احمد خواجه حسنی

اخیراً دوست محترمی را حین پیاده روی شبانه ملاقات کردم، بسیار خوشحال بود از این که بالاخره مابین انبوهی از خبرهای بد و بدتر، قاصدک حامل خبر مسرّت بخشی بوده و علی رغم مخالفت های شدید گروهی اقلیت سیاسیِ با نفوذ، وزارت ارشاد تابو شکنی کرده و در حال تدارک و برنامه ریزی به جهت اجرای کنسرت های موسیقی خیابانی است و مسرور از این که این پدیده، گشایش گر فضا ‌و نوید بخش اتفاقات خوبی خواهد شد.

عرض کردم؛ به باور ایمانوئل کانت، «باید بدانید که همه ی پیام هایی که وارد ذهن می شوند مقبول نمی افتند! بلکه پیام هایی مقبول می افتند که با وضع فعلی ما سازگار باشند» بنابراین اجرای کنسرت، در خیابانی که اصولاً بوق زدن در آن ممنوع است، با رویه های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نظام سیاسی موجود مغایرت دارد لیکن بشنو و باور مکن! تا رخ داد چنین اتفاقات مبارکی، هنوز «یک جهان فرصتِ» نفس گیر از باب کارشکنی ها و چوب لای چرخ گذاشتن های وزارت ارشاد باقی است.

در حالی که به نظر می رسید منظور من را به خوبی متوجه نشده، فرمودند: استاد من فکر می کردم شما از موافقان این اتفاق هستید امّا انگار سازتان ناکوک است!!! و برای این که خر مرادشان را به سرمنزل مقصود برسانند ادامه دادند که مجوز اجرا برای همایون شجریان با حضور ۳۰ نوازنده در تاریخ جمعه ۱۴ شهریور ساعت ۱۰ شب در میدان آزادی تهران صادر شده و برنامه مهیای اجراست...

عارض شدم در مورد هر موضوعی سه دیدگاه مختلف وجود دارد، دیدگاه شما، دیدگاه من و حقیقت...
در جامعه ای با اکثریت ناراضی که سرخوردگی، عصبیت و نومیدی از هر سو زبانه می‌کشد، برگزاری کنسرت خیابانی آن هم در قلب پایتختی به مثابه کلان شهر تهران با این کثرت جمعیت، چندان با رویکردهای نظام تصمیم گیری سازگار نیست!
شما هم اگر با عینک جامعه شناختی به فضا سیاسی نگاه کنید و به سیاست فضایی، لاجرم به اهمیت فضاهای عمومی بیش از پیش واقف خواهید شد. بحث ابزار اعمالِ سلطه و تسخیر فضاهای عمومی و دور نمودن شهروندان از این قلم رو هاست چرا که به زعم یانکلویچ[۱]، موسیقی در واقع نیرویی است که انسان را از خواب وجودی بیدار می‌کند، «گفت‌وگویی بین من و تو» که ما را وادار می‌کند از خویشتن فراتر برویم. «موسیقی قلب‌ها را پیوند می‌دهد» و احوالات انسان را منقلب می کند هم چنان که نیچه بعد از شنیدن موسیقی واگنر منقلب شده و بسیار تحت تأثیر قرار گرفتند و نوشتند؛ «من نمی توانم با این آهنگ آرام بنشینم. هر رگی در بدنم و هر عصبی در وجودم با شنیدن این آهنگ ها به لرزه در می آید».[۲]

همان طور که پیش تر در باب برگزاری فستیوال موسیقی کوچه (هراس از همبستگی) مرقوم داشتم، باورمندم دلیل لغو مراسم در کلام کافکا هویداست آن جا که می گویند : "همیشه از موسیقی می ترسم ، چون نمی دانم قرار است من را به کجا ببرد"!  و این ناکجا آباد می تواند به خیابانی وصل شود که در آن احساس شادی به نشاط اجتماعی و آن نیز به همبستگی اجتماعی منتج شود.

آن دوست محترم امروز پیام دادند که اجرای کنسرت خیابانی همایون شجریان لغو شد! من نیز چنین پاسخ نوشتم؛
"ما در این عقرب سرا 
هر لحظه از سرتا به‌ پا
نیش یاران، نیش ماران، 
نیش جانان خورده‌ ایم"

پ ن؛
۱- فیلسوف و موسیقی شناس فرانسوی
۲- برگرفته از کتاب فیلسوفان بد کردار اثر نایجل راجرز، مل تامپسون ترجمه احسان شاه قاسمی ص ۹.