امروز: دوشنبه 18 آبان 1405
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 06 آبان 1403 - 11:38
اتحادخبر: اتحادیه بین‌المللی نجوم (IAU) در سال ۲۰۰۶ تعریفی از سیاره ارائه داد که براساس آن، پلوتون (پلوتو) واجد آن شرایط نبود و به یک «سیاره کوتوله» تنزل رتبه یافت. از آن پس، اوضاع کمی آشفته شده و این سؤال مطرح می‌شود: آیا وقت آن نرسیده که «سیاره» را دوباره تعریف کنیم؟

 

اتحادخبر: اتحادیه بین‌المللی نجوم (IAU) در سال ۲۰۰۶ تعریفی از سیاره ارائه داد که براساس آن، پلوتون (پلوتو) واجد آن شرایط نبود و به یک «سیاره کوتوله» تنزل رتبه یافت. از آن پس، اوضاع کمی آشفته شده و این سؤال مطرح می‌شود: آیا وقت آن نرسیده که «سیاره» را دوباره تعریف کنیم؟

آشنایی با سیاره دردسرساز منظومه شمسی

واژه سیاره هرگز تعریف رسمی نداشت و ستاره‌شناسان اهمیتی به این موضوع نمی‌دادند. از نظر یونانیان باستان، هر ستاره سرگردان یک سیاره بود که شامل خورشید و ماه هم می‌شد. با انقلاب کوپرنیکی، این تعریف تغییر کرد: زمین به‌تنهایی یک سیاره در نظر گرفته شد، ماه به یک ماهواره تنزل رتبه و خورشید ارتقای رتبه یافت.

به گزارش ایرنا، انقلاب کوپرنیکی یا نظریه مرکزیت خورشید نظریه نجومی نیکلاس کوپرنیک در ابطال باور کهن بطلمیوسی مبنی‌ بر مرکزیت زمین در کیهان است و مرکزیت خورشید و گردش زمین به دور آن را اثبات می‌کند. .

ویلیام هرشِل (William Herschel) بیش از ۲۰۰ سال بعد اورانوس و جوزپه پیاتسی (Giuseppe Piazzi) سِرِس، بزرگ‌ترین جرم در کمربند اصلی سیارک بین مریخ و مشتری، را کشف کردند. در ابتدا، اورانوس و سرس به عنوان سیاره طبقه‌بندی می‌شدند؛ اما اجرام دیگری یافت شدند که مدارهای مشابهی با سرس داشتند؛ بنابراین، هرشل اصطلاح سیارک‌ها را برای اجرام کوچک بین مریخ و مشتری پیشنهاد کرد ولی اورانوس همچنان یک سیاره باقی ماند.

حتی وقتی کلاید تامبا (Clyde Tombaugh) در سال ۱۹۳۰ میلادی پلوتون را کشف کرد، ستاره‌شناسان با این طبقه‌بندی‌ها مشکلی نداشتند. اما این سیاره جدید، مداری بیضی‌شکل و مایل و کشیده داشت و بسیار کوچک‌تر از سایر سیارات بود؛ بنابراین طولی نکشید که ستاره‌شناسان متوجه شدند باید در نحوه طبقه‌بندی اجرام آسمانی تجدیدنظر کنند.

 

آنان در دهه ۱۹۹۰ میلادی اجرام بیشتری یافتند که مدارهایی مشابه با پلوتون داشتند؛ اما آنچه در واقع طومار تعریف سیاره را در هم پیچید، کشف اِریس، جرمی به اندازه پلوتون که به دور نپتون می‌چرخد، توسط مایک براون (Mike Brown)، ستاره‌شناس، بود.

بنابراین، در سال ۲۰۰۶ میلادی ستاره‌شناسان در نشست اتحادیه بین‌المللی نجوم در پراگ (پایتخت چک) گرد هم آمدند تا تعریفی جدید از «سیاره» ارائه کنند. در این نشست عده‌ای استدلال می‌کردند سیارات را باید با ظاهرشان تعریف کرد: آن دسته از اجرام آسمانی که به اندازه‌ای بزرگ هستند که گرانششان باعث شود شکل «تقریباً کروی» داشته باشند، سیاره هستند.

