امید غضنفر: شهریور ماه سال 1373 پس از انتشار هفته نامه «آئینه جنوب»، «محمد دادفر» مدیرمسئول ـ با «قاسم غضنفر» ـ آخرین فرزند شهید غضنفرالسلطنه از رهبران قیام ضد استعماری جنوب ـ گفتگویی به انجام رساند تا در ویژه نامه رهبران قیام جنوب منتشر شود، اما بنا به دلایلی انتشار آن به تعویق افتاد. کاست حاوی این گفتگوی خاطره انگیز در آرشیو «امید غضنفر» به یادگار ماند. بی مناسبت ندیدیم برش هایی از گفتگوی «محمد دادفر» و «قاسم غضنفر» را برگزیده و در این ویژه نامه منتشر نماییم.

محمد دادفر: آقای غضنفر، از شما به عنوان فرزند غضنفرالسلطنه دعوت کردیم تا درباره ی شخصیت پدر بزرگوارتان گفتگو کنیم. نخست از خود و خانواده تان بگویید.
قاسم غضنفر: مرحوم پدرم ضابط برازجان بود. برادر بزرگم «ابراهیم خان» و بعد از من برادران دیگرم «طاهر» و «یوسف» بودند که متأسفانه در اوان جوانی دار فانی را وداع گفتند. دو خواهر هم به نام های «زینب» و «فاطمه» داشتم و در حال حاضر من آخرین بازمانده شهید غضنفرالسلطنه هستم. سال 1303 به دنیا آمدم و در زمان شهادت پدرم 5ساله بودم. اگرچه زمانی که اعضای خانواده در کوه به سر می بردند من هم همراهشان بودم، اما خاطره ی چندانی در ذهنم نمانده و اکثر وقایع را از زبان مادرم شنیده ام. مادرم تا سال 1368 در قید حیات بود و تا آخرین لحظه ی عمر در اتاقکی قدیمی به جای مانده از زمان حضور پدرم زندگی می کرد. ایشان علی رغم سالخوردگی از مردی نابینا که از افراد وفادار به خاندان غضنفرالسلطنه بود مراقبت می کرد.

محمد دادفر: چه نکاتی درباره ی جنگ سربست چغادک می توانید مطرح کنید؟
قاسم غضنفر: سرداران جنگ سربست پدرم، زائرخضر خان و شیخ حسین چاهکوتاهی بودند. برادرم «ابراهیم خان» نیز در این جنگ حضور داشت. در جنگ سربست، عمویم «میرزا محمود خان» به شهادت رسید. مادرم این وقایع را برای من تعریف کرده و من هم تمامی این رخدادها را در مقاله ای نوشته ام.

محمد دادفر: وجه مذهبی شخصیت غضنفرالسلطنه را چگونه توصیف می کنید؟
قاسم غضنفر: ایشان مردی باشهامت و دلاور بود و انگلیسی ها، او را یکی از بزرگ ترین دشمنانشان در جریان قیام جنوب می دانستند.علاوه بر این، ویژگی مثال زدنی پدرم باورهای مذهبی اش بود. با علما بسیار مانوس بود و در خانه، اتاقی مخصوص قرائت قرآن کریم و نیز دعا و نیایش داشت. از ایشان دعاهایی دست نویس در حاشیه ی صفحات قرآن ـ معروف به قرآن مکه ای ـ به یادگار مانده است. حتی قسم نامه ی پدرم و «آقا خان» در حاشیه قرآن نوشته شده است.

محمد دادفر: به دلایل و نحوه ی ترور غضنفرالسلطنه بپردازیم. آیا غضنفرالسلطنه و شیخ عبدالرسول پیش از این واقعه اختلافاتی با یکدیگر داشتند؟
قاسم غضنفر: خیر. شیخ عبدالرسول با پدرم در جریان قیام جنوب، هم قسم شده بودند و او و خانواده اش با پدرم ارتباط نزدیک داشتند. در دوستی و علاقه ی غضنفرالسلطنه به شیخ عبدالرسول و خانواده اش تردیدی نیست، اما این دوستی نتوانست مانعی برای عبدالرسول باشد.
پدرم در ماه مبارک رمضان 1308 تصمیم گرفت برای زیارت به سوی امامزاده شاپسرمرد روانه شود. ابراهیم خان و چند نفر از اطرافیان ایشان گفتند: خبر رسیده گویی شیخ عبدالرسول قصد ترور شما را دارد. بهتر است یا از این سفر منصرف شوید و یا تعدادی از تفنگچیان همراهتان باشند. پدرم با توجه به اعتمادی که به شیخ عبدالرسول داشت این پیشنهاد را نپذیرفت. در این مسیر فقط پیرمردی به نام «گُرگو چُرچُر» با ایشان همراه شد. شرح واقعه هم که در چند کتاب و مقاله چاپ شده است. شیخ عبدالرسول ـ که دستور ترور از رضا خان داشت ـ به همراه مباشرش «محمدجعفر» در نقطه ای از کوه و در مسیر حرکت پدرم کمین کرده و سپس به طرف ایشان تیراندازی می کنند. می گویند در لحظه ای که پدرم خون آلود از اسب بر زمین می افتد، عبدالرسول که می بیند هنوز جان و توانی در تن ایشان است به کنارشان می رود و اظهار ندامت می کندکه دیگر چه سود از ندامت.

محمد دادفر: چرا تا کنون اقدامی برای ترمیم و بازسازی مقبره ی غضنفرالسلطنه انجام نشده است؟
قاسم غضنفر: بعد از شهادت پدرم، شیرازه ی زندگی ما از هم پاشید. بخش اعظم دارایی و سند املاک در هجوم انگلیسی ها و با به آتش کشیدن چادرهامان از بین رفت. پس از این وقایع به برازجان که آمدیم بلافاصله ابراهیم خان و دو تن از بستگان را بازداشت کردند. شرایط سختی داشتیم و متأسفانه در این سال ها نتوانستیم آرامگاهی در شأن این شهید بزرگوار احداث کنیم. البته در کنار بحث ترمیم مقبره، مردم شریف برازجان، توماری تنظیم و امضا کردند مبنی بر این که باید میدانی به نام سردار شهید «غضنفرالسلطنه» نامگذاری و تندیس ایشان نیز در این میدان نصب شود. شهردار محترم هم با این درخواست موافقت کرده است. من که شرایط جسمی مطلوبی ندارم که این موارد را پیگیری کنم. اعضای خانواده به سهم خود در این زمینه فعالیت می کنند، اما مشخص نیست به چه دلیل اجرای این طرح به تعویق افتاده است.

محمد دادفر: ما این نکته را در هفته نامه منعکس می کنیم. با سپاس از این که دعوت ما را پذیرفتید.
قاسم غضنفر: من هم سپاس گزارم.

منبع: مجله دانوش