دکتر ابراهیم شفیعی *

 خرداد سیاه ۱۴۰۲ تاریخی تلخ در تقویم دانشگاه علوم پزشکی بوشهر را رقم زد و دانشگاه بطور همزمان پنج تن از بهترین دانشجویان عزیز خود را که در مراحل پایانی تحصیل بودند در یک شب طی دو  تصادف جاده ای جداگانه و همزمان از دست داد.
نکته مهم در این موضوع این هست که هر دو تصادف با پژو پارس صورت گرفته است و علیرغم اینکه ماشین چندین بار غلت خورده است و با بتون های بسیار سخت نیوجرسی که جدا کننده راه رفت و برگشت جاده می باشند برخورد هم داشته است ولی هیچکدام از ایر بگ های ماشین که قاعدتاً در این زمان باید باز شوند و جان سرنشینان خودرو را از مرگ محافظت کنند باز نشده اند و  عمل نکرده اند.

شاید در نگاه اول بتوان با دید حوادث معمول هر روزه به قضیه نگاه کرد و به پیام تسلیت و ابراز همدردی اکتفا نمود و  از کنار آن  به راحتی  گذشت کما اینکه تقریبا همگی مسئولین محترم هم همین کار را کردند که البته  جای تقدیر و تشکر هم دارد اما اگر قدری پا را ازاین نگاه فراتر گذاشته و عمیق تر به موضوع نگاه کنیم شاید خود را هم در بوجود آمدن این اتفاقات بیگناه ندانیم.

زیرا درست است که در تصادفات جاده ای  باوجود همه تمهیدات باز هم امکان وقوع وجود دارد و نمی توان تقصیر را به گردن یک عامل انداخت و عوامل متعددی در این رخداد نقش دارند اما  همین موضوع هم‌نباید باعث شود که اتفاقاً سو استفاده کنیم و ضمن شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیتی که به لحاظ حقوقی ،  اجتماعی ، اخلاقی و جایگاهی که در آن  قرار گرفته ایم  متوجه خودمان هست تقصیر را به گردن دیگر عوامل بیندازیم.
اینجاست که لازم است گفته شود متاسفانه همگی رفوزه شده ایم.

در بروز یک تصادف جاده ای عوامل مختلفی نقش دارند : خطای انسانی ، عدم رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی ، مشکلات جاده ای ، نواقص ناگهانی  فنی خودرویی در حین رانندگی ، نواقص ایمنی خودرویی ، عدم رعایت استاندارهای خودرویی توسط  تولید کنندگان خودرو که هر کدام به جای خود و در موارد مختلف می توانند نقش اصلی یا فرعی در بوجود آمدن تصادف را بازی کنند.
این موضوعات در مواردی توسط برخی از مسئولین دلسوزی که بنا به مسئولیت  خود با این موضوع در ارتباط بوده اند و همه روزه  با آن سروکار داشته اند و طی این مدت شاهد بروز حوادث بسیار تلخ و وحشتناک جاده ای بوده اند مکرراً در سطح جامعه مطرح شده است و توضیحات لازم در خصوص علل آن بارها  بطور پراکنده  داده شده است اما اینکه به دلایل مختلفی  هیچگاه به نتیجه نرسیده است همان موضوعی هست که باید گفت در عدم حصول نتیجه همه ماها با درجات مختلف مقصریم و  در این خصوص همگی  رفوزه شده ایم.

از مردم عادی  که مطالبه گری نمی کنند تا مسئولینی که تحلیل درستی بر آمار موجود جهت تصمیم گیری در سطوح بالا ارائه نمی کنند تا تصمیم سازانی که تصمیم درست در خصوص مشکلات موجود اتخاذ نمی کنند تا نمایندگان مردمی که پیگیر مشکلات و مطالبات مردم تا کسب حصول نتیجه مورد نظر  نیستند و یا بنا به دلایلی در نیمه راه عقب نشینی می کنند و یا سوال خود را پس می گیرند و یا با لابیگری امضای درخواست استیضاح خود را منتفی اعلام می کنند تا مسئولان دستگاه‌هایی  که علیرغم داشتن  ارتباط مستقیم با موضوع نقش موثر خود را در پیشگیری از وقوع و تکرار اینگونه سوانح ایفا نمی کنند و ضمن ترک فعل  صرفاً گاه و بیگاه با صدور بیانیه و ابراز همدردی از زیر بار مسئولیت قانونی و شرعی و اخلاقی خود شانه خالی می کنند همه رفوزه شده ایم.