عده‌ای دیگر معتقد بودند سیاره‌ها را باید با ویژگی‌هایشان تعریف کرد: آن دسته از اجرام آسمانی که بتوانند بر مدار خود تسلط داشته باشند و مدار خود را از هرگونه زباله پاک‌سازی کنند.

تعریف گروه اول از سیاره به پلوتون اجازه می‌دهد تا به همراه سرس و همه دوستان هم‌مدار خود به سیاره تبدیل شوند. تعریف گروه دوم خواستار حذف همه آن اجسام کوچک‌تر است. در پایان، تلفیق هر دو نظر، تعریف سیاره را تشکیل داد. پلوتون مدار خود را پاک‌سازی نمی‌کند و همسایگان زیادی دارد و به همین دلیل تنزل رتبه پیدا کرد.

البته همه با تعریف جدید موافق نیستند و استدلال‌های فراوانی در تقابل با تعریف سیاره وجود دارد. واضح نبودن تعاریف «شکل تقریباً کروی داشته باشد» و «معمولاً مدار خود را پاک‌سازی کند» دلیل مخالفت عده‌ای با این تعریف است.

اما طرفداران این قوانین معتقدند همه سیارات، از عطارد تا نپتون، به طور استثنایی گرد هستند؛ در حالی که اکثریت قریب به اتفاق غیرسیاره‌ها چنین نیستند. درباره پاکسازی مدار نیز استدلال می‌کنند جرم مریخ بیش از ۵ هزار برابر از بزرگ‌ترین شیئ در مدارش است. در مقابل، پلوتون فقط حدود ۷ درصد از کل جرم موجود در مدار خود را جذب می‌کند.

اما بزرگ‌ترین سردرگمی مربوط به انواع فرعی غیرسیاره‌ها است. اگر جسمی به اندازه‌ای بزرگ باشد که بتواند شکل کروی داشته باشد اما مدارش را پاکسازی نکند، مانند پلوتون یا سرس، «سیاره کوتوله» نامیده می‌شود. ستاره‌شناسان معمولاً از اصطلاح «کوتوله» برای اشاره به نسخه‌های کوچک‌تر یک گونه استفاده می‌کنند؛ مانند ستاره‌های کوتوله و کهکشان‌های کوتوله. ستاره‌های کوتوله هم ستاره هستند و کهکشان‌های کوتوله هم کهکشان محسوب می‌شوند؛ فقط کوچک‌تر هستند. این قانون درباره سیاره‌های کوتوله صدق نمی‌کند: آن‌ها به هیچ‌وجه سیاره محسوب نمی‌شوند.

اگر جسمی به اندازه‌ای کوچک باشد که نتواند شکل کروی داشته باشد، در میان اجرام کوچک منظومه شمسی طبقه‌بندی می‌شود. سیارک‌ها به طور رسمی این‌گونه تعریف نمی‌شوند؛ تعریف ستاره‌شناسان از آن‌ها این است: اجرام کوچک منظومه شمسی که در منظومه شمسی داخلی وجود دارند. دنباله‌دارها نیز اجرام کوچک منظومه شمسی محسوب می‌شوند.

سیاره‌های کوچک نیز شامل سیاره‌های کوتوله و همه اجرام کوچک منظومه شمسی هستند که دنباله‌دار نیستند. غیر از آن، پلوتوئیدها (سیاره‌های کوتوله فراتر از مدار پلوتو) و اجرام فرانپتونی (شامل پلوتوئیدها و دیگر اجرام کوچک منظومه شمسی که به دور نپتون می‌چرخند) را نیز نباید از قلم انداخت.

این تعریف‌ها تا حدودی گیج‌کننده؛ اما تلاشی است برای مطابقت با ماهیت پیچیده دانش ما از منظومه شمسی.

اکنون، احتمالاً باید به تعاریفی که داریم پایبند باشیم؛ حتی اگر این تعاریف ناقص باشند ولی با تحقیقات و اکتشافات بیشتر و کسب فهم جدید، می‌توانیم تعاریف خود را به‌روز کنیم.

