بهرام نکیسا

بعد از شهادت امام علی (ع) اسوه و الگوی حکمرانی عدالت محور، با دسیسه های پنهان و آشکار و قدرت دینار، مقدرات یک امت فروخته و جامعه دچار حکمرانی مزورانه معاویه و سپس فرزندش یزید شد. سبکی از حکمرانی که علاوه بر نادیده گرفتن دستورات الهی در آن، روز به روز به حق الناس هم بی توجهی و قدرت و حقوق شهروندان و نخبگان جامعه ضعیف و رنجور می گردید.
وقتی نخبگان جامعه حذف و تضعیف شوند جامعه ضعیف می گردد و جامعه ضعیف استعداد و پذیرش هر مصیبت، آسیب و مدیر و حکمران ضعیف و نالایقی را خواهد داشت.
دو دولت معاویه و یزید، بر پایه تطمیع، تهدید و تحقیر  (زر و زور و تزویر) بنا گردیده بود.
امام حسین (ع) در اعتراض به انحرافی که در دین و حکمرانی به وسیله معاویه و سپس یزید بوجود آمده بود به اتفاق خانواده و جمعی از یاران و همراهان وفادار از مدینه به قصد مکه خارج و با شناختی که از تهدیدات و توطئه های حکومت یزید داشتند با انجام وصیت به برادرش محمد حنفیه هدف خارج شدن خود از مدینه را به صراحت بیان فرمودند تا از سوی دستگاه تبلیغاتی و سیاسی حکومت یزید مورد اتهام واقع نگردد.
امام حسین (ع) در باره دلیل عزیمتش از مدینه به مکه می فرمایند:
«من برای سرکشی و خوشگذرانی و فساد و ستم خارج نشدم؛ بلکه فقط برای اصلاح امّت جدّم خارج شدم و تصمیم گرفته ام امر به معروف و نهی از منکر کنم و سیره جدّم و پدرم علی بن ابی طالب (ع) را دنبال نمایم».
در وصیت امام حسین (ع) سه پیام کلیدی و مهم وجود دارد:
«اول؛ "إنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ"؛ امام حسین (ع) برای اصلاح امور قیام کرد؛ زیرا انحرافاتی در برداشت از دین شکل گرفته بود که دودش به چشم مردم و دینداران می‌رفت.
دوم، "أُرِیدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَی عَنِ الْمُنْکَرِ"؛ حرکت امام حسین (ع) در راستای امر به معروف و نهی از منکر بود.
سوم؛ "وَ أَسِیرُ بِسِیرَةِ جَدِّی رَسُولِ اللَّهِ وَ أَبِی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ"؛ یعنی خود را به سیره جدم رسول الله و پدرم امیرالمؤمنین علی(ع) مقید کرده ام».
اصلی ترین ماموریت و هدف پیامبران الهی و ائمه اطهار (ع) از سوی خداوند متعال دعوت مردم به توحید و حق و فراهم نمودن شرایط برای برقراری و اجرای عدالت در جامعه توسط خود مردم می باشد. این انسان ها هستند که می بایست در هر جایگاهی که هستند و یا قرار می گیرند نسبت به یکدیگر با عدالت، انصاف، صداقت و راستگویی رفتار نمایند.
قرآن مجید سوره حدید آیه ۲۵ می‌فرماید:
«لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ
همانا ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو [ی تشخیص حق از باطل] نازل کردیم تا مردم به عدالت بر خیزند».
باطل دو چهره دارد. گاهی باطل به شکل عریان، صریح و روشن خود را نشان می دهد مثل شخصی همچون یزید و گاهی هم مثل معاویه می تواند با تظاهر و ریا کاری و نفوذ لباس حق را بر تن و در دین انحراف ایجاد نماید.
تقابل حق و باطل در طول تاریخ بوده و خواهد بود تا همه انسان ها آزمایش شوند.
خداوند به همه فرصت می دهد تا آزموده شوند که آیا حرف و عمل شان بر اساس دستورات الهی یکی است یا نه!
