احمد خواجه حسنی

نقل است در سال ۱۳۵۵، والری ژسکار دستن (بیستمین رئیس جمهور فرانسه) سفری به ایران داشت. در طول مسیر، شاه برای ایشان از برنامه ده ساله توسعه ایران برای رسیدن به ژاپن، با درآمد ناشی از نفت سخن می گفت، پس از توضیحات شاه ، ژسکاردستن که وضعیت گل کاری و حصار دورِ گل های خیابان ها را مشاهده کرده بود گفت: "حرف از توسعه زدن برای ملّتی که مجبور است گل های خیابان های خود را با گذاشتن حصار محافظت کند زود است!!! توسعه باید اوّل در درون ما و در تفکرمان و در رفتارمان اتفاق بیفتد".

با توجه به فرصت طلبی های اخیر برخی افراد سودجو که شوربختانه با برخورداری از یک سری مؤلفه ها، در زمره ی الیت های جامعه قرار دارند و حسب سهم خواهی ها و قدرت طلبی های این ها برای پست گرفتن در کابینه چهاردهم، به نظر می رسد با گذشت قریب به پنج دهه، هنوز هم توسعه مد نظر ژسکار در ذهن و فکر رسوب زده و رفتار جامعه گریز معدود افرادی به همان وضعیت توسعه نیافته باقی مانده است! بدین معنا که وجه غالب ذهنیت اینان ترجیح منافع فردی/گروهی بر منافع جمعی/عمومی است، البته رخ داد این گونه رفتارها برآیند یک وضعیت ذهنی است که بعضاً و در مقاطع مختلفی نمود عینی پیدا می کند و متأسفانه این قبیل رفتارها به راحتی‌ از ناخودآگاه جمعی زدوده نخواهد شد. این موقعیت ذهنی منشاء از ایزولگی جمعی است و تا ساختارهای ذهنی رشد نکنند این قبیل رفتارها تداوم خواهد داشت.

به هر حال، فرآیند انتخاب اعضای کابینه دولت چهاردهم که به گواه سخنان شاخه زیتون ایرانی (تشبیهی که رسانه های امریکایی از دکتر ظریف دارند) برای نخستین بار بدین سان شفاف و ساختارمند در حال اجراست بدون تردید روندی دموکراتیک و جامعه پسند است لیکن برخی ذهنیت ها و رفتارهای انگشت شمار افرادی  خودمحور که سعادت فردی را بر سعادت جمعی مقدم می دانند بر این فرآیند دموکراتیک کمیته های چند گانه خدشه وارد می کند و مسیر سخت تغییر نیل به رضایت جمعی را به مراتب سخت تر می کند.

بی گفتگوست هیچ جامعه ای به توسعه نمی رسد مگر آن که در کنار دولت توسعه گرا، شهروندان و به ویژه الیت های توسعه گرا داشته باشد، گرچه همگان از عقب ماندگی ها به کرّات گلایه کرده و عمدتاً بار تقصیرات را بر گردن دولت می اندازیم و از فقدان دموکراسی می نالیم امّا به تعبیر داریوش شایگان در کتاب زیر آسمان های جهان، برای داشتن دموکراسی و توسعه ذهن ها نیز باید عوض شوند ، بنابراین تفاسیر، خطاب به سهم خواهان قدرت طلب می نویسم از اعمال فشار و نفوذ بر کمیته ها دست برداشته، با ترجیح منافع جمعی بر منافع شخصی، بیایید برای ایران و ایرانی مسیر سخت تغییر را هموار کنیم و وفاق ملّی را با تغییر و تحول در انگاره های ذهنی محقق نمائیم.