 



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • « تولید در خطِ‌مقدم ، منابع انسانی در حاشیه! »
  • پایان مسابقات کونگ‌فو توآ بانوان کشور در قزوین/ معرفی برترین‌های سه رده سنی
  • نیروهای امدادی شهرداری تا پایان ناپایداری های جوی در کنار شهروندان خواهند بود
  • اقدام عملی بانک شهر برای حمایت از بازسازی و توسعه پتروشیمی جم
  • پتروشیمی جم کادر پزشکی خود را با جذب متخصصان بومی تقویت کرد
  • ۶ مطالبه استاندار بوشهر در نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی با حضور رئیس کل بانک مرکزی
  • هشدار متخصص عفونی درباره افزایش شیوع آنفلوانزا در بوشهر
  • پیام مدیرعامل پتروشیمی خارک به مناسبت پانزدهم آبان، سالروز افتتاح مجتمع
  • نیروی دریایی سپاه: به خیال‌پردازی‌های فرمانده سنتکام توجه نکنید
  • عناوین روزنامه‌های امروز1405/08/17
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1405/08/17
  • یک فوتی و یک مصدوم در پی دو حادثه مرتبط با ناپایداری جوی در گناوه
  • مدارس ۵ شهرستان استان بوشهر در نوبت عصر تعطیل شد
  • آقای جلیلی! سوءتفاهم، خود شمایید!
  • بارندگی موجب قطع برق در ۵ روستای استان بوشهر شد
  • 🎥ویدیو/حضور گسترده مردم بوشهر در راهپیمایی ۱۳ آبان
  • راهپیمایی یوم‌الله ۱۳ آبان در برازجان برگزار شد
  • « تولید در خطِ‌مقدم ، منابع انسانی در حاشیه! »
  • از سفرهای نمایشی تا خسارت‌های ماندگارِ احمدی‌نژاد
  • جلسه رصد و پایش هفتگی پروژه بزرگراه کنارتخته دالکی با حضور استاندار بوشهر و معاون وزیر راه و شهرسازی برگزار شد
  • استقامت بدون تدبیر، شجاعت نیست
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1405/08/12
  • خرمای بوشهر برای نخستین بار در کشور کد شناسه محصول دریافت کرد
  • عناوین روزنامه‌های امروز1405/08/12
  • بازخوانی کارنامه گازی کشور؛ آزمون دشوار صیانت از تولید و جبران ناترازی
  • استاندار بوشهر: ظرفیت‌های معدنی با جذب سرمایه‌گذار فعال شود
  • بوشهر یکپارچه فریاد شد؛ خروش ضد استکباری مردم در ۱۳ آبان
  • پایان انتظار اوره‌سازها؛ مصوبه جدید دولت برای ساماندهی عرضه و توزیع کود اوره
  • صادق: واردات از مرزهای شمالی ۷۶ درصد افزایش یافت
  • سه بیمارستان نیمه‌تمام استان اوایل سال آینده به بهره‌برداری می‌رسند
  • .: جاوید 1 روز قبل گفت: کاملا واقعیت دارد. این ...
  • .: زهره عرب 1 روز قبل گفت: متأسفانه سرمایه‌ی انسانی آخرین ...
  • .: مسعود 1 روز قبل گفت: وقتی مسولین متوجه ندانم ...
  • .: کریم 1 روز قبل گفت: با درود و احترام ...
  • .: هادی 1 روز قبل گفت: درود و سپاس از ...
  • .: نیما پور علی حدود 2 روز قبل گفت: عالی ...
  • .: تانی حدود 5 روز قبل گفت: استاد عزیز💙💙💙💙 ...
  • .: یسنا پوزش حدود 9 روز قبل گفت: خیلی خوب ...
  • .: محمد حدود 17 روز قبل گفت: از توجه ویژه مدیر ...
  • .: منطق حدود 18 روز قبل گفت: فقط جنوب استان بوشهر ...