به گزارش مهر، دفتر مطالعات سیاسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارش «الزامات دیپلماسی پارلمانی متوازن با کشورهای عضو شانگهای و بریکس (۱)؛ هند و جمهوری خلق چین» آورده که شناسایی ظرفیت‌های دیپلماسی پارلمانی متوازن با همسایگان و کشورهای پیرامونی در کنار تقویت دیپلماسی مجامع پارلمانی در شانگهای، بریکس و اتحادیه بین‌المجالس جهانی، فرصت‌های نوینی را متناظر با تهدیدهای فزاینده جنگ ادراکی و شناختی در شرایط پساجنگ رمضان خلق می‌کند.

در این گزارش گفته شده که هر دو کشور هند و چین از اعضای مؤسس بریکس و شانگهای هستند. در این میان مهم‌ترین هدف راهبردی طراحان جنگ ادراکی در عرصه سیاست خارجی، انزوای ایران در سازمان‌های بین‌المللی، ترتیبات منطقه‌ای و تحریف روایت‌های مرتبط با سیاست خارجی ایران است.

در این گزارش گفته شده که در این میان شناسایی ظرفیت‌های گسترش روابط دیپلماتیک مجلس دوازدهم با اعضای بریکس و شانگهای به جایابی نظم نوین امنیت منطقه‌ای با همکاری و مشارکت کشورهای منطقه در خلیج فارس و آسیای میانه و ترمیم سرفصل سیاست خارجی قانون برنامه هفتم متناسب با شرایط پساجنگ رمضان کمک شایانی می‌کند. از طرفی ابتکار عمل رؤسای گروه‌های دوستی و هیئت‌های دیپلماتیک مجلس دوازدهم برای ترسیم «ترتیبات پارلمانی دوجانبه و منطقه‌ای» با کشورهای همسایه و پیرامونی عضو بریکس و شانگهای در کنار پیشنهاد مرکز پژوهش‌ها برای ایجاد نظم نوین در خلیج فارس با مشارکت کشورهای منطقه، به‌صورت مستقیم کارایی و اثربخشی دیپلماسی روایی مجلس دوازدهم در مجامع بین‌المللی را ارتقا می‌دهد.

در بخش یافته‌های کلیدی این گزارش هم بیان شده که اهتمام بازوی مطالعاتی پارلمان هند به مبحث تاریخ شفاهی مذاکرات دیپلماتیک نمایندگان با استفاده از دو ظرفیت مستندسازی و هوشمندسازی، یکی از پیشران‌های ارتقای کارایی عملکرد هیئت‌های دیپلماتیک مجلسین هند در عرصه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل است.

در این گزارش عنوان شده که توجه به حکمرانی محلی در نظام سیاسی هند محسوس است. هر چند قانونگذاری در حوزه‌های بانکداری، دفاعی، سیاست خارجی، دفاعی و ارتباطات در صلاحیت مجلس فدرال است اما مجالس ایالتی در حوزه‌هایی همچون امور انتظامی و نظم عمومی، بهداشت عمومی، تجارت و بازرگانی داخلی از اختیارات انحصاری برخوردارند که از جلوه‌های «وحدت در عین کثرت» و از عناصر مهم حفظ تمامیت ارضی هند با وجود تکثر بالای قومی و فرقه‌ای است.

در این گزارش گفته شده که وزرای دولت هند از نمایندگان حزب یا فراکسیون حاکم بر مجلس لوک ساب‌ها انتخاب می‌شوند، به همین علت مجلس به‌راحتی بر عملکرد دولت نظارت دارد. این وضعیت در مجالس محلی نیز حاکم است. به‌این‌ترتیب مهم‌ترین عامل پیشگیری از فساد سیاسی، وجود ابزار قدرتمند کنترل و نظارت حزبی است.

در ادامه بیان شده که اهتمام قانونگذاران از سال ۲۰۱۹ برای اختصاص کرسی‌های بیشتر به زنان (یک‌سوم کرسی‌ها) افزایش یافته و سهم آنان در ساختار دیپلماسی پارلمانی هند و حضور در رؤسای گروه‌های دوستی و هیئت‌های دیپلماتیک مجلس لوک ساب‌ها افزایش یافته است.

در این گزارش گفته شده که در اصلاحیه قانون اساسی چین در مارس ۲۰۲۸ که با ۲۹۵۸ رأی موافق و تنها دو رأی مخالف به تصویب رسید، «قدرت قانونگذاری محلی» افزایش و محدودیت خدمت رئیس‌جمهور و معاون او به دو دوره متوالی برداشته شد.

در ادامه ذکر شده که از ژوئن ۲۰۲۶، شاخه‌ای از «اندیشه شی جین‌پینگ» به‌عنوان دکترین رسمی حزب کمونیست اعلام شده است. «اندیشه شی جین‌پینگ در مورد حزب‌سازی» بر نظم و انضباط دقیق، رهبری متمرکز و ریشه‌کنی فساد تأکید دارد. به همین علت مطالعه راهبرد نوین سیاست خارجی حزب کمونیست چین براساس اندیشه شی جین‌پینگ و بازخورد آن بر دیپلماسی پارلمانی این کشور، می‌تواند در ریل‌گذاری دقیق‌تر همکاری‌های بلندمدت پارلمانی بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین مؤثر باشد.

