اشاره: ایرج کمالیان متولد 1341 خورشیدی در بوشهر و اهل برازجان است. او سال های کودکی تا نوجوانی را در بوشهر و برازجان و سال های جوانی را در شیراز گذرانده است. او اکنون ساکن بهارستان اصفهان است. در کارنامه ی ادبی کمالیان مجموعه داستان «راهی در آسمان» (1383) و رمان «زنجیر» (1387/ نشر صادق هدایت/ اصفهان) و داستان بلند «عشق» به چشم می خورد. آن چه باعث شد در اين شماره به سراغ او برويم، انتشار كتاب جديد او به نام عشق است.

هر چند كماليان تا رسيدن به نويسنده يي جدي و حرفه يي راه درازي در پيش دارد، اما به هرروي تجربه هاي او در چندين دهه زندگي، شايد به هر آدمي اين اجازه را بدهد تا از درك و دريافت زيست خود در اين جهان حرف بزند و با ديگران به اشتراك بگذارد. گويي اين اعتماد به نفس در كماليان هست، اما اين كه چه قدر وجه هنري و آفرينش معنا در آثار وي نمود دارد، زمان مشخص خواهد كرد.
اشاره: ایرج کمالیان متولد 1341 خورشیدی در بوشهر و اهل برازجان است. او سال های کودکی تا نوجوانی را در بوشهر و برازجان و سال های جوانی را در شیراز گذرانده است. او اکنون ساکن بهارستان اصفهان است. در کارنامه ی ادبی کمالیان مجموعه داستان «راهی در آسمان» (1383) و رمان «زنجیر» (1387/ نشر صادق هدایت/ اصفهان) و داستان بلند «عشق» به چشم می خورد
 

 

با توجه به اين كه موضوع و عنوان كار اخيرتان درباره ي عشق است، معیارهای عشق از نظر نویسنده چیست؟

هیچ معیاری گویاتر از تفاهم و صداقت برای عشق نمی تواند باشد، احساسات  خود لبریز خواهد شد.

 

به چه علت در باره ی عشق سخن گفته اید و اين عنوان ساده و در عين حال پيچيده و تعريف ناپذير را انتخاب كرديد؟

عقلانیت و مادی گرایی جامعه ما را در خود تارانده و زندگی روزمره ما را به خشونت آلوده کرده است تا بدین حد که همه ي ما وظیفه داریم عشق را بر کالبد نیمه جان و بی روح محیط زندگی خود تزریق کنیم تا شاید مرحمی بر زخم های عمیق ما باشد. من، هم اکنون نیز با عشق زندگی می کنم: عشق به مادرم، عشق به پسرم، و زیباتر از همه ي آنها عشق به خالقم می باشد که به من نیرو می بخشد. 

آیا عشق سنتی با معیارهای سنتی همچنان طرفدار دارد؟

عشق، عشق است. سنت یا غیر سنتی ندارد، این ما هستیم که با نوع رفتار خود عشق را تقسیم بندی می کنیم. بله فرهنگ غالب جامعه ی ما هنوز وابسته به سنت های دیرین است و این معنی اش این است که اکثر رفتار و اعمال ما سنتی است و عشق نیز نمی تواند از این نوع تفکر فاصله داشته باشد.

 

اما با تجربه هاي زيست شده يي كه ما از انسان در سده هاي گذشته تا اكنون ديده ايم، در هر دوره يي رويكرد آدمي به مفهوم عشق و دوستي تغیير شده است. با اين فاصله گذاري، نگرش شما در مورد عشق سنتي و عشق مدرن چيست؟

عشق سنتی دارای مولفه های کمتری؛ است یعنی بیشتر به احساسات می پردازد، اما عمیق تر است و عشق مدرن دارای مولفه های بیشتری است؛ یعنی هم عقلانیت و هم احساسات، اما سطحی تر است. عشق مدرن به دلیل فهم مسایل عقلانی ومادی می تواند عشق عرفانی را بیشتر در خود هضم کند به همین دلیل پایدارتر به نظر می رسد و همچنین عشق مدرن به دلیل گستردگی بیشتر می تواند پاسخ های بیشتر و بهتری در مورد امور زندگی به ما بدهد، اما به همین دلیل شکننده تر است.

 

تکنیک و وجه تکنیکال اثر داستانی چقدر در نوشتن برایتان مهم است؟

تکنیک باید در خدمت هدف از ارایه هنر قرار گیرد تا زیبایی اش به چشم آید، اما بحث فرم و محتوا سالهاست که مطرح شده و هنوز هم می تواند جالب باشد، اما واقعیت این است که دیگر جوابگو نیست و اگر هنوز هم ما درک نکرده باشیم که رابطه ی مقابل بخصوص در بحث مفاهیم می تواند پاسخگوی بسیاری از سوالات ما باشد، پس باید راه آماده را دوباره بررسی کنیم.