سبک حکمرانی معاویه و مخصوصاً بعد از او یزید ریشه در تفکر باطل جاهلی، طبقاتی، برده داری و اشرافی پیش از اسلام داشت. اما اندیشه، راه، هدف و رسالت امام حسین (ع) ریشه در بعثت حضرت محمد (ص)، قرآن، اخلاق، برادری، برابری، مساوات، انصاف و عدالت دارد.
امام حسین (ع) هنگامی که مشاهده  فرمودند در جامعه تحت مدیریت شخصی مثل یزید به آموزه‌های قرآن و دین اسلام عمل نمی گردد و حکمرانان مناصب حکومتی را امانت نمی دانند و همچون طعمه از مناصب در جهت منافع و اهداف مالی و سیاسی آینده خود بهره برداری می نمایند، در برابر انحراف و بی عدالتی دستگاه و حکومت یزید، اقدام به هشدار و بیان اصلاح امور، ایجاد امید در جامعه و حیات بخشیدن به دین بوسیله امر به معروف و نهی از منکر نمودند.
بی عدالتی، مرید پروی، و نگاه رانتی و طعمه ای توسط حکمرانان و مسئولین به مناصب، موجب خشم و نارضایتی اکثریت جامعه می گردد. معاویه و یزید بر اساس چنین سبکی بر جامعه حکمرانی می نمودند. روشی که به یکباره منجر به انفجار خشم های فرو خورده ملت ها و موجب بحران های اجتماعی می شود.
هدف اصلی معاویه با سیاستمداری، حیله گری و ریا کاری و پس از او یزید، تمرکز بر تغییر شیوه حکمرانی عدالت محور نبوی و علوی و از بین بردن پیام بعثت پیامبر اسلام حضرت محمد (ص)، بود.
هنگامی که دروغ، ریا کاری و نفاق ابزار حکمرانی و مدیریت گردد، همان رفتارهای که معاویه و یزید در اداره امور بکار می گرفتند، نتیجه ای جز سقوط اخلاق، نا کارآمدی در مدیریت امور و انباشت اشتباهات، انحراف و فساد در جامعه و دین نخواهد بود. امام حسین (ع) با یک چنین جامعه و سبک حکمرانی توسط یزید بن معاویه مواجه بودند که فرمودند:
«وانی لم اخرجِ اشراً و لابطرا و لا ظالماً و لا مفسداً، و انّما خرجت لطلب الاصلاح فی امّة جدّی»
«من برای سرکشی و خوشگذرانی و فساد و ستم خارج نشدم؛ بلکه فقط برای اصلاح امّت جدّم خارج شدم».
مسئولیت و رسالت مهم و تاریخی بواسطه پیام حرکت اصلاحی امام حسین (ع) همواره متوجه همه انسان ها بویژه مسلمانان در برابر انحرافات، اشتباهات، بدعتها و ناکارآمدی ها می باشد.
در فراموشی علل و عوامل وقوع واقعه جانسوز عاشورا در کربلا است که شکاف و جدایی بین مجموعه حکمرانی و جامعه بوجود می آید. پیام عاشورا درسی برای همه دوران ها است.
دکتر علی شریعتی به ما یاد آور می گردد:
«از كودك حسین (ع) گرفته تا برادرش، و از خودش تا غلامش، و از آن قاری قرآن تا آن معلم اطفال كوفه، تا آن مؤذن، تا آن مرد خویشاوند یا بیگانه، و تا آن مرد اشرافی و بزرگ و باحیثیت در جامعه خود و تا آن مرد عاری از همه فخرهای اجتماعی، همه برادرانه در برابر شهادت ایستادند تا به همه مردان، زنان، كودكان و همه پیران و جوانان همیشه تاریخ بیاموزند كه باید چگونه زندگی كنند».
انشاءالله خداوند به همه ما توفیق درک فهم واقعی پیام حرکت اصلاحی امام حسین (ع) عنایت فرماید و ما را در پیروی از قرآن و اهل بیت (ع)، دو یادگار ارزشمند و بی نظیر پیامبر اسلام حضرت محمد(ص)، موفق بدارد. ان شاءالله.