نويد متين*

آب سر منشأ تولید، تلاش و تمدن است. توسعه و ترقی تمدن‌های بزرگ و پیشرفته تاریخی در کنار منابع آبی صورت گرفته، بطوریکه در عرصه‌های تاریخی، هیچ تمدن و تجمعی را بدون وجود منبع آبی نمی توان یافت. آب در سراسر فعالیت‌های بشری اعم از کشاورزی، صنعت و بهداشت، از جایگاهی رفیع برخوردار است که روز به روز ارزش آن رو به فزونی است. گذشتگان ما به اهمیت آب واقف بوده و در بهره‌گیری و استفاده صحیح از آن حساس و کوشا بوده‌اند. نبود امکانات فنی برای استحصال آب از اعماق زمین آنها را از تلاش باز نداشته بطوریکه، حفر چاه، قنات، گسترش و توسعه چشمه‌های طبیعی نشانگر کوشش وافر آنها در استحصال از منابع آب زیرزمینی بوده است. خداوند در قرآن (سوره مباركه النحل آيه ۶۵) می‌فرماید: «و الله انزل من السماء ماءً فاحيا به الارض بعد موتها ان في ذالك لايه لقوم يسمعون» و خدا ازآسمان باران فرستاد تا زمين را پس از مرگ زنده كند و البته در اين كار آيت قدرت و حكمت الهي بر آنان كه سخن بشنوند پديدار است . خداوند در قرآن کریم حیات هر چیز را به آب وابسته دانسته و به صراحت اصل حیات و تدوام آن را در گرو وجود آب قرار داده است و بدین سان آب مترادف با حیات بیان شده است.
قرار گرفتن کشور ایران در کمربند خشک و نیمه خشک، تغییر و کاهش نزولات جوی طی سال‌های اخیر از یک طرف و الگوهای سنتی و ناپایدار مصرف آب از طرف دیگر، لزوم مدیریت و بهره‌وری صحیح و حفاظت نظام‌مند و قانون‌مند از منابع آبی را دو چندان می کند. با توجه به وقوع بحران آب در کشور و قرار گرفتن استان بوشهر در اقلیم خشک منطقه، لازم است که نحوه استفاده بهینه از منابع آب بیش از پیش مورد نظر قرار گیرد. بدین منظور لازم است تا همکاری لازم بین نهادهای مختلف علمی (دانشگاه‌ها)، صنعتی، سیاسی (مسئولین)، اجتماعی و فرهنگی (مردم) وجود داشته و بیش از پیش به این موضوع پرداخته شود. در این بین لازم است که سطح آگاهی مردم بویژه کشاورزان زحمت‌کش در جهت مصرف بهینه آب ارتقاء یابد. چرا که بیشترین سهم مصرفی منابع آبی استان (بیش از 85 درصد) در بخش کشاورزی می‌باشد. برگزاری کلاس‌ها، همایشهای محلی و استانی، استفاده از تجربیات دیگر مناطق و تربیت متخصصین بومی، بی‌شک از جمله راه‌کارهای کم‌هزینه و سریع در زمینه بهره‌وری صحیح از منابع آبی خواهد بود. لازم است که نهادهای علمی استان از جمله دانشگاه خلیج فارس بوشهر به این مهم بیشتر پرداخته تا بتواند رسالت خود را در جهت پیشبرد اهداف استانی ارائه نماید. ایجاد رشته‌های مرتبط با علوم آب از جمله مدیریت و بهره‌برداری صحیح از منابع آبی بویژه در بخش کشاورزی استان، تبیین حقوق آبی بین نهادهای بین‌المللی و استانی کشور، قطعا در جهت پیشبرد اهداف موثر خواهد بود.
شهرستان دشتستان به عنوان مهمترین قطب تولید محصولات کشاورزی در استان و به عنوان یکی از کلیدی‌ترین شهرستان‌های کشور در جهت تولید محصولات خارج از فصل، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که متاسفانه این موضوع مورد غفلت مسئولین استانی و بویژه شهرستانی قرار گرفته است. این شهرستان پتانسیل تبدیل شدن به قطب کشاورزی در تولید نخیلات، گوجه فرنگی، کدو، محصولات گلخانه‌ای و دیگر محصولات زراعی در کشور را دارد که تحقق این هدف در گرو استفاده بهینه از منابع آبی این شهرستان خواهد بود. لازم است که مسئولین شهرستان گام‌های محکم و استواری در این زمینه برداشته و با تبدیل تنها نهاد علمی دولتی این شهرستان (دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی) به یک دانشگاه مستقل و حمایت مستمر از آن، اولین و مهمترین گام را در جهت مصرف بهینه آبی بردارند. احداث رشته‌های مرتبط در زمینه آبی و کشاورزی نقش موثری در این زمینه خواهد داشت.         
*كارشناس عمران