به گزارش اتحادخبر به نقل از سازمان بهزیستی، سید حسن موسوی‌چلک، در دویست و پنجاه دومین نشست علمی تخصصی ایران مانا با موضوع ارتقای تاب‌آوری انسانی در شرایط بحرانی که توسط مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری برگزار شد، تجربه و درس‌آموخته‌های سازمان بهزیستی در مدیریت بحران و ارتقای تاب‌آوری خانواده‌های تحت پوشش در جریان دو جنگ ۱۲ روزه و رمضان را تشریح کرد.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه مدیریت بحران گفت: سازوکار مدیریت بحران در ستاد و استان‌های سازمان فعال شد و جلسات مستمر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، پایش وضعیت استان‌ها و دریافت گزارش‌های میدانی، تقسیم‌بندی استان‌ها و تعیین مسئول پیگیری و هماهنگی در دستور کار قرار گرفت.

موسوی چلک افزود: پیش‌بینی جانشین برای مدیران و مسئولان در شرایط بحرانی، هماهنگی مستمر با دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مرتبط، تعامل با نهادهای نظارتی و مدیریت بحران کشور و تمدید خودکار مجوز فعالیت مراکز و مؤسسات در شرایط بحران از دیگر اقدامات سازمان بهزیستی در این دوره بود.

شبانه‌روزی شدن خدمات ۱۴۸۰ و ۱۲۳

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: در حوزه اجرایی، خطوط تلفنی صدای مشاور ۱۴۸۰ و اورژانس اجتماعی ۱۲۳ در تمام استان‌ها شبانه‌روزی شد و خدمات این خطوط به‌صورت رایگان در اختیار مردم قرار گرفت همچنین این موضوع از طریق شورای اطلاع‌رسانی دولت و رسانه‌های مختلف به مردم اطلاع‌رسانی شد.

به گفته موسوی‌چلک، بازدیدهای مستمر از مراکز به‌ویژه مراکز شبانه‌روزی برای اطمینان از وضعیت مراکز و استمرار فعالیت‌ها انجام شد و هماهنگی برای جابه‌جایی مراکز واقع در مجاورت مراکز نظامی و حساس نیز در دستور کار قرار گرفت. پرداخت کالابرگ به مراکز توانبخشی و اجتماعی از دیگر اقدامات اجرایی سازمان بهزیستی بود.

تخلیه اضطراری و بازپیوند افراد دارای معلولیت با خانواده

موسوی‌چلک در تشریح اقدامات حوزه توانبخشی گفت: جابه‌جایی مراکز واقع در مجاورت مراکز حساس، اقدام برای انتقال سایر مراکز در معرض خطر، ترخیص افراد از مراکز و بازپیوند آنان با خانواده، انتقال افراد به مراکز دیگر در شرایط بحرانی و شناسایی مراکز شبانه‌روزی آسیب‌دیده از جنگ از جمله اقدامات انجام‌شده بود.

وی فعال‌سازی گروه‌های توانبخشی مبتنی بر جامعه (CBR)، استمرار فعالیت مؤسسات CBR در روستاها و شهرها، استفاده از ظرفیت داوطلبان و تسهیلگران روستایی و شهری و رعایت دستورالعمل‌های اختصاصی جنگ توسط تسهیلگران را از دیگر اقدامات این حوزه عنوان کرد.

وی همچنین از استمرار فعالیت مراکز توانبخشی و آموزشی روزانه به‌صورت حضوری، غیرحضوری یا ترکیبی، شناسایی و پیگیری مراکز آسیب‌دیده، استمرار خدمات توانبخشی و مراقبت در منزل، شناسایی افراد دارای معلولیت در معرض بحران، آموزش خانواده‌ها، بازدیدهای منزل و مشارکت در بازسازی منازل خبر داد همچنین تخلیه اضطراری و اسکان افراد آسیب‌دیده، تأمین نیازهای اولیه، ارائه کمک‌های حمایتی و موردی، مشاوره حضوری و تلفنی و حمایت مالی برای بازگشت افراد به خانه، مدرسه و محیط کار نیز در این دوره دنبال شد.

خانواده‌محوری با هدف حفاظت از کودکان در بحران

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در ادامه با اشاره به اقدامات حوزه سلامت اجتماعی اظهار کرد: جابه‌جایی مراکز کودکان در شرایط بحران، ترخیص کودکان و بازپیوند آنان با خانواده زیستی یا غیرزیستی، استمرار فرآیند فرزندخواندگی، استفاده از ظرفیت خانواده‌های میزبان و امین موقت و اعطای مرخصی به کودکان برای بازگشت به خانواده اقوام از جمله اقدامات انجام‌شده بود.

وی ادامه داد: استمرار خدمات شیرخوارگاه‌ها و مراکز شبه‌خانواده و پرداخت یارانه مراکز روزانه و شبانه‌روزی کودکان و کالابرگ به افراد تحت پوشش حوزه سلامت اجتماعی نیز دنبال شد.

موسوی‌چلک با اشاره به نقش خدمات روانی اجتماعی در شرایط بحران گفت: خدمات صدای مشاور ۱۴۸۰ شبانه‌روزی شد و خدمات مشاوره، روان‌شناختی و مددکاری اجتماعی برای عموم مردم به‌صورت رایگان ارائه شد با وزارت ورزش و جوانان برای استفاده از ظرفیت مشاوران و روان‌شناسان هماهنگ کرد و از ظرفیت داوطلبانه متخصصان برای همکاری با خط ۱۴۸۰ بهره گرفتیم.

