وقتی بحث شغل پیش می آید، توجه ها بیشتر به سوی درآمد و راحتی آن معطوف می شود تا تاثیرش روی سلامت. گاهی فراموش می کنیم که بعضی شغل ها روی سلامت تاثیر منفی دارند در حالی که از مدت ها پیش ارتباط بین بعضی بیماری ها مانند مشکلات ریوی و سرطان با بعضی مشاغل اثبات شده است.

البته ماجرا جنبه دیگری نیز دارد که معمولاً نادیده گرفته می شود؛ تاثیر شغل ها روی پیری زودرس. پیری چیست؟ مگر چیزی غیر از کم رنگ شدن رفته رفته سلامت و اختلال در کارکرد اعضای بدن است؟ ضعیف شدن بویایی، بینایی و شنوایی، پوکی استخوان و ضعف مفصلی و ماهیچه ای، چروک شدن پوست و... از نشانه های پیری است اما بعضی شغل ها کاری می کنند که قبل از رسیدن به سالمندی این نشانه ها در شما بروز کنند.

این شغل ها را بیشتر بشناسید.

کارگران ساختمانی

اگر چه کارگران ساختمانی به دلیل نوع کارشان از تناسب اندام خوبی برخودارند اما در معرض یک خطر بزرگ هستند؛ سرطان ریه ناشی از تنفس آزبست که در سقف ها و دیوارها به کار می رود و گرد و خاکی که هنگام تخریب یا بازسازی ساختمان ها بلند می شود. بنابراین رعایت نکته های ایمنی مانند استفاده از ماسک و عدم استعمال دخانیات، حداقل کاری است که یک کارگر ساختمانی باید انجام دهد. با این حال، کار روی ساختمان می تواند احتمال بروز بیماری آرتریت را نیز افزایش دهد. بلند کردن و جابجایی اجسام سنگین، آن هم به شکل نادرست، خطر بروز التهاب مفاصل را افزایش می دهد. استفاده از ابزاری مانند دریل یا حتی چکش ساده نیز خطر بروز التهاب مفاصل دست ها، مچ ها و شانه ها را افزایش می دهد.
بهترین راه پیشگیری: استفاده از روش های صحیح جابجایی اجسام و دوره های استراحت زیاد.

کارگران کارخانه های چوب بری

معمولاً کمتر درباره کارگران کارخانه های چوب بری صحبت می شود. این شغل باعث افزایش احتمال التهاب مفاصل، به خصوص در ناحیه کمر می شود. جابجایی اجسام سنگین هم متهم ردیف اول است.

بهترین راه پیشگیری: استفاده از روش های درست جابجایی و داشتن بدنی متناسب، چون فشار روی مفاصل را کاهش می دهد و تغییر شغل در صورت بروز اولین نشانه های آسیب در ستون فقرات.

کارکنان مراکز درمانی

اینجاست که کوزه گران از کوزه شکسته آب می خورند چون پرستاران و پیراپزشکان نیز در معرض ابتلا به بیماری های عضلانی و اسکلتی هستند. جابجایی بیماران، به خصوص افراد چاق برای انجام کارهای به ظاهر ساده ای مانند تعویض ملحفه ها باعث می شود این افراد در دراز مدت به آسیب های ستون فقرات، التهاب مفاصل و مشکلات زانو مبتلا شوند.

بهترین راه پیشگیری: استفاده از وسایل حمل و نقل بیمار مانند ویلچر و بالابرهای مخصوص بیماران و کمک همکاران شان و اجتناب از بلند کردن بیماران به تنهایی.

رانندگان کامیون:

شاید رانندگان کامیون در فیلم ها جذاب و شکست ناپذیرند اما در دنیای واقعی در خطر ابتلا به التهاب مفاصل و آسیب های عضلانی اسکلتی هستند. نشستن های عضلانی اسکلتی هستند نشستن های طولانی پشت فرمان، آن هم به صورت نادرست و جابجایی اجسام سنگین از عوامل اصلی این مشکلاتند.

بهترین راه پیشگیری: نشستن درست پشت فرمان و تغییر مداوم وضعیت نشستن، توقف های بین راهی، حتی به مدت کوتاه و چند دقیقه قدم زدم و استفاده از وسایل جابجایی مکانیزه به جای دست ها.

