احمد خواجه حسنی
 
الکساندر سولژنیتسین [۱] بر این باور بودند که؛ « بعضاً یک کلمه حقیقت، جهان را می تواند بلرزاند»، از همین رو نگارنده این وجیزه پیش تر در فقراتی از برخی یادداشت ها مرقوم داشته؛ (جز راست نباید گفت - هر راست نشاید گفت.)
اهمیت این دو گزاره، با انتشار مصاحبه ی علی مطهری درباره برنامه هسته‌ای ایران در صفحه ی شخصی شبکه اجتماعی ترامپ، دگر بار، از ارزش کلمات پرده برداشته و اعمال حساسیت نسبت به انتخاب و کاربست واژه ها را چه در قالب بیان و سخن و هم از منظر نوشتاری به همگان علی الخصوص سیاسیون یادآور می شود.
علی رغم اینکه نویسنده ی این یادداشت از هدف یا اهداف قطعی ترامپ در خصوص انتشار این پست، اطلاع کافی ندارد، لیکن دلایل متعددی بر مهم بودن به پرداختن این موضوع مترتب می باشد.
از ضامن خارج کردن و شلیک کلمات، بازتاب‌ دهنده‌ی تصاویر اند ، در حقیقت، واژه‌ها تنها حامل معنا نیستند، بلکه خود زاینده‌ ی واقعیت روانی و اجتماعی ما هستند، به همین سبب جک لندن [۲] اعتراف داشتند کلمات برای من مقدس اند.‌ آنها شایسته احترام اند. کلمات مناسب را انتخاب کنید؛ آن ها را کنار هم مرتب کنید، بی‌شک چیزی در جهان تغییر خواهد کرد...
در همین رابطه نقل است ، روزی رئیس جمهور وقت آمریکا در مصاحبه ای برای توضیح یک مسئله ی ساده گفتند؛ وزیر امور خارجه وقت آلمان در فلان مورد، کم دقتی کرده است! آقای رییس جمهور و حضار فکر نمی کردند با این حرف اتفاقی بیفتد امّا روز بعد فضای عمومی در کشور آلمان به هم ریخت ، مردم آلمان معتقد بودند به کشورشان توهین بزرگی شده و مقصر را هم آن وزیر بیچاره می دانستند که کم دقتی کرده بود ، دولت آلمان داشت به سمت سقوط پیش می رفت که رئیس جمهور آمریکا فهمید برای آلمانی ها بی دقتی از بی ناموسی هم بدتر است! و مسئله را به نحوی از انحاء جمع کرده، خاتمه دادند...

بار معنایی، درک مفاهیم، ارزش کلمات، دقت نظر در زمان مند و مکان مند بودن کنش و اهمیّتِ انتخابِ واژگان را البته در اکت ها، اظهارات و سیاهه نوشت شخصیت های بزرگ حوزه های ادبی، فلسفی و سیاست، به صراحت می توان دریافت چنان که ریچارد براتیگان [۳] می‌نویسند: هفت سال تمرین کردم تا بتوانم نوشتن یک جمله ی درست را یاد بگیرم!

آورده اند که؛ رئیس جمهور چین هرگاه در مقابل عبارت :"چین به عنوان یک ابَر قدرت ..." قرار می‌گیرد در پاسخ می‌گوید:"ما ابرقدرت نیستیم، ما یک کشور در حال توسعه‌ ایم"...
در این که رئیس جمهور چین بیش از هر فردی به ابرقدرتی کشورش واقف است حرفی نیست، نکته این جاست که به دلیل درک و فهم صحیح از تبعات و فیدبک های احتمالیِ پیرامون این واژه، سعی می کنند با جای گزین نمودن کلماتی مناسب تر، فاقد بازخوردهای منفی استفاده نمایند.
شوربختانه امّا در کشور ما، از این ناحیه، رنج از پی رنج آید - زنجیر پی زنجیر.
البته نمی بایست یک طرفه به قاضی رفت و گوینده یا نویسنده ی برخی پیام هایی را که بالقوه یا بالفعل، موجب خسران و زیان جمعی می شوند و چه بسا امنیت ملّی ما را با مخاطراتی مواجه می کنند، به طور مطلق مقصر قلم داد کرد چنان که اگر دستی را ببندی بی‌ هنر می‌ماند و این گناه آن دست نیست، گناهِ آن است که مدام تمرینِ بستن کرده و اکنون بسته. شما بسیار تمرین می‌کنید تا کسی را اندیشه بر زبان نرسد [۴]
مادامی که توسعه ی سیاسی به نحوی نهادینه نشده که شاهد فعالیت رسمی و آزادانه ی احزاب «شناسنامه دار بر محور تکثر گرایی و تضارب آراء» باشیم، تبعاً فعالیتِ جبهه های سیاسی در کشور، بیش تر معطوف به ایّام انتخابات خواهد بود، بنابراین کسر قابل توجهی از افرادی که به طرق مختلفی فعالیت گفتاری یا نوشتاری سیاسی دارند، در بستر احزاب سیاسی آموزش ندیده، رشد نکرده، تجربیات لازم را نیاموخته، کسب دانش نکرده و بالطبع با آسیب های پیرامونیِ کنش ها و یا اتخاذ مواضع سیاسی به صورت حرفه ای آشنایی ندارد، چنان که افتد و دانی...

به اعتبار سخن لودویگ ویتگنشتاین(فیلسوف اتریشی)، «هر کلمه مثل دانه‌ ای‌ است که در زمینه ی بحث کاشته می‌شود». لذا بر کنش گران سیاسی ضرورت دارد، هر مفهومی یا هر واژه یا کانسپتی را با تیز هوشی و لحاظ نمودن ملاحظات از جمیع جهات طبق قاعده ی تکستینگ کانتکست، در قاعده خودش قرار دهد تا به خطاهای محاسباتی مهلک دچار نشویم...

فارغ از بحث فردیت ها و اظهارات آقایان مطهری و صدر (موضوع چالش برانگیز اخیر مبتنی بر افشای اطلاعات پدافندی کشور ایران از سوی کشوری دیگر به رژیم غاصب صهیونی)، گزاره ای منتسب به استاد مصطفی ملکیان وجود دارد که فرموده اند: «ما ملتی هستیم که دو ویژگی داریم»؛ یکی "زیاده گویی"، یعنی آسان ترین کار برایمان حرف زدن است. دوم "زبان پریشی"، یعنی این که آدم حرف خودش را خودش نفهمد و متوجه نباشد چه می گوید...!

√ تجویز راهبردی؛
پیشنهاد می شود با توجه به شرایط خاص کشور از جهات مختلف، زین پس به آموختن فرهنگ سکوتِ (به جا)، به منزله‌ی منشی فرهنگی‌ آن چنان که «فوکو» نظر دارند مبادرت نموده و ایران عزیزمان را آسیب پذیرتر از وضع موجود نکنیم.
پ ن؛
۱- نویسنده روسی ، برنده جایزه نوبل ادبیات
۲- نویسنده و روزنامه نگار متمول آمریکایی
۳- شاعر و نویسنده آمریکایی (خالق ۹ جلد رمان، چندین دفاتر شعر و مجموعه داستان)
۴- برگرفته از فیلم نامه‌ای فیلم‌ نشده از بهرام بیضایی