به گفته وی، ۱۴۸۰ به تماس‌های مرتبط با شرایط جنگ، اختلالات خلقی و اضطرابی، مشکلات خانوادگی، کودکان و نوجوانان، روابط بین‌فردی، اعتیاد و سایر مسائل مرتبط پاسخ داد همچنین پایگاه‌های محب و گروه‌های داوطلب محب برای حمایت روانی اجتماعی فعال شدند و روان‌شناسان به محل اسکان افراد یا محل حضور افراد آسیب‌دیده اعزام شدند.

تقویت اورژانس اجتماعی و مداخلات تخصصی در بحران

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی همچنین از استمرار فعالیت مراکز ماده ۱۶، تبصره ۲ ماده ۱۶، مراکز اقامتی ماده ۱۵، مراکز اجتماع‌درمان‌مدار و مراکز توانمندسازی خبر داد و گفت: در شرایط پرخطر برخی مراکز کاهش آسیب اعتیاد تعطیل یا جابه‌جا شدند و افراد به خانواده‌ها یا مراکز امن دیگر ارجاع داده شدند. مراکز اورژانس اجتماعی نیز در صورت نیاز به مکان‌های امن منتقل شدند و پاسخگویی به تماس‌های ۱۲۳ و مداخلات تخصصی تیم‌های سیار ادامه یافت همچنین مداخلات مرتبط با جنگ توسط تیم‌های سیار انجام شد و گروه‌های همیاران سلامت روان اجتماع‌محور فعال شدند.

موسوی‌چلک در تشریح اقدامات حوزه توانمندسازی، اشتغال و مسکن گفت: برای مددجویانی که کسب‌وکار آنها تخریب یا از بین رفته بود، کمک بلاعوض اختصاص یافت و از محل سرمایه کار بلاعوض برای حمایت از کسب‌وکارهای آسیب‌دیده استفاده شد.شناسایی واحدهای مسکونی آسیب‌دیده یا تخریب‌شده جامعه هدف، شناسایی کسب‌وکارها و اشتغال‌های آسیب‌دیده و تخریب‌شده، حمایت از گروه‌های همیار زنان سرپرست خانوار و شناسایی مددجویان نیازمند درمان در شرایط بحران جنگ نیز انجام شد.

وی با اشاره به نقش مشارکت‌های مردمی در بحران گفت: جمع‌آوری مشارکت‌های نقدی، غیرنقدی و خدماتی در استان‌ها، استفاده از ظرفیت تشکل‌های غیردولتی و گروه‌های داوطلب، تشکیل شوراهای مشارکت مردمی، تأمین سبدهای معیشتی و البسه از طریق کمک خیرین و توزیع اقلام حمایتی میان جامعه هدف انجام شد.از ظرفیت داوطلبان در توانبخشی مبتنی بر جامعه، طرح محب، صدای مشاور ۱۴۸۰، اورژانس اجتماعی ۱۲۳، برنامه همیاران سلامت روان و مراکز مثبت زندگی نیز استفاده شد.

درس‌آموخته‌های بهزیستی از مدیریت بحران

موسوی‌چلک در جمع‌بندی تجربه سازمان بهزیستی از مدیریت بحران، نقش مدیر بحران در مدیریت کارآمد، اهمیت تشکل‌های غیردولتی و گروه‌های داوطلب، خانواده‌محوری در حفاظت از کودکان، ضرورت تهیه بسته‌های مشارکتی مشخص و خروج مراکز اجتماعی از مجاورت مراکز امنیتی، انتظامی و حساس را از مهم‌ترین درس‌آموخته‌ها برشمرد.

وی ادامه داد: آمادگی‌های پیش از بحران و هماهنگی‌های درون و برون‌سازمانی، تقویت نظام حمایت اجتماعی، حمایت ویژه از مراکز غیردولتی، استفاده از داده‌ها برای ارائه به‌موقع خدمات و تدوین بسته‌های سیاستی متناسب با تاب‌آوری مراکز و سازمان، از دیگر ضرورت‌های شناسایی‌شده در این تجربه است.

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی همچنین تسهیل دسترسی به خدمات از راه دور، پیگیری پس از مداخلات، تفویض اختیار در مدیریت بحران، تدوین راهنمای عمل قبل، حین و بعد از بحران، شناسایی به‌موقع افراد در معرض مخاطرات سلامت روانی ـ اجتماعی، توجه به شرایط زنان، حمایت ویژه از گروه‌های آسیب‌پذیر، مداخله بهنگام و تخصصی، جبران خسارات مراکز و اشتغال‌های آسیب‌دیده، مدل‌سازی بومی و مستندسازی تجربه‌ها را از دیگر درس‌آموخته‌های این دوره عنوان کرد.

موسوی‌چلک در نهایت بر ضرورت تبدیل تجربه‌های به‌دست‌آمده از بحران به یک الگوی بومی و قابل استفاده برای آمادگی، مداخله و بازسازی پس از بحران تأکید کرد؛ الگویی که بتواند تاب‌آوری سازمان، مراکز ارائه‌دهنده خدمات و در نهایت گروه‌های هدف و خانواده‌ها را افزایش دهد.