به گزارش مهر، جمع‌آوری گازهای همراه نفت و کاهش فلرسوزی یکی از طرح‌های راهبردی صنعت نفت است و شرکت ملی نفت ایران با وجود محدودیت‌های گسترده ناشی از تحریم‌ها، دشواری‌های تأمین مالی، محدودیت‌های فنی و اجرایی و شرایط خاص جنگی کشور در یک سال اخیر، اجرای آن را با قوت و سرعت در دستور کار قرار داده است.

بر اساس آخرین اطلاعات موجود ، روند جمع‌آوری گازهای همراه در سال‌های اخیر شتاب قابل‌توجهی گرفته و بخش مهمی از گازهایی که پیش‌تر در مشعل‌ها می‌سوخت، امروز به چرخه تولید، خوراک صنایع، تأمین انرژی و خلق ارزش افزوده برای کشور بازگشته است. اجرای طرح‌های بزرگ در مناطق عملیاتی مختلف، بهره‌برداری از پروژه‌های جدید و افزایش مستمر ظرفیت بازیافت گازهای مشعل، از مهم‌ترین دستاوردهایی است که به کاهش محسوس فلرسوزی نسبت به سال‌های گذشته منجر شده است.

در همین چارچوب، پارسال چند طرح مهم با حضور رئیس‌جمهوری به بهره‌برداری رسید؛ طرح‌هایی که بخشی از مطالبات دولت در زمینه جمع‌آوری گازهای همراه را محقق کرد. با این حال، به‌دلیل شرایط خاص کشور و الزام‌های ناشی از وضعیت جنگی، امکان انعکاس رسانه‌ای بسیاری از این دستاوردها متناسب با حجم فعالیت‌های انجام‌شده فراهم نبود و همین موضوع سبب شده بخشی از افکار عمومی از ابعاد اقدام‌های انجام‌شده اطلاع کافی نداشته باشند.

۹ میلیون مترمکعب گاز فلر؛ بازگشت ۷ میلیون مترمکعب گاز همراه

بر اساس داده‌های اعلام‌شده، در دولت چهاردهم حدود ۹ میلیون مترمکعب گازهای فلر جمع‌آوری شده است که از این میزان ۷ میلیون مترمکعب گازهای همراه نفت و ۲ میلیون مترمکعب گازهای مشعل بوده است. این میزان جمع‌آوری در دولت چهاردهم نسبت به قبل از شروع به کار دولت در مرداد ۱۴۰۳ که سرجمع ۷ میلیون مترمکعب بوده، حدود ۱۳۰ درصد افزایش نشان می‌دهد.

به این ترتیب، جمع‌آوری گازهای همراه نه‌تنها از دستور کار خارج نشده، بلکه به‌صورت مستمر در بالاترین سطوح اجرایی کشور مورد پایش قرار می‌گیرد. در نشست ۲۰ خرداد امسال رئیس‌جمهوری با مدیران نهاد ریاست‌جمهوری و معاونت اجرایی نیز طرح‌های جمع‌آوری گازهای مشعل، افزایش تولید نفت و سایر پروژه‌های راهبردی صنعت انرژی به‌صورت برخط و لحظه‌ای بررسی و ارزیابی شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد نظارت عالیه بر این پروژه‌ها همچنان با جدیت ادامه دارد.

پنج پروژه بزرگ و سرمایه‌گذاری ۶ میلیارد دلاری

در حال حاضر پنج پروژه بزرگ ملی در این حوزه در حال اجراست؛ از جمله «پروژه NGL 3200»، «پروژه NGL 3100 دهلران»، «احداث کارخانه گاز و گاز مایع خارک»، «پروژه جمع‌آوری گازهای مشعل در پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس» و «طرح جمع‌آوری گازهای مشعل از سوی پتروشیمی مارون».

افزون بر این، طبق برآوردها برای اجرای کامل برنامه‌ها حدود ۶ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز است که ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار آن از سوی بخش خصوصی تأمین شده است. همچنین حدود ۳۰ نقطه از بیش از ۹۰ نقطه مشعل‌سوزی به بخش خصوصی واگذار شده و قیمت پایه فروش گاز متناسب با کیفیت و شرایط میدان تعیین می‌شود؛ در برخی مناطق پرهزینه نیز با مجوز قانونی، قیمت پایه مزایده به صفر کاهش یافته است.