معلمان

اینکه فقط سالی یک بار در روز معلم به یادشان باشیم و با یک شاخه گل سر و ته قضیه را هم بیاوریم نمی تواند زحمت های آنها را جبران کند. همین که فردی مجبور باشد بیشتر ساعت های کاری اش را ایستاده بگذراند کافی است که در معرض آسیب های عضلانی اسکلتی قرار بگیرد. التهاب مفاصل پا، واریس و... ارمغان این شغل است. در گذشته نه چندان دور و هنوز هم در بعضی مناطق، معلمان مجبورند با گچ سرو کله بزنند که نتیجه اش در دراز مدت بروز مشکلات تنفسی و پیری پوست است.

بهترین راه پیشگیری: استفاده از کفش های راحت و مناسب که کاملاً پاها را در بر می گیرند و می پوشانند. دوری از کفش های پاشنه بلند و مراقبت از پوست و مو.

ورزشکاران حرفه ای

تناقض عجیبی است؛ وقتی ورزش به عنوان اولین عامل حفظ سلامت مطرح است، ورزشکاران حرفه ای در خطر پیری زودرس و آسیب های اسکلتی ـ عضلانی هستند. تعریق زیاد، کاهش یا افزایش وزن های مداوم؛ به خصوص در ورزش هایی مانند کشتی و مسابقه دادن در شرایط آب و هوایی نامساعد باعث می شود پوست زودتر دچار چین و چروک شود.

بهترین راه پیشگیری: دنبال کردن منطقی برنامه های کاهش یا افزایش وزن زیر نظر متخصصان. مراقبت از پوست و مو و حتی آموختن روش های درست افتادن (!) برای جلوگیری از آسیب دیدن زانوها و ستون فقرات.

موسیقی دان ها

چه کسی فکر می کرد خطر ابتلا به التهاب مفاصل و آسیب های عضلانی ـ اسکلتی در موسیقیدان ها با ژیمناستیک ها برابری می کند؟ زندگی هنری این افراد خیلی هم رمانتیک نیست چون فشارهای وارده به مفاصل آنها باعث می شود مثل یک ژیمناستیک در خطر التهاب و آسیب مفاصل قرار بگیرند.

بهترین راه پیشگیری: برحسب نوع ساز فرق می کند اما برای مثال یک نوازنده ویولن باید باد بگیرد چطور سازش را در دست بگیرد که فشار کمتری بر مفاصلش وارد شود.

کارکنان نساجی ها

کارکنان نساجی ها، به خصوص آنهایی که در تولیدی های حوله، جوراب، ملحفه و... کار می کنند، در خطر ابتلا به بیماری های ریوی هستند. ذرات معلق پنبه، پارچه های نخی یا دیگر مواد به کار رفته در نساجی ها و حتی گرد و خاک موجود در نساجی ها باعث افزایش خطر ابتلا به این بیماری ها می شود.

بهترین راه پیشگیری: عدم استعمال دخانیات استفاده از ماسک و تعبیه دستگاه های تهویه هوا در نساجی ها.

نانواها و قنادها

افرادی که از صبح تا شب کار می کنند تا شیرینی برکت را به خانه های ما بیاورند، خیلی هم شغل بی دردسری ندارند. نانوایی و شیرینی پزی یکی از شغل هایی است که خطر ابتلا به آسم را افزایش می دهد. براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، این مشاغل به تنهایی سالانه ۱۵ درصد به تعداد مبتلایان آسم؛ البته در بزرگسالان می افزایند. همچنین قرار گرفتن مداوم در معرض آرد احتمال بروز حساسیت را به طور چشمگیری افزایش می دهد. ایستادن های طولانی نیز خطر ابتلا به التهاب مفاصل را افزایش می دهد.

بهترین راه پیشگیری: استفاده از ماسک. تعبیه هواکش های قوی و تغییر وضعیت ایستادن به طور مداوم.

