حسن مجاهد: سانسور، منع و محدودیت در اطلاع رسانی، اطلاع یابی و بیان و دریافت عقاید است. آنچه که از واژه سانسور در نظر افراد تداعی می شود عمدتا منطبق با مفهوم "دگرسانسوری" می باشد که توسط رسانه های جمعی و در فضای عمومی تحقق می یابد. دگرسانسوری با هر هدف و انگیزه ای که صورت گیرد غالبا به عنوان یک عمل ناپسند و پنهان کارانه تلقی می گردد. پشتوانه نظری و ارزشی این نگرش منفی، حق دانستن و اطلاع یابی شهروندان است که در نظام حقوقی و سیاسی یک جامعه دموکرات همواره مورد تاکید و تبلیغ قرار دارد.

نقطه ی مقابل دگرسانسوری که بیرون از اراده فرد و بالاجبار صورت می گیرد،"خودسانسوری" نام دارد که در آن فرد به منع ارادی و آزادانه خود از دستیابی به اطلاعات اقدام می نماید. هر چند در مورد خودسانسوری نیز مانند دگرسانسوری نگرشی منفی در میان فعالان سیاسی و اجتماعی وجود دارد و غالبا آن را درجه ای از زیر پا گذاشتن حقوق فردی و نشانه ی به روز نبودن فرد تلقی می نمایند اما کاربرد آن در دو وضعیت حساس و سرنوشت ساز موجه و منطقی به نظر می رسد. یکی مقاومت در برابر شستشوی مغزی و شکل بخشی به افکار عمومی که با هدف اسارت و سلطه گری صورت می گیرد و دیگری به منظور پیشگیری از آسیب های روحی و رفتاری در یک فضای غیر اخلاقی.

خودسانسوری در وضعیت پیشگیری از آسیب های روحی و رفتاری که عمدتا با هدف کمال طلبی صورت می گیرد را می توان"خودسانسوری اخلاقی" نام گذاشت. این خودسانسوری در ابعاد مختلف گفتاری، نوشتاری، دیداری و شنیداری دارای کارکرد بوده و باعث پیشگیری از انواع فسادهای اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و نهایتا سالم سازی قلمروهای تعاملات اجتماعی خواهد شد. در یک نگاه دینی نیز آموزه ها و الگوهای عملی در آن بر نوعی خودسانسوری جهت یافته و خدامحورکه همان تقواست تاکید گذاشته می شود.

نقطه مقابل این نگاه، عقل خودبنیاد و دنیاگرای نظام لیبرال ـ سرمایه داری حاکم بر جهان است که با منطق هزینه ـ فایده و سودجویی بی رحمانه اش این نوع خودسانسوری را بر نمی تابد. زیرا اخلاقی بودن خصوصا در وجه دینی و توحیدی آن نتیجه و کارکردش کسادی بازار استثمار و قطع شاه رگ حیاتی فرهنگ لیبرال سرمایه داری خواهد بود. این فرهنگ که تکاپوی جهانی شدن را داشته و تا حد زیادی نیز موفق به ایجاد یک جهان تجارت منش و سودپرست گردیده، هر نوع سانسور که به ایجاد محدودیت در مصرف و کاهش نیازهای کاذب می شود را حذف و ناموجه جلوه می دهد. در این جهان مشتری مدار به نام آزادی در چرخش اطلاعات و به بهانه ورود به عصر ارتباطات، آنچنان به بمباران ذهنی و قالب ریزی نگرش های مخاطبان خود به سمت بازارگرایی و مصرف شتابی پرداخته می شود که آن ها را نسبت به ویژگی های منفی این ارتباطات که همان آغشته بودن به تبلیغات سودجویانه و تبعیت از استراتژی استعمار و استحمار رسانه ایست غافل نموده و دچار حواس پرتی می سازد.

این همان فضای حیله گرانه تبلیغاتی جهان سکولار است که ما را به بردگی فکری و گرفتار آمدن در چرخه ی تولید برای مصرف و مصرف برای تولید می کشاند و همواره در جهت اصالت های دنیایی خود به بازتولید فرهنگ غیر اخلاقی قوم لوط و دیگر فرهنگ های غیرالهی مشغول می باشد. در این وضعیت به ظاهر متنوع و آزاد اما بحرانی و غیرانسانی باید گفت که خودسانسوری اخلاقی برای انسان امروز و فردا یک نیاز حیاتی هم در قلمرو عمومی و هم در حریم خصوصی خواهد بود. 

اگر خودسانسوری اخلاقی به تبعیت از آموزه های دینی در فضای عمومی به صورت یک رویه ی فراگیر درآید آن گاه زمینه افزایش یا تکمیل سرمایه اجتماعی که همان اعتماد، احساس امنیت و مشارکت فزاینده است فراهم گردیده و چنانچه در حریم خصوصی نیز رعایت گردد به سلامت روانی و تعادل شخصیتی و رشد آن منجر خواهد شد. تحقق همزمان خودسانسوری اخلاقی در هر دو قلمرو ذکر شده موجبات تعادل و هماهنگی میان فرد و جامعه را نیز فراهم نموده و روان شناسی آن ها را بر جامعه شناسی شان منطبق خواهد نمود.