ما با دو اثری که از شما دیده ایم، گمان می بریم به پیام و محتوایی که می خواهید به مخاطب ارائه دهید، پافشاری زیادی دارید، ولی به فرم و تکنیک نه... سارتر معتقد است: «برای تشخیص جهان بینی کسی، تنها راهی که وجود دارد، تکنیک نویسنده است» شما چه فکر می کنید؟
همین طور است من فکر می کنم که در کارهای خود بر این موضوع پافشاری کرده ام. گر چه هیچ محتوایی بدون رنگ و بوی فرم و شکل به بار نمی نشیند و شکل نیز جایگاه ویژه ی خود را داراست و در مورد تکنیک نیز خب البته که راهی مناسب برای شناخت جهان بینی است. البته اگر تکنیک را به عنوان «هنری» برای ابراز و بیان عقیده مان شناخته باشیم.
با توجه به این که چندین اثر داستانی از شما چاپ شده، بازخورد مخاطبان را چگونه ارزیابی می کنید و چه تعریفی از مخاطبان خود می توانید به دست بدهید؟

من در ابتدا، داستان های طنز تلخ کوتاه را با «بیرمی» شروع کردم.

داستان ها تا آنجایی که اطلاع دارم خواننده های خوبی در سطح استان داشت، برداشت ها خوب بود و به یاد دارم زبان انتقاد ها نیز از همان جا گشوده شد و من هم سعی کردم تا گوش شنوای خوبی برای خاطرات خوب ادب شناسان همشهری و هم استانی هایم باشم. در هر صورت با تغییر شکل ادبیاتی که من به کار می بردم، خوانندگان من نیز تغیر می یافتند، تا آنجایی که از خواننده ی عمومی داستان های طنز، به خوانندگان خاص داستان هایی با رویاهایی شگفت انگیزتغییر یافت.

چه چیز باعث شد که رغبت بیشتری در ساليان اخير به نوشتن و نشر آثارتان داشته باشید؟
این رغبت از خیلی پیش تر وجود داشت که معمولا مثل خیلی از علایق دیگر انسانی به خاطر پرداختن به «رومزگی ها» ممکن است حتی به فراموشی سپرده شود، اما در یک مقطعی در یک اتفاق متوجه می شویم که از حال از دست هشتن چیزهای گران بهایی در زندگی خود هستیم که با از بین رفتن ها، بخشی از هستی و و جود ما از بین می رود؛ از این رو سعی می کنیم تا دوباره به آن ها حیاتی داده، آن را به دست بیاوریم، حالا موفق شویم یا نه، خود موضوع دیگری است. «اتفاقی» نظرم را متوجه ی علایق ریشه داری کرد که می توانست برایم راهگشا باشد، به ترکیبی که همراه خود، تاثیرات مثبتی برایم به همراه داشت. البته به نظرم این برای همه ی ما در عرصه ی زندگی میسر است، اما در بیشتر اوقات به سادگی از آن می گذریم. انسان با نوشتن، خود و پیرامونش را کشف می کند.

رابطه ی نویسنده با ناشر و مخاطب (خواننده) را در ایران چگونه ارزیابی می کنید؟
نویسنده نمی تواند رابطه ی خاص خود را در این شرایط با مخاطب حفظ یا برقرار کند و این رابطه نیز همچون بسیاری روابط عینی دیگر، دستخوش امواج پر تلاطم سهمگینی است که هر لحظه از راه می رسد، اما با این وجود می توانم بگویم که در مسیر کار نشر كتاب و كار فرهنگي، اگر می شد به روابط استوارتری بین ناشر، مولف، خواننده و مطبوعات حساب باز کرد و گستره ی کاری هر یک مشخص بود و هر کدام نقش تعریف شده ی صنفي و جهانی خود را ایفا می کرد، توسعه ی بیشتر و مطلوب تری را در حوزه ی فرهنگ و ادبیات شاهد بودیم و شاید نتیجه ی بهتری از کار خود حاصل می کردیم این همه مشکلات شاید ناشی از کمبود یا عدم سواد و بینش فرهنگی در سطح جامعه هم باشد.

 این را هم بگویم در اصفهان مدرسه یی حدود دويست و اندي نسخه از رمان زنجیر را خریداری کرد.

با توجه به اینکه در کتاب «راهی در آسمان» در کنار هر داستان، شعری هم داشتید چرا در سال های اخیر به سمت و سوی داستان گرایش پیدا کرده اید؟

 من اولین کسی نبودم که این کار را کردم، شعر فضای داستان را تلطیف می کند. من تقریبا در تمام داستان هایی که نوشتم، چه بلند، چه کوتاه، بنا بر فضا و سبک داستان از اشعار متفاوتی استفاده کردم، در «راهی در آسمان» ابتدای هر داستان را با شعری آغاز کردم و بدین ترتیب هم به معنا بخشی داستان، کمک شده و هم در صورت حوصله، فضا برای بحث و گفتگو، به نظرم بازتر می رسد.

 وضعیت داستان را در استان بوشهر و مطبوعات چگونه ارزیابی می کنید؟

داستان از بطن وقایع حقیقی و واقعی خود را سیراب می کند، این سرزمین می تواند منشا خوبی برای داستان های زیبا و تکان دهنده باشد و تا کنون نیز با بزرگانی چون«صادق چوبک» توانسته است توانایی های خود را به نمایش بگذارد، اما باید دیده به چشم انداز های وسیع تری داشته باشیم تا این خود را نسبت به ادبیات این مرز و بوم ادا کنیم.