به گفته مسئولان این حوزه، روزانه حدود ۸۰ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت در کشور تولید می‌شود و با وجود فرآورش بخشی از آن، همچنان روزانه ۴۰ تا ۵۰ میلیون مترمکعب گاز در مشعل‌ها می‌سوزد. این شکاف بزرگ نشان می‌دهد که هنوز ظرفیت قابل‌توجهی برای بازیافت، کاهش آلایندگی و افزایش بهره‌وری منابع هیدروکربوری وجود دارد.

از سوی دیگر، اجرای هم‌زمان پروژه‌های کوتاه‌مدت ۱۸ تا ۳۰ ماهه و طرح‌های زیرساختی بلندمدت، شامل احداث واحدهای فرآورشی و کارخانه‌های NGL با زمان اجرای ۷ تا ۱۰ سال، بخشی از راهبرد صنعت نفت برای عبور از وضعیت موجود است. پروژه‌های مارون ۵، ایستگاه تقویت فشار گاز دهلران و اصلاح ایستگاه تزریق گاز هفتکل نیز از طرح‌هایی هستند که به بهره‌برداری رسیده و مجموعاً حدود ۹ میلیون مترمکعب در روز به ظرفیت جمع‌آوری گازهای مشعل افزوده‌اند.

فلرسوزی؛ مسئله‌ای فراتر از محیط‌زیست

لازم به توضیح است که کاهش فلرسوزی صرفاً یک اقدام محیط‌زیستی نیست، بلکه بخشی از سیاست افزایش امنیت انرژی، تأمین خوراک صنایع و جلوگیری از هدررفت ثروت ملی است. گازهای همراه، اگر جمع‌آوری و فرآورش شوند، می‌توانند خوراک پتروشیمی‌ها، سوخت نیروگاه‌ها و حتی پشتوانه‌ای برای مدیریت ناترازی در دوره‌های اوج مصرف باشند.

در همین حال، پراکندگی بیش از ۹۰ نقطه مشعل‌سوزی در هفت استان، ترش بودن بخشی از گازها و نیاز به تجهیزات شیرین‌سازی، فشارافزایی و شبکه‌های انتقال، از مهم‌ترین چالش‌های فنی این طرح‌هاست. با این وجود، شرکت ملی نفت ایران تأکید دارد که با وجود جنگ تحمیلی سوم، محدودیت‌های زنجیره تأمین و اولویت‌یافتن برخی مأموریت‌های راهبردی کشور، تولید پایدار نفت و گاز حفظ شده و طرح‌های توسعه‌ای نیز متوقف نشده است.

این شرکت همچنین می‌گوید مطالبه شفافیت و گزارش‌دهی درباره پروژه‌های ملی، مطالبه‌ای درست و قابل احترام است و به همین دلیل روند پیشرفت طرح‌ها در مراجع تخصصی، نظارتی و اجرایی کشور به‌صورت مستمر ارزیابی می‌شود. با این حال، تفسیر این مسئله پیچیده با مفاهیمی مانند «بی‌ارادگی مدیریتی» یا «ترک فعل» تصویر دقیقی از واقعیت‌های میدانی صنعت نفت ارائه نمی‌کند و تلاش هزاران متخصص، کارگر، پیمانکار و مدیر این صنعت را نادیده می‌گیرد.

به اعتقاد مسئولان شرکت ملی نفت، موفقیت نهایی این برنامه‌ها به حمایت از سرمایه‌گذاران، تسهیل فرایندهای اجرایی، تأمین مالی و نظارت مستمر وابسته است. در صورتی که این الزامات فراهم شود، جمع‌آوری گازهای همراه می‌تواند از یک پروژه صرفاً فنی فراتر برود و به یکی از ارکان اصلی صیانت از منابع ملی، کاهش آلودگی و تقویت تراز انرژی کشور تبدیل شود.