اتحاد خبر: چهل‌وپنجمین نشستِ انجمنِ شاهنامه‌خوانیِ دشتستان ۱۸ اسفندماه با همکاریِ پژوهش‌سرای متّقینِ برازجان برگزار شد. این نشست که نشستِ پایانیِ امسال بود؛ با حضورِ دوستدارانِ فردوسی و فرهنگِ ایران، در دو بخشِ شاهنامه‌خوانی و شاهنامه و عرفان با حضورِ دکتر منوچهر بایندری به انجام رسید.

در بخشِ نخست پس از شرحِ کوتاهی از داستانِ «رستم و سهراب» از دکتر یعقوب فولادی، بیت‌های پایانیِ این داستان خوانده شد و لابه‌لای خوانشِ ابیات، شرح و بررسیِ بیت‌ها و گفت‌وگوهای کوتاهی در موردِ آنها صورت می‌گرفت که از نکاتِ قابلِ توجّه، ریشه‌شناسیِ واژهٔ «نوش‌دارو» بود: نوش‌دارو ترکیبی است از دو واژهٔ «نوش» و «دارو» که بخشِ نخست از اوستاییِ anaoša و پهلویِ anošak است و خود مرکب است از دو جزء اَنَ/ana: پیشوندِ نفی در پارسیِ باستان، اوستایی و پهلوی؛ و اوشَه/ uša: مرگ که در شاهنامه به صورتِ «هوش» دیده می‌شود:
وُرا هوش در زاولستان بود؛/ به دستِ تَهَم پورِ دستان بود.
بخشِ دوم نیز از فارسیِ میانهٔ زرتشتیِ darug و اوستاییِ daraw به معنیِ تنهٔ درخت است. بر این اساس "نوش‌دارو" به معنیِ دارویِ بی‌مرگی و جاودانگی است، نه داروی نوشیدنی.
در اوستا از یک خوردنیِ زندگی‌بخش به نامِ «هوم» گفته شده است که سندی است سُتوار برای «نوش‌دارو»ی شاهنامه و نشان از آن دارد که این نوشیدنی در فرهنگ و اساطیرِ ِایران وجود داشته است و پیشینهٔ اسطوره‌ای خاصّ خود را دارد.
نکتهٔ موردِ توجّه دیگر بحث بر سرِ مصرعِ مشهورِ «یکی دخمه کردش زِ سُمبِ سُتور» بود و  نظرهای گوناگونی که در خصوصِ آن بیان شده است: دکتر احمد تفضّلی این نظر را دارند که «سُم» به معنیِ «کنده» و «سوراخ» است؛ و رستم در کوه سوراخی کند و تابوتِ سهراب را در آن گذاشت؛ ولی دکتر خالقی مطلق می‌گویند که رستم در کوه دخمه‌ای برای سهراب درست کرد و طبقِ آیینِ سکاها بر روی آن سُمِ اسب گذاشت.
دوبلوا نیز معتقدند که «سُمِ سُتور» در اصلِ پهلوی «خُم آهن» Xwan-āhan (سنگی سخت به رنگِ تیره‌ی سرخ‌گرا) بوده؛ ولی چون در خطِ پهلوی «خُم» و «سُم» سخت مانندِ یکدیگرند و «آهن» و «اسپان» نیز به هم نزدیکند، مترجمِ ماخذِ شاهنامهٔ فردوسی سهواً «خُم آهن» را به «سُم اسپان» ترجمه کرده است و فردوسی نیز مانندِ همیشه دقیقاً از ماخذِ خود پیروی کرده؛ جز اینکه به خاطرِ قافیه «اسپان» را به «سُتور» برگردانده است.
پس از شاهنامه‌خوانی و پایان یافتنِ داستانِ رستم و سهراب، بخشِ دوّمِ نشست با پیش‌درآمدی از دکتر فولادی در موردِ شاهنامه و عرفان که آیا این متن می‌تواند تفسیرهای عرفانی داشته باشد و یا آبشخورِ عارفان باشد؟ آغاز شد و پس از آن دکتر منوچهرِ بایندری در این خصوص سخنانِ خود را بیان کردند.
دکتر بایندری گفتارِ خود را دربارهٔ تفاوتِ ژانرِ عرفان و حماسه با تکیه بر  هفت خانِ رستم و هفت شهرِ عشقِ عطار، آغاز کرد و مبحث را در پنج بخش کوتاه: ۱. نمادشناسیِ اعداد (نمادِ هفت)، ۲. تفاوتِ خطِ سیرِ مراحلِ سلوک و هفت خانِ حماسه، ۳. تفاوتِ موضوعِ حماسه با موضوعِ عرفان، ۴. تاویل‌گراییِ افراطی و ۵. تفاوتِ ماهویِ ژانرهای ادبی شرح داد.

وی در بخشِ نخست گفتند: هفت شماره‌ای نمادین است که در همهٔ فرهنگ‌های جهان مهم تلقی می‌شود و معمولاً نشانهٔ خوش‌یُمنی می‌باشد. در دینِ یهود هفت نمادِ کمال است و در آیینِ بودایی عروج. هفته، هفت‌سین عید، هفت طبقهٔ آسمان، هفت مرتبهٔ طواف، هفت دروازهٔ دوزخ، هفت پایه شمعدان در مسیحیت، هفت گاوِ لاغر و هفت گاوِ چاق در قصهٔ یوسف، هفت مرحلهٔ سلوک در آیینِ مهرپرستی یا میتراییسم و بسیاری هفت‌های دیگر به این معناست که وجود شمارهٔ هفت در هفت خانِ شاهنامه و هفت وادیِ منطق‌الطیر، شباهتی قابل توجّه نیست. و از منظرِ عموم و خصوص اگر نگریسته شود، این تشابه عمومی است و مانندِ هفت‌های دیگر است. بنابراین با تکیه بر یک عدد نمی‌توان هفت خانِ رستم را تفسیر ِعرفانی نمود.
