوری یعنی آزادی بیان، آزادی اندیشه و آزادی اجتماعات وجود داشته باشد؛ حکومت برآمده از مردم و در مقابل مردم مسوول باشد و ارزش‌های اسلامی و معیارهای اسلامی - که مهم‌ترین آنها اخلاق است- بر جامعه حاکم باشد.

خاتمی با بیان اینکه «غرب اگر آزادی و جمهوریت دارد اما فقدان اخلاق برایش مشکلاتی ایجاد کرده است که متوجه شده‌اند» گفت: ما در جمهوری اسلامی همه آن دستاورها را می‌خواستیم علاوه بر آن اخلاق و ادب و ارزش‌های اسلامی را هم می‌خواستیم و هر چه خلاف اینها باشد تحت هر عنوانی، نوعی انحراف است و باید اصلاح شود. دلسوزان نظام کسانی هستند که نظام را با آن معیارها بخواهند و در برابر تنگ‌نظری‌ها و تجاوز به حقوق مسلمانان و در برابر حکومت‌های مستند که به نام اسلام و غیر اسلام حکومت می‌کنند، بایستند.

وی در ادامه اصلاحات را اصلاح جان انسان‌ها خواند و افزود: اگر مردم نخواهند، به زور نمی‌شود مردم را اصلاح کرد و عدالت را بر جامعه حاکم کرد. باید بدانیم چه می‌خواهیم و حاضر باشیم برای آن خواسته هزینه بدهیم. باید از نظامی که حاصل یک انقلاب است و خون پای آن ریخته شده، مراقبت کنیم و از آن دفاع کنیم اما برخی رفتارها به این نظام آسیب می‌زند. رفتارهایی که موجب می‌شوند نیروهای دلسوز این ملت، دچار محدودیت شوند و یکطرفه هر عنوانی به آنها می‌دهند و حق دفاع نمی‌دهند، ربطی به اسلام و انقلاب و نظام ندارد و ما می‌گوییم نباید این رفتارها باشد. باید همه تلاش کنیم به مسیر اصلی انقلاب بازگردیم.

خاتمی در ادامه به تلاش دولت و مشکلات پیش روی آن اشاره و بیان کرد: باید دولت را کمک کرد؛ البته همه کارها هم دست دولت نیست و امیدوارم نوعی هماهنگی بین همه قوا برای سیر کردن در مسیر اصلی انقلاب که آزادی، استقلال، پیشرفت، اخلاق و معنویت بود ایجاد شود و همه با هم دست همکاری بدهند و برخی جریانات چه در داخل و چه در منطقه که مروج خشونت، طرد و حصر هستند، سر جای خود بنشینند. البته ما نمی‌گوییم آن سلیقه‌ها نابود شوند آنها هم حرفشان را بزنند اما مبنای نظام نباشند. مبنای نظام اندیشه، اخلاق، مصالح کشور و تلاش برای از بین بردن فقر باشد.

رییس‌جمهور پیشین ایران یادآوری کرد: انقلابی بودن این است که بگوییم چطور شد که مملکت حدود هزار میلیارد دلار درآمد داشت اما فقر در این مملکت وجود دارد و البته باید با زبان خوش نقد کرد.

خاتمی در بخش دیگری از سخنانش به مشکلات موجود در منطقه اشاره و بیان کرد: در انقلاب ما جهاد و شهادت جایگاه والایی داشت و این اندیشه‌ها و ارزش‌ها بود که باعث شد ملت را در جنگ تحمیلی، تحریم‌ها و توطئه‌ها علیه کشور مقاوم نگه دارد اما با کمال تاسف امروز جریان‌هایی وجود دارند که جهاد و شهادت را به صورت وارونه فهمیده‌اند و به تعبیر امیرالمومنین (ع) اسلام را به صورت پوستین وارونه به تن کرده‌اند و به جای آنکه گرم کند، می‌ترساند. این مدعیان جهادگری جز کشتار و وحشیگری و جز افتخار به سر بریدن هرکسی که با دیدگاه‌های تنگ و تاریک آنها سازگار نیست، کاری نمی‌کنند؛ کجای این جهاد اسلامی است؟

رییس‌جمهور پیشین ایران تاکید کرد: جهاد اسلامی اصلا مبارزه با خشونت است؛ مبارزه با تجاوز به حقوق انسان است. ما در دوران غیبت معصوم هیچ جنگی جز جهاد دفاعی نداریم. جهاد ما جهاد دفاعی است یعنی آنجا که انسان مورد تجاوز قرار می‌گیرد و بمب می‌اندازند و سرکوب می‌کنند، مقاومت کردن و این مقاومت کردن زیباترین چیزی است که وجود دارد.

