اصغر علی خانی

می گویند: پدرِ پیرِ فلکِ، صبرِ بسیار بباید کرد تا مادرِ گیتی فرزندی ناب بزاید. اما من می گویم:  بعضی انسان ها یک بار متولد می شوند و نسخه یِ بدل یا کپیِ آن ها هیچ وقت زایش نمی شود.

یک هفته ای بود که دانشجوی هم کلاسی، دانشگاه نمی آمد. آن زمان تلفنِ همراه نبود  که هم درسان احوالِ او را بپرسند یا رفیق، اوضاعِ خویش را خبر دهد. 

در یک عصرِ پاییزیِ جنوب که نخل ها بار افکنده بودند؛ رفیق برگشت.  به قولِ شیخِ اجلّ:"لب فروهشته و تند نشسته. " همه کنجکاو و مشتاق که بدانند ماجرا چیست؟

گوش تا گوشِ کلاس دانشجو نشسته بود. طولی نکشید که استاد وارد شد. کلاس جان گرفت. وقتِ سلام و احوال پرسی،  چشمانش به جمالِ رفیق روشن شد. رو به او کرد و گفت: فلانی، کجایی؟ پیدات نیست؟ او هم سوزناک مانند مادرمرده ها جواب داد: استاد،  مشکلات شخصی! دختران با آن که می دانستند کسی این کلاس را نمی پیچانَد، خنده ملیحی بر لب راندند!

استادِ طنّاز مانند همیشه، غزلی خواند. بچه ها دیدگاهِ خود را بدون تعارف می گفتند.  گاهی هم سؤال می پرسیدند. استاد، رندانه با طعمِ شیرینِ انتقاد ،  جواب پرسش ها و محتوا را به معضلاتِ جامعه یِ آن روز پیوند می زد و غرل را به پیش می برد

استاد یگانه بود. سواد درست و حسابی داشت. بوی خاکِ سوخته یِ جنوب می داد. در مقابل فرهنگ، هنر و ادبیاتِ ایران،  کلاه از سر برمی داشت . با آن که سال ها در دانشگاه تدریس کرده بود؛ رتبه یِ علمی نداشت، مدرکِ دکتری هم نداشت، هیئتِ علمی هم نبود. بدتر این که، اتاق اختصاصی هم نداشت. در عوضِ همه این ها، هنر و عشقِ معلمی در منافذ و سلول هایِ وجودش جاری بود.

ساعتِ استراحت که می شد. به جای آن که برود اتاقِ اساتید. چای، قهوه و ... بنوشد و از جدیدترین اخبارِ یارانه. سبد کالا! و دریافتی باخبر شود. در فضایِ باز میان دانشجویان می ایستاد، سیگاری آتش می کرد و از شاکردان اخبار شهر و محل زندگی شان را می پرسید.

دانشجویانِ  هم بنا  به ذوق و سلیقه، یک اتفاقِ نادر را با تصرف و اضافات و چاشنیِ خنده ،  بیان می کردند. قبل از این که استاد بگویند: فلانی چه خبر؟ رفیقِ مشکلاتِ شخصی! رو به استاد کرد و با بغض گفت: "همسرم می خواهد طلاق بگیرد. "

همه یِ ما استاد زیاد دیده بودیم با اخلاق جورواجور: یکی جواب سلام نمی داد و دیگری نمره نمی داد. سومی: خیالش آن طرفِ  آب بود و چهارمی غرق بده و بستان های مقاله، همایش و سمینار . پنجمی در این اندیشه بود که خود را بیندازد وسط گودِ انتخابات  تا صاحبِ کلاهِ نمدین شود. برخی هم با ورود به دروازه یِ سیاست، برای شهرت می جنگیدند. عده ای هم می آمدند، می رفتند. حقوق می گرفتند. می خوردند و برای روزهایِ تعطیل، خیال می بافتند...

استاد تا واژه یِ طلاق به گوشش خورد. پُکِ محکمی به سیگار زد. رویش را برگرداند. سرش را به دیوار چسباند و بغض کرد و شاید هم بغضش ترکید!

امروز، بعد از سال ها،  خیلی دوست داشتم یک بار دیگر، استاد را در میان کوچه پس کوچه هایِ پیر آن شهر مثلِ یک گنج پیدا کنم. مثل قدیم ها، یک زیراندازِ خوش رنگ و رو در پاشلی بیندازم. متکّا را تکیه دهم به چینه. کنسرت طبیعت با نم نمِ موسیقیِ باران بر سقفِ ستّه ای پاشلی آغاز شود. شاخه هایِ خشکِ کُنار در چاله گُر بگیرد و بشود حبّّه های یاقوتی.  کتریِ چای رویِ سینه یِ  یاقوت ها قُل قُل کند و او دفتر تاخورده ی خاطرات را باز کند. یک لقمه پنیر به دهان بگذارد، قُلپی چای بنوشد و ماجرایِ دانشگاهش را با فتح و کسر و ضم بیان کند. از "خانلری" بگوید و سخت گیری هایش در باب یادگیریِ زبان، از "زرین کوب" که دائم اندرز می داد که"وقت طلاست" و خود عجیب به این گفتار پای بند بود و از "شفیعی" که حسرتِ تلمذ او همیشه همراهش بود...