نکتهٔ دوم: خطّ سیرِ پهلوانی افقی است. رستم بعد از گذر از این هفت خان لیاقت پیدا می‌کند که او را ابرپهلوا‌ن نامند. به همین سبب اسفندیار هم که همواره در رقابت با رستم است، هفت خان دارد. خطّ سیرِ مراحلِ عرفانی عمودی است. از طلب به فنا می‌رسد. نقطهٔ بالایی خداست.  عارف از نفس بالا می‌رود تا به قلهٔ الوهیّت برسد. جالب اینکه در زمانِ عطار شاهنامه مشهور بوده و اگر شباهتی بود خودِ عطار به هفت خان اشاره می کرد که نکرده است!
سوم: همان طور که موضوعِ فلسفه حقیقت است و موضوعِ هنر زیبایی، موضوع و سوژه در حماسه، شجاعت است و میهن‌پرستی و نمایشِ افعالِ پهلوانی. موضوعِ عرفان، شناخت و معرفت است. در حماسه هدفِ نهایی ابرمرد است. انسان است. همهٔ مراحل طی می شود تا انسانی پهلوان شود.
اما هدفِ نهایی و سوژهٔ مرکزی در عرفان انسان نیست. خداست. انسان از خود فرامی‌رود تا به خدا برسد.
چهارم: تاویل گرایی افراطی. گاهی پژوهشگران در ورطهٔ تاویل فرومی‌افتند و برداشتِ شخصیِ خود را از اثری ادبی، با موهومات درمی‌آمیزند. مثلاً عباس کیوانِ قزوینی در کتابِ شرحِ رباعیّاتِ خیّام این اشعار ِخوشباشانه‌ را تفسیرِ عرفانی نموده است. در حالی که خیام با اینکه در دورهٔ اوجِ تصوف‌گرایی می‌زیست؛ اما با هیچ خانقاه و فرقهٔ صوفیانه‌ای ارتباط نداشت. او شخصیّتی علمی بود و نوعِ نگاهش همچون رازی خاصّ بود، از این رو او را دهری می‌دانستند یعنی کسی که طبیعت‌گرا بود. اندیشهٔ خیّام که گاهی با پوچگرایی پهلو می‌زند هیچ قرابتی با تفاسیرِ عرفانی ندارد. دکتر شمیسا نیز در کتابِ "داستانِ یک روح"، در شرحِ بوفِ کور ، این رمان را سرشار از نمادهای شرق و غرب می‌داند. در حالی که این رمان یک اثرِ سوررئالیستی است و نمی‌توان نمادهای ایران، هند، و آمریکای لاتین را به آن بست. با اشاره به این نمونه‌ها می‌خواهم بگویم درِ تاویل همیشه باز است و هر متنی را می‌توان تفسیر و تاویل نمود که این کار اشتباه است؛ زیرا بیشتر آثار ادبی به‌خصوص شاه‌کارها ظرفیّت و پتانسیل بیشتری برای تاویل دارند.
پنجم: ژانرهای ادبی از زمانِ ارسطو طبقه‌بندی شده‌اند‌. ژانرها یا گونه‌های مهم مثلِ تراژدی، کمدی، درام، حماسی و غنایی در آن دوره تعریف‌های جداگانه داشته‌اند‌. امروزه ژانرها دارای شاخه‌های فراوانی هستند. اما هر ژانر یا گونهٔ ادبی مرزهای خود را دارد. وقتی دو ژانرِ حماسه و عرفانی موردِ بررسی قرار می‌گیرد، اگر واقع‌بینانه بدان نگریسته شود، هر یک از این دو، مسیرِ جداگانه‌ای را طی می‌کند و کارکردِ متفاوتی دارد. بنابراین با یافتنِ شباهت‌های سطحی نباید دست به تاویل‌های حیرت‌انگیز زد. رستم یا اسفندیار پیش از آغازِ هفت خان‌های خود پهلوان بودند و نام‌آور. پس از طی هفت‌خان، تنها بر افتخاراتِ آنها افزوده می‌شود. در حالی که سالک پس از طیِ هفت وادیِ عرفان به فنا می‌رسد و از منیّت‌ خود تهی می شود و با فنا در ذات الوهیّت به موجودی فراانسانی بدل می‌گردد.
پس از سخنانِ دکتر بایندری، پرسش و پاسخ روی داد و پایان‌بخشِ نشست رونمایی از لوگوی انجمنِ شاهنامه‌خوانی دشتستان (هامون) به دستِ علیرضا احمدی خرّم، طراحِ لوگو، و خانم مهدی‌زاده، رئیسِ پژوهش‌سرای متّقینِ برازجان، انجام شد.
لازم به ذکر است که برگزیدنِ نامِ «هامون» برای انجمن به این دلیل است که هامون به معنای «دشت» است و این انجمن هم شاهنامه‌خوانیِ «دشتستان» است و از طرفِ دیگر هامون دریاچه‌ای مقدّس و مهم در اوستا، شاهنامه و جغرافیای اساطیری- حماسیِ ایران است.