واژه دزفول نیز معرب واژه پهلوی دژپل بوده که این واژه از پلی که در زمان شاپور اول ساسانی با استفاده از اسرای رومی در دزفول ساخته شده،گرفته شده است که هنوز این پل با گذشت بیش از 1700 سال پابرجاست و به عنوان یکی از مهم‌ترین آثار باستانی شمال استان خوزستان از گذشته تا کنون مطرح و بیان، شده است.

پل باستانی دزفول الگوی  فرهنگی و نماد تاریخی ایران

رودخانه دز یکی مهم‌ترین رودخانه‌های ایران بوده که پس از عبور از استان لرستان و ورود به شهرستان اندیمشک و استان خوزستان از طریق دزفول و شوستر به رودخانه کارون می‌پیوندند و از دیر باز تا کنون، نقشی مهم در عرصه تولیدات محلی و کشاورزی و رونق گردشگری منطقه نقشی مهم و مؤثر داشته است و احداث سد دز  در دهه 40 در شهرستان اندیمشک و مجاورت دزفول تنها بخشی از اهمیت این رودخانه در حوزه اقتصادی این منطقه است و همین مقوله، لزوم تردد از این رودخانه و عبور از آن برای دسترسی به شبکه‌های ارتباطی را از گذشته تاکنون با توجه به مجاورت این رود با شهر باستانی شوش بیش از گذشته مطرح کرده است.

به همین جهت در سال 260 میلادی به دستور شاپور اول ساسانی توسط 70 هزار اسیر رومی دربند ایرانیان یک پل باستانی در دزفول و بر وری رودخانه دز با 14 دهانه و با استفاده از سنگ ساروج و آهک  احداث شد که از زیر آن برای عبور آب رودخانه و از بالای آن برای تردد تجهیزات انسانی و شهروندان استفاده می‌شد.

این بنا در دوران صفویه بر روی ساختمان قبلی بازسازی شده و در حال حاضر متشکل از بافت معماری متعلق به سه دوره تاریخی بوده و بخش‌هایی از پایه‌های پل مربوط به دوره ساسانی و بخش طاقدیسی پل مربوط به دوره صفویه و از نمونه‌های طاق‌های دوره اسلامی  و سرانجام بخش عرشه پل که از مصالح جدیدی هم چون سیمان و فلز ساخته شده است مربوط به دوره رضا شاه پهلوی است و به گفته مورخان، این پل یک اثر منحصر به فرد تاریخی است که تاکنون توانسته تا این زمان دوام بیاورد.

وی گفت: این پل باستانی از دیر باز تا کنون، محل تردد شهروندان بوده و نقش موثری در توسعه و آبادانی دزفول داشته است و به همین جهت، ما باید بیش از گذشته غنای فرهنگی و تاریخی پل باستانی دزفول را مورد توجه قرار دهیم و زمینه برای حافظت و معرفی آن به اقشار مختلف اجتماعی فراهم کنیم.

پرویز پور فرخی نیز در سال 1390 و در  آیین افتتاحیه همایش ملی باستان شناسی و معماری سازه‌های آبی دزفول، اظهار کرد: ما با بهره‌های تاریخی بسیار در هزاره سوم میلادی قرار داریم و در این برهه از زمان مسئولیت معرفی هر چه بیشتر آثار تاریخی خود را به همگان به عهده داریم.

مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری وقت استان خوزستان ادامه داد: طبق برنامه ریزی‌های صورت گرفته، یک مسیر گردشگری در دزفول در نظر گرفته شده که با استفاده از یک کالسکه، مسیر پل باستانی، بافت قدیم دزفول و بازار قدیم به گردشگران معرفی می‌شود و خدمات حوزه گردشگری در این حوزه رشد و تقویت می‌گردد.

پل باستانی دزفول بازسازی می‌شود

حجت اله آریایی نیا نیز در گفت‌وگو با خبرنگاران، بیان کرد: کل اعتبار امسال به حوزه میراث فرهنگی دزفول 9 میلیارد ریال می‌باشد که به دلیل نیاز به بودجه بیشتر در حوزه میراث فرهنگی 1،5 میلیارد ریال دیگر نیز در قالب طرح یاری به این بخش اختصاص یافت  و امیدواریم این اعتبارات، برای توسعه خدمات این حوزه و در کم‌ترین زمان ممکن اختصاص یابد.

وی افزود: از این اعتبار، پنج میلیارد ریال برای مرمت پل باستانی دزفول هزینه  می‌شود که امیدواریم با صرف این هزینه، پل باستانی دزفول مرمت و پیاده روسازی شود و نمایشگاهی از صنایع دستی در حاشیه آن برپا شود تا قابلیت جذب گردشگر بیشتری داشته باشد و این اثر شاخص تاریخی بیش از گذشته به شهروندان معرفی شود.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دزفول اظهار کرد: در حال حاضر 80 بنای ثبت ملی در دزفول وجود دارد که تنها 6 بنا در تملک میراث فرهنگی و نیمه مخروبه هستند وبا توجه به اینکه کاربرد فوق العاده ای در گردشگری دارند باید از این ظرفیت‌ها برای توسعه گردشگری در دزفول استفاده کرد.

وی به انبوه آثار باستانی و تاریخی شهرستان دزفول اشاره کرد و گفت: حفاظت از این آثار باستانی و تاریخی نیاز به نیروی انسانی بسیاری دارد و حفاظت از این آثار توسط هفت نیروی گشت میراث فرهنگی عملاً میسر نیست  و به همین جهت تمام ظرفیت ممکن در شهرستان باید برای حفاظت از این آثار باستانی وارد عمل شوند.

پل باستانی دزفول را دریابید

طغیان و سیل سال گذشته، رودخانه دز به قسمت‌های پایه و موج شکن‌های پل آسیب بسیار جدی وارد کرده است و ساروج و سیمان‌هایی که در سال های گذشته به عنوان محافظ به پایه‌های پل اندود شده را، شسته است و تکه تکه‌های بزرگ از سنگ‌های ساختاری آن جدا کرده است که در بازدید میدانی به راحتی قابل مشاهده است  و همین مقوله، نگرانی‌های گسترده‌ای برای تسریع روند تخریب این اثر باستانی دزفول فراهم کرده است.

پل باستانی دزفول که در حال حاضر در ابتدای روند ثبت یک اثر ملی در میان آثار تاریخی جهان است باید بیش از گذشته، مورد توجه قرار گیرد و از روند تخریب آن جلوگیری و از آن به عنوان یک سرمایه ملی برای انتقال به نسل‌های آینده به نحوی مناسب و شایسته حفاظت گردد.

البته حفظ و نگهداری و بازسازی از این پل که تا چندی پیش، مهم‌ترین مسیر تردد و حلقه اتصال شهرهای اندیمشک و شوش به دزفول بوده، متناسب با ظاهر اصیل و غنای فرهنگی آن باید مورد توجه قرار گیرد و با پیش بینی تجهیزات و تأمین امنیت مورد نظر برای حفاظت از این پل باستانی که در منطقه مرکزی شهر دزفول قرار دارد روند تخریب و آسیب به آن را مانع شد.