این جزیره، تحت حفاظت محیط زیست استان بوشهر قرار دارد و به دلیل پوشش مناسب گیاهی، بستر ماسه‌های صدفی و خالی از سکنه بودن، محل ایده‌آلی برای تخم‌گذاری پرندگان تابستان گذر است.

پرندگانی همچون پرستوی دریایی پشت تیره، پرستوهای کاکلی بزرگ و کوچک و نوعی خرچنگ‌خوار که با جمعیتی بیش از ۵۰ هزار قطعه در سراسر جزیره کوچک نخیلو پراکنده هستند، منظره زیبایی از پرواز پرندگان در آسمان ایجاد می‌کنند.

مساحت جزیره نخیلو ۳۲ هکتار است و از نظر توپوگرافی درسطح آن تپه یا ناهمواری وجود نداشته و ارتفاع سطح آن بیش از سه متر نیست، شکل جزیره مدور و سطح آن پوشیده از ماسه با بقایای صدف هاست که به طور کامل با یکدیگر ممزوج و یکپارچه شده اند.

  قسمت های عمده جزیره پوشیده شده از پشته بقایای رسوب های صدفی آهک دار است که با ماسه های سفید ممزوج و ترکیب شده اند طوری که بخش های مرکزی درصد بیشتری ماسه دارند و سواحل بیشتر، رسوب صدف های آهک هستند.

خالی از سکنه بودن، پوشش گیاهی مناسب، نبود عوامل تهدید کننده امنیت جزیره به صورت گسترده و مداوم و گوشت خواران و دشمنان طبیعی این پرندگان از عواملی است که این جزیره به مهم ترین محل تجمع این پرندگان تبدیل شده است.

  پرستو دریایی کاکلی بزرگ، پرستو دریایی کاکلی کوچک، پرستو دریایی پشت تیره و سلیم خرچنگ خوارمهم ترین کلونی های جزه نخیلو را تشکیل می دهند.

عمده این پرندگان مهاجر، جزیره نخیلو را برای تابستان گذرانی انتخاب و با ایجاد آشیانه روی بستر ماسه ای آن اقدام به تخم گذاری و جوجه آوری می کنند که نمادی از امنیت در این جزیره به دلیل همکاری بین ماهیگیران محلی و محیط بانان محیط زیست استان بوشهر بویژه محیط بانان منطقه حفاظت شده مند است.

 مسئول منطقه حفاظت شده مند می‌گوید: جزیره ۳۴ هکتاری نخیلو که یکی از جزایر چهار گانه این منطقه اُمُ الگرم، تهمادون، نخیلو و خان  و بخشی از پارک ملی ، دریایی دیر، نخیلوست الان زیستگاه صد هزار قطعه پرنده است.

به گفته صادق پور سالم پرنده‌ها که اوایل فروردین برای تخم گذاری به جزیره می آیند تا پایان شهریور یعنی زمانی که جوجه ها بزرگ شوند می مانند.

وی افزود: این پرنده‌ها از نیمکره جنوبی که بهار و تابستان ما پاییز و زمستان آنهاست می آیند و در سه سال اخیر هم پنج هزار قطعه پرنده را پلاک گذاری کرده ایم تا مسیر مهاجرت آنها را مشخص کنیم اما هنوز تحقیقات ما کامل نشده است و در صورت تکمیل این پژوهش با اطمینان بیش تری می شود نظر داد.

  سلیم‌های خرچنگ خوار  از دیگر پرندگان جزیره نخیلو بهشت پرندگان است که زیبایی این جزیره را دو چندان کرده است

مرکز غرب وشمال غربی جزیره پوشیده از گیاهان شورپسند است و سواحل شمال و شرق را هم ماسه های به جا مانده از بقایای صدف ها و مرجان‌های دریایی تشکیل می‌دهد.

جزیره خالی از سکنه نخیلو علاوه بر مامن پرندگان نادر ،زیستگاه لاکشت‌های نادر و کم‌یاب هم است.

لاک‌پشت‌ها که برای تخم گذاری به جزیره نخلیو می‌آیند پس از تخم‌گذاری اواخر خرداد لاک‌پشت‌ها سر از تخم بیرون می‌آورند تا حیات خود را در جهان آغاز کنند.

هر شب حدود سی جوجه لاک پشت رد نقره‌ای مهتاب را می‌گیرند و آرام آرام تنشان آب دریا را حس می‌کند.

نخیلو میزبان لاک پشت‌های دریایی و نوک عقابی از گونه‌های در حال انقراض این خزنده است.

ساکنان بی آزار این جزیره در محدوده ای کم وسعت بدون این که برای هم مشکلی ایجاد کنند در کنار هم به ادامه زندگی مشغولند.

امکان بازدید از جزیره نخیلو فقط با هماهنگی اداره کل حفاظت محیط زیست وجود دارد.

  در قسمت دیگری از جزیره نخیلو، تجمع کوچکی از جنگل‌های حرا در حاشیه جزر و مدی خور مل گنزه وجود دارد که منحصر به فردترین اکوسیستم‌های دریایی را به وجود آورده است.

وی افزود: این درخت زیبا در آب دریا قادر به ادامه حیات است و همیشه سرسبز است و بستر آن محل مناسبی برای تخم‌گذاری ماهیان و نرم‌تنان دریایی است.

مسئول منطقه حفاظت شده مند اظهار کرد: مردم شهرستان‌های دیر و کنگان باید با حفاظت از این جزیره به صنعت گردشگری شهرستان کمک کنند و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز باید با آوردن امکانات و تسهیلات لازم به رونق گردشگری این منطقه کمک کند.

صادق پورسالم  تصریح کرد: منطقه حفاظت شده مند علاوه بر جزیره نخیلو از مناطق زیبای دیگری نیز برخوردار است که آشنایی مردم با این مناطق به رونق فرهنگ گردشگری، کمک شایانی می‌کند./س