در این گزارش عنوان شده که در برخی کشورهای عضو شانگهای و بریکس پلاس، نظام فدرالیسم پارلمانی استوار است و حزب حاکم بر پارلمان به تشکیل دولت مبادرت می‌ورزد. به همین علت تقویت دیپلماسی پارلمانی متوازن با این کشورها به‌صورت مستقیم قدرت چانه‌زنی دولت جمهوری اسلامی ایران در شورای سران کشورهای عضو شانگهای و بریکس را تقویت کرده و هر گونه ابتکار عمل مجلس دوازدهم برای متوازن‌سازی دیپلماسی پارلمانی نگاه به شرق، اهرم فشار و چانه‌زنی جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات پساجنگ رمضان را تقویت می‌کند. به همین علت ریل‌گذاری نقشه راه شراکت راهبردی بلندمدت بین مجالس ایران و چین، می‌تواند یکی از نوآوری‌ها و ابتکارات دیپلماتیک مجلس دوازدهم برای تقویت پدافند سیاست خارجی کشور در برهه پساجنگ رمضان باشد.

در بخش دیگری از گزارش مرکز پژوهش های مجلس آمده که با انتصاب رئیس مجلس دوازدهم به‌عنوان نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین، ترسیم سند مشارکت همکاری‌های راهبردی بلندمدت بین مجالس ایران و چین علاوه‌بر افزایش ارزش‌افزوده دیپلماسی نگاه به شرق، قدرت چانه‌زنی نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین را تسهیل و تقویت می‌کند.

در این گزارش ذکر شده که دو کشور هند و چین به‌علت جمعیت بالا از تعداد رأی بالایی در اتحادیه بین‌المجالس برخوردارند و تعمیق دیپلماسی پارلمانی متوازن با این دو کشور به تقریب مواضع دیپلماسی نگاه به شرق و تقویت رویکرد قرن پیش‌رو - قرن آسیا در این اتحادیه کمک می‌کند.

در این گزارش تصریح شده که به دلیل اینکه تمامی اعضای شورای وزیران هند، عضو حزب یا ائتلاف حاکم بر مجلس لوک ساب‌ها (مجلس نمایندگان) هستند، هرگونه ابتکار عمل مجلس دوازدهم برای تقویت نقش و کارکرد دیپلماتیک فراکسیون‌های قوه مقننه با همتایان خود در هند و چین، می‌تواند ظرفیت‌های جدیدی را برای کمک به دستگاه وزارت امور خارجه و تقویت دیپلماسی رسمی با این دو کشور خلق کند. تحقق این امر مستلزم نگاه تحول‌گرایانه به کارکرد دیپلماتیک احزاب و فراکسیون‌های مجلس است.

در این گزارش تصریح شده که ابتکار عمل فراکسیون حاکم در پارلمان هند در استفاده از نظرات رهبر حزب اقلیت یا رهبر اپوزیسیون به ارتقای کیفی فرایند دیپلماسی پارلمانی در این کشور کمک کرده است. بومی‌سازی این رویه در مجلس شورای اسلامی و برگزاری سلسله‌جلسات نخبگانی بین فراکسیون اکثریت، اقلیت و مستقل قوه مقننه از مواردی است که به جهش خرد جمعی در حوزه دیپلماسی پارلمانی کمک می‌کند.

در گزارش مرکز پژوهش های مجلس آمده که حزب حاکم بر مجلسین هند و کمیته دائمی کنگره ملی خلق چین، تمامی پست‌های مهم و کلیدی در قوای مقننه و مجریه را در اختیار دارد و سکان اصلی سیاست خارجی مجالس این دو کشور توسط فراکسیون حاکم راهبری می‌شود. به همین دلیل پایش و تحلیل مواضع رهبران حزب یا فراکسیون حاکم به‌صورت مستقیم در اشراف هیئت‌های دیپلماتیک قوه مقننه بر اصول و مبانی حاکم بر دیپلماسی پارلمانی هند و جمهوری خلق چین مؤثر است.

در این گزارش گفته شده که برآورد وزن و جایگاه دیپلماتیک احزاب پارلمانی حاکم در کشورهای همسایه، پیرامونی و مجالس عضو بریکس پلاس و شانگهای در توانمندسازی فعالیت‌های دیپلماتیک مجلس دوازدهم مؤثر است. در این میان تهیه «نقشه جامع احزاب و فراکسیون‌های حاکم بر مجالس آسیا، آفریقا و اروپا» و تبیین مواضع سیاسی حزب حاکم در قبال جمهوری اسلامی ایران به‌ویژه در کشورهای دارای نظام فدرالیسم پارلمانی، ارزش‌افزوده فعالیت‌های دیپلماتیک گروه‌های دوستی و هیئت‌های دیپلماتیک مجلس دوازدهم را ارتقا می‌دهد. در همین رابطه، نقش سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران در پکن و دهلی‌نو در شناسایی و تبیین چهره‌های اثرگذار حزب حاکم بر مجالس هند و چین، از اهمیت بالایی برخوردار است.