آرایشگران

آنچه همه مشاغل این فهرست دارند، این شغل همه را با هم دارد؛ سر و کار داشتن با انواع و اقسام مواد شیمیایی، از رنگ موها گرفته تا مواد دکلره، لوازم آرایشی و... و ایستادن های طولانی و مداوم باعث می شود آرایشگران در معرض ابتلا به مشکلات تنفسی، التهاب و آسیب های مفصلی، به خصوص در مفاصل گردن و پیری زودرس پوست قرار بگیرند.

بهترین راه پیشگیری: تغییر شغل! به هیچ وجه شوخی نمی کنیم چون پای سلامت تان در میان است. با این حال، از آنجا که تغییر شغل برای همه امکان پذیر نیست. بنابراین تنها راه چاره استفاده از دستکش و ماسک استفاده از مواد استاندارد و دوری از مارک های تقلبی و بی نام و نشان، تعبیه هواکش های بسیار قوی و تغییر وضعیت ایستادن به طور مداوم است.

خانه دارها

انجام کارهای خانه، به خصوص تمیزکاری باعث افزایش احتمال پیری پوست، التهاب و آسیب های مفاصل می شود. خلاصه اینکه بشور و بساب و بپز، حسابی از نظر سلامت گران در می آید. همه اینها یک طرف، این موضوع هم یک طرف که از خانه داران کمتر قدردانی می شود؛ در حالی که جزو دارندگان مشاغل سخت هستند.

بهترین راه پیشگیری: اجتناب از انجام یک باره امور خانه و داشتن یک برنامه منظم و پیوسته برای پیشگیری از وارد شدن فشار اضافه روی مفاصل و ستون فقرات.
پرهیز از به کار بردن مواد شوینده نامرغوب و غیر استاندارد داشتن دوره های استراحت کافی جسمی و روحی.

طراحان گرافیک و برنامه نویسان رایانه ای

فکر می کنید با پشت میزنشینی از همه خطرهای دیگر مشاغل این فهرست در امانید؟ متاسفانه نه؛ عدم تحرک کافی و نشستن های طولانی، به خصوص اگر درست ننشینید باعث می شود به کمر، گردن، مچ ها و چشم هایتان آسیب جدی وارد شود.

بهترین راه پیشگیری: ـ رعایت ارگونومی بدن و درست نشستن. مچ ها باید در وضعیت عادی و با زاویه کم نسبت به کل بدن قرار داشته باشند، کمر باید صاف و صندلی باید راحت و مناسب باشد.
ـ پرهیز از نشستن های طولانی.
ـ توقف کار با رایانه به محض احساس خستگی در چشم ها

پلیس ها

ماموران پلیس نیز در معرض ابتلا به آسیب های عضلانی ـ اسکلتی هستند. اگرچه پلیس ها معمولاً بدنی ورزیده و آماده دارند اما با توجه به استرس زیادی که تحمل می کنند و درگیری هایی که هنگام مبارزه با جرم و جنایت با آنها مواجه می شوندف بیشتر در معرض آسیب قرار دارند و حتی گاهی جان شان نیز در خطر است.

بهترین راه پیشگیری: استفاده از کفش های مناسب، داشتن برنامه تغذیه مناسب، حتی اگر خیلی سخت باشد. انجام ورزش های کشتی، استفاده از مرخصی های سالانه و داشتن استراحت و خواب کافی؛ حتی اگر غیر ممکن به نظر برسد.

آتش نشان ها

آتش نشان ها هر لحظه با خطر مواجه اند.

بهترین راه پیشگیری: اجتناب از موارد فوق تا حد امکان که البته به احتمال زیاد تنها با تغییر شغل امکان پذیر است.

شغل سالم چه ویژگی هایی دارد؟

داشتن شغل سالم فقط به معنی دوری از مواد و شرایط خطرناک و بیماری زا نیست. کارکنان؛ بدون توجه به نوع شغل شان، نیاز به احترام، مزایا، مشوق ها و قدرت کنترل روی کارشان دارند.

نکته مهم کیفیت زندگی در کنار شغل و امکان ارتقاء و رشد آن است. اگر چه هر شغلی شرایط خاص خود را دارد اما فراهم کردن شرایط یک زندگی با کیفیت از نقاط اشتراک آنهاست./ج

 باشگاه خبرنگاران