تلخ ترین قسمت موضوع آن هست که همه گناهها را هم گردن صنایع ملی و خودرو سازی خود می اندازیم، بدون اینکه متوجه باشیم که با این کار  در جهت نابودی هر چه بیشتر این صنعت ملی و پایه  نیز وابستگی بیشتر به بیگانگان و در جهت  اهداف آنها حرکت می کنیم  این در شرایطی هست که خود این صنایع نیز هم اکنون از قربانیان وضع موجود می باشند و ضمن  کمبود شدید  قطعات باکیفیت و مرغوب و مشکلات مالی، با بحران مدیریتی هم مواجه هستند . بدیهی است در شرایط سخت کنونی به کار گماردن مدیرانی که تجربه  و تخصص لازم در برون رفت از بحران  و اداره سیستم تحت مسئولیت خود را ندارند و با استفاده از سفارش و رانت و ارتباطات سیاسی  در پست مدیریتی قرار گرفته اند حاصلی جز وضع موجود نخواهد داشت و همه  آنهایی که نقشی در بوجود آمدن شرایط کنونی دارند  و حتی نمایندگانی که در راستای ایفای نقش نمایندگی خود و سوگندی  که در دفاع از منافع مردم و مصالح کشور خورده اند از نقش نظارتی خود  تحت تاثیر  سایر عوامل غفلت می ورزند و یا در لابی گری های سیاسی مورد معامله قرار می دهند همگی رفوزه شده ایم.

چیزی که الان ورد زبان همه مردم کوچه و بازار  جاری شده است، از خودروهای تولید داخل به عنوان ارابه مرگ  حرف می زنیم  اما هیچگاه با خود فکر نمی کنیم که همین صنعتی که الان سالانه بیشتر از زمان  جنگ ، جان بهترین جوانان این آب و خاک را می گیرد، قبل از کشورهایی مثل  کره جنوبی  و  خیلی از کشور های آسیای شرقی  شروع به تولید خودرو نموده است و آنها در آن زمان برای کسب دانش فنی  داوطلب دانش ایرانیان بوده اند.
و کشورهای حوزه خلیج فارس که اکنون جوانان آنها  با مبلغی بسیار پایین‌تر از قیمت بی کیفیت ترین خودرو تولید  داخلی،  سوار آخرین مدل ها و ایمن ترین  خودرو ها می شوند، زمانی جزو کشور های هدف برای صدور خودروهای ایرانی و  ماشین ژیان تولید کشور ما  بوده اند و بندر خرمشهر به عنوان یکی از  بنادر فعال برای صدور تولیدات صنایع خودرویی ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس  فعالیت می کرده  است.
حالا اینکه چرا عقب افتاده ایم و جریان بر عکس شده است و به جای آنکه تولیدات ما از بهترین و پیشرفته ترین کیفیت ایمنی برخوردار باشند از آنها تحت عنوان ارابه مرگ نام برده  میشود ، این موضوع نیازمند تفکر و تعقل هست که اساس  مشکلات خود را دریابیم و سعی در بازسازی و رفع مشکلات و موانع ایجاد شده کنیم و تا ریشه یابی درستی نکنیم و از اساس مشکلات موجود را حل نکنیم هر روز با وقایع مشابه و  تلخ تراز اینگونه تصادفات  مواجه خواهیم بود.
حال اینکه نمی خواهیم یا قادر نیستیم یا توان لازم را نداریم ، به هر دلیلی که باشد،  در هر صورت در این  موضوع ماهمگی رفوزه شده ایم.

*فوق تخصص جراحی قلب و عضو هیئت علمی دانشگاه