خاتمی با تاکید بر اینکه «مسلمان واقعی، متجاوز نیست» بیان کرد: مسلمان واقعی، اهل جنگ به معنای آغازگر جنگ نیست. مسلمان واقعی کسی نیست که بخواهد حقیقت اسلام را به برداشت‌ها و سلیقه‌های تنگ خود محدود کند و هر کس غیر از این باشد را نابود کند؛ این کاریست که امروز گروه‌های تروریستی به نام اسلام انجام می‌دهند.

وی این پرسش را مطرح کرد که چطور شده این گروه‌ها ابتدا شیعیان و بعد مسیحی و غیرمسلمان را می کشند و فقط خود را مسلمان می پندارند و از جهاد سخن می‌گویند؟

خاتمی در ادامه با بیان اینکه «غرب برای اینکه از انقلاب اسلامی ایران لطمه خورده است می‌گوید اسلام همین است» افزود: غرب تبلیغ می‌کند که اسلام یعنی خشونت و عدم تحمل و سر بریدن و کار به زندگی مردم نداشتن و چهره خشنی از اسلام نشان می‌دهند.

وی با اشاره به وجود دو نوع تروریسم وحشتناک در جهان اسلام گفت: یک تروریسم، تروریسم خشن گروه‌های متعصب عقب‌مانده ایست که جز تجاوز به اموال و ناموس مردم هیچ نمی‌دانند و می‌خواهند به اصطلاح حکومت اسلامی تشکیل دهند. این تروریسم با مخالف خود جز با زورگویی و انهدام مناطق مسکونی و استفاده کردن از انسان به عنوان بمب انفجاری، رفتار نمی‌کند. آیا اسلام یعنی همین؟

خاتمی نوع دیگر تروریسم در جهان اسلام را تروریسم دولتی خواند و گفت: تروریسم دولتی در قلب دنیای اسلام، شرق و خاورمیانه ایجاد شده؛ اسراییل. کشتاری که در این مدت شد را جهان می‌بیند.

به گزارش روابط عمومی دفتر حجت الاسلام و المسلمین سیدمحمد خاتمی؛ وی در ادامه توضیح داد: درباره تروریسم اول معتقد نیستم هم اکنون، غرب پشتیبان آن باشد اما این نوع تروریسم با نوعی حمایت غرب به وجود آمد؛ آن زمان که برای خارج کردن شوروی، رقیب خود از صحنه، این گروه‌های تکفیری را تقویت کرد و حالا دامن خودش را گرفته و همه جهان احساس خطر می‌کند.‌اگرچه غرب از نظر روانی و تبلیغی از این شرایط برای خشن معرفی کردن اسلام سوء استفاده می‌کند.

خاتمی همچنین یادآور شد: تنش‌زدایی و مذاکره و تعامل در عرصه بین‌المللی به معنی تسلیم در برابر دشمن نیست.

وی با اشاره به جریان صلح حدیبیه و وعده الهی «انا فتحنا لک فتحا مبینا» به پیامبر، صلح حدیبیه را فتح مبین پیامبر خواند و رفتار پیامبر (ص) پس از فتح مکه را مورد توجه قرار داد و گفت: پیامبر بعد از فتح مکه با بزرگواری همه آن افرادی که مسلمانان را مورد ستم قرار می‌دادند و می‌کشتند و شبیخون می‌زدند را بخشید و گفت آزادید. تند و تیزها آمدند که امروز، روز انتقام و خونریزی است پیامبر فرمود، امروز روز مهربانی است و همه را عفو کرد.

خاتمی با تاکید براینکه روح انقلاب این رفتار پیامبر است بیان کرد: جمهوری اسلامی الگویی غیر از الگویی است که داعش، طالبان و انسان‌های آدم‌کش، متعصب و عقب‌مانده ارائه می‌دهند. جمهوری اسلامی بر اراده و آزادی و اندیشه مردم استوار است و هدف آن بهبود وضعیت مادی و معنوی جامعه و حفظ و کرامت انسان است –هرانسانی با هر عقیده‌ای- به شرط آنکه دست به سلاح نبرد است. همه این را می خواهند و باید بکوشیم که این اجرایی شود.

خاتمی در پایان با یادی از دوره‌ای که مهندس میرحسین موسوی، رییس ستاد جنگ بود و وی معاون تبلیغات بود، به دیدار با خانواده‌های آزادگان و شهدا و ایثارگران اشاره کرد و گفت: ارج و قرب و بزرگی و رنج خانواده‌های شما (آزادگان) و خانواده‌های شهدا و ایثارگران و جانبازان اگر بیشتر از شما نبوده، کمتر از شما هم نبوده است و سرتعظیم در برابر زحمات آنها فرود می‌آوریم./ب