«گزیده ی شعر جنگ و دفاع مقدس» عنوان کتابی ست که به کوشش دکتر سید حسن حسینی منتشر شده است (سوره مهر ـ 1381). آنچه این کتاب را از خیل گزیده هایی که دراین زمینه منتشر شده متمایز می کند این است که مؤلف به «گزیده سازی» صرف بسنده نکرده است، چرا که نیک دانسته که «این کار چه در سطح جامعه و چه در سطح دانشگاه شدیداً بوی رفع تکلیف یا «مایه اندوزی» می دهد». ص 10

کم نیستند گزیده هایی که این روزها به شکلی تکراری (و عموماً با هزینه ی بیت المال) روانه ی بازار می شوند، گزیده هایی که معمولاً بخش قابل ملاحظه یی از آن را اشعار گردآورنده به خود اختصاص داده است. «همیشه در کسانی که آستین بالا می زنند و کار گزینش شعر انجام می دهند و یک صفحه در میان در کنار نام های بزرگ و خرد دیگران شعری از خود تعبیه می کنند، به دیده ی تردید نگریسته ام. راستش را بخواهید گاه بر این گزینشگران دل هم سوزانده ام و گفته ام در دل که اینان به محدوده ی سن غم انگیز «تعریف از خود» و خودپسندی قدم نهاده اند» ص 330

نقدهای کوتاه نویسنده که در پایان اشعار آمده در راستای پرهیز از «گزیده سازی» صرف است، نقدهایی که وجه آموزشی و آسیب شناسانه ی آن می تواند چراغی در مسیر راه شاعران دفاع مقدس باشد.

از آنجا که سید حسن حسینی از لحاظ علمی ـ هنری جایگاه برجسته ای در بین شاعران انقلاب دارد به برخی از آسیب های مورد نظرایشان اشاره می شود:

ـ تخیل کردن جنگ: «در شعر دفاع مقدس... خیل شاعران جوانتر که جنگ را ازا نزدیک ندیده اند و تصورشان از جنگ در گرو چند مستند تلویزیونی یا چند ویژه نامه ی مطبوعاتی ست به پروپای خیال می پیچند. این نسل گریزی از «تخیل» کردن جنگ ندارد و البته کار این تخیل گاه به وادی های صعب العبور تکلف هم می کشد». ص18

ـ دنباله روی در اعتراض: «شعر علیپور، به دوره یی از جنگ تعلق می گیرد که زبان اعتراض به «درختان بی طرف» و آن ها که از «بردباری صنوبرها» سوء استفاده می کنند گشوده شده بود. او در واقع شاعر عبور از خط های قبلاً شکسته است» ص 33ـ32

«قزوه و تنی چند از دیگر شاعران سال های «جنگ» و بعد از آن «دفاع مقدس» هیچ گاه آغازگر راه های ناپیموده نبوده اند... این دسته از شاعران در گشودن زبان اعتراض به «دین فروشان دنیاپرست» هم دنباله رو بوده اند، اما با برخورداری از «مصونیت نسبی دیپلماتیک»، مصونیتی که گاه به پدیده ی «شاعر ـ طلبگی» نیز مرتبط است... اعتراض های «عاقلانه» که به هر حال ریشه در «جنون» دیگران داشت». ص 64 ـ63

ـ «[زبان سرخ] از سروده هایی که شاعر باتمسک به آن خواسته است لحن معترضان را به «عاریه» بگیرد. در شعر شاعرانی چون قزوه بسامد «عاریه» بر «استعاره» می چربد». ص 80

ـ اطناب: «من در شگفتم از شاعری پیشکسوت و توانا همچون عبدالمکیان... که چرا گهگاه در شعر، دامن ایجاز را رها می کند و به اطناب می تند؟ اطنابی که جوهره ی شعری و گاه مصراع های نفیس او را از نفس می اندازد و در مقابل چشم منتقدان شعر، بی رنگ و بی رمق جلوه می دهد» ص 41

ـ پدیده ی شاعرـ طلبگی: «عناصر متعلق به این پدیده در عرصه ی ادبیات جنگ و انقلاب هم فوایدی داشته اند و هم مضراتی. مضراتشان بیشتر به حوزه های مدیریتی در مراکز فرهنگی خالص، یا مراکز نظامی فرهنگی مثل قسمت های اداری سپاه، بسیج و نهادهای دیگر برمی گردد. گهگاه تئوریزه کردن «تنگ نظری» زیر عنوان «مصلحت های انقلابی» به برخی از عناصر این پدیده نسبت داده می شود... فوائد اینان جلب اعتماد مدیران کلان برای انجام پروژه های فرهنگی بوده است». ص 54

«با شاعرانی مثل جعفریان تکلیف منتقد روشن نیست. شاعرند؟ طلبه اند؟ رزمنده اند؟ یا... هر سه و یا هیچکدام. فعالیت های جنبی اینان بر محور کلی ادبیات و شعر بیشتر از شاعری خالص است» ص 249

ـ دغدغه ی کنگره و... : «بر شعر جنگ [برخلاف شعر دفاع مقدس] سایه ی «سکه» و «کنگره های سالانه» سنگینی نمی کند. شاعران شعر جنگ ـ خوب یا بد ـ هر چه سروده اند بدون توجه به «ماموریت های اداری» بوده است. ص 16

ـ شتاب نامعقول در سرودن: این مثنوی [شب و ردپایی که نیست/ مرتضی امیری اسفندقه] مانند بسیاری از سروده های نسلی دیر آمده است به عرصه ی جنگ که شتاب نامعقولی در سرودن دارد». ص 277

ـ شعرهای سفارشی: « در دوره ی دفاع مقدس، تکلف های اداری و ضرورت های شغلی، موجد پیدایی شعرهایی شد که می توان آن ها را «سفارشی» نامید...شهیدان ـ بویژه شهیدان نامدار ـ میان شاعران داوطلب تقسیم شدند، به هر شاعر یک شهید بزرگ رسید، اما لزوماً شاعران شناخت چندانی از زندگی و فعالیت های رزمی و علمی و کیفیت شهادت آن عزیزان نداشتند. برای رفع این معضل به هر شاعر زندگی نامه ی شهید مورد نظر نیز داده شد. مختصر و مفید!

حسین اسرافیلی، پرویز بیگی، علیرضا قزوه و تنی چند از دیگران این بار گران را به دوش کشیدند. «گران» گفتم چون شعر گفتن و اختصاصی ستودن شهیدی که شناخت نزدیکی از او نداریم خواه ناخواه از گردنه های تکلف گذشتن را به همراه دارد. مبنای دستمزد این شعرها بر «تعداد ابیات» و «اطناب» بود و قالبی که این مبنی را بر می تابد مثنوی... برخی از شاعرانی که این مثنوی ها را سرودند چون برای اطناب دورخیز کرده بودند از وام گرفتن پنهان و آشکار از آثار دیگران ابایی نداشتند، پس مصادره ی مضامین و ترکیب های شعری پیر و جوان و خرد و کلان هم ضمیمه ی کار گردید». ص 224

ـ فعالیت های جانبی و نام طلبانه: «تنی چند از «شاعران» سال های اخیر حضور و «اعتبار» ادبی خود را بیشتر مدیون جعبه های جادویی صدا و سیما هستند و نه آثار خویش. کاکایی در عین اینکه خالی از ذوق و حافظه ای قوی نیست ـ حافظه ی شعری ـ در محورهای جنبی و مربوط به شعر، بیشتر حضور داشته و دارد تا بسترهای خلاقیت و روح گدازی». ص 196