خرمشهر از چهارم آبان 1359 تا دوم خرداد 1361 یعنی بیش از یکسال و نیم در اشغال ارتش متجاوز عراق بود. تصرف خرمشهر در روزهای آغازین جنگ تحمیلی، علامت پیروزی صدام حسین – دیکتاتور عراق- در تهاجم نظامی به ایران بود. موفقیت عراق در پیشروی به سوی شهرهای مرزی ایران، باعث دلگرمی دشمنان و رقبای جمهوری اسلامی از جمله کشورهایی مانند آمریکا و عربستان شد. البته در روزهای اول جنگ، مقاومت هایی در مسیر پیشروی ارتش عراق صورت گرفت ولی در نهایت ارتش عراق سرزمینی در حدود 20 هزار کیلومتر مربع از خاک عزیز ایران را به اشغال و کنترل قوای خود درآورد.

ارتش عراق به تدریج تعداد زیادی از شهرها و روستاهای مرزی ایران را تصرف کرد ولی وقتی خرمشهر به اشغال ارتش متجاوز عراق درآمد، حامیان صدام باور کردند که موازنه قوا به نفع عراق به هم خورده است و تصور کردند که انرژی آزاد شده بر اثر ظهور انقلاب اسلامی، به طور کامل مهار گردیده است. اما در حالی که بیش از یک میلیون نفر از مردم استان های مرزی آواره شده بودند و نگرانی از گسترش جنگ وجود داشت، آرزوی فتح خرمشهر در دل همه ایرانیان - چه کسانی که برای دفاع از کشور به جبهه ها سرازیر شده بودند- و چه کسانی که حامی رزمندگان بودند - شعله می کشید.
امام خمینی هم که روز اول جنگ اعلام کرده بودند که "تا یک نظامی بیگانه در خاک ایران وجود دارد مردم از کشور خویش دفاع خواهند کرد"، توانستند مظهر اراده ملی برای آزادسازی سرزمین های ایران باشند. وقتی همه مردم بسیج شدند و نیروهای مسلح، با حضور نیروهای داوطلب مردمی سرشار از انرژی و روحیه شدند، حماسه ها یکی پس از دیگری اتفاق افتاد و "آبادان از محاصره خارج شد"، "شهر بستان آزاد گردید"، "رزمندگان به مرز فکه رسیدند" و درنهایت طی 23 روز نبرد بی امان در عملیات بیت المقدس، "خونین شهر دوباره خرمشهر شد" و پرچم پر افتخار جمهوری اسلامی ایران بر فراز مسجد جامع آن به اهتزاز درآمد. مردم با تمام وجود احساس کردند که "ان تنصرالله ینصرکم". آنها به انتظار نماندند تا "از آسمان اتفاقی بیفتد" و یا "دستی از غیب برون آید و کاری بکند"، بلکه دست بکار شدند و به خدای بزرگ مهربان توکل کردند و در صحنه حاضر شدند و خداوند هم آنها را یاری کرد و دیکتاتور عراق را ناکام کرد و خرمشهر در سوم خرداد 1361 فتح شد.

در آن زمان مردم و قوای مسلح با تمام وجود معتقد بودند که "ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم" یعنی خداوند سرنوشت ملتی را تغییر نمی دهد مگر آنها خودشان را تغییر دهند. مردم همانطور که با همدلی عمومی در جریان نهضت اسلامی در سال 1357 ، شاه را از اریکه استبداد به زیر کشیده بودند و حکومت فردی و مادام العمر وی را به جمهوری اسلامی تبدیل کرده بودند، این بار نیز با تمرکز قدرت و اراده ملی خود، ارتش متجاوز عراق را از خرمشهر بیرون راندند و مهر ذلت را بر پیشانی صدام حسین بی رحم حک کردند. فاعتبروا یا اولی الابصار /ح