غلامعلی بدخشان - فعال اجتماعی

بهمن ماه ۱۴۰۵

امروز خاورمیانه در تبِ التهاب می‌سوزد و سایه‌ی شومِ درگیری‌های منطقه‌ای بیش از هر زمان دیگری بر سر ابنیه‌ی این دیار سنگینی می‌کند. اما در این میان، آنچه ستون‌های زندگی مردم ایران را به لرزه درآورده، نه فقط غرشِ احتمالیِ جنگنده‌ها، بلکه صدای خرد شدنِ استخوان‌های معیشت زیر آوارِ تورم افسارگسیخته است. گویی در این اقلیم، اضطرابِ «جنگ» با داغِ «گرانی» گره خورده و معجونی تلخ از استیصال را به کام جامعه ریخته است.

*یادی از دهه‌ی شصت؛ قناعتِ با عزت در محاصره‌ی آتش*
در مقام قیاس، نمی‌توان از دوران هشت‌ساله‌ی دفاع مقدس یاد نکرد؛ روزگاری که تمامیت ارضی این مرز و بوم در معرض تهدیدی عریان بود و سخت‌ترین تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی بر این خاک تحمیل می‌شد. با این حال، حافظه‌ی تاریخی ملت گواهی می‌دهد که در آن سال‌های آتش و خون، اگرچه نایابیِ کالا بود، اما «گرانیِ لحظه‌ای» معنا نداشت. دولتِ وقت با انضباطی آهنین و توزیعی عادلانه، اجازه نداد گردِ تورم بر چهره‌ی مردم بنشیند. در آن زمان، مدیریتِ جنگ با مدیریتِ سفره‌ی مردم هم‌سنگ بود و اخلاقِ کارگزاری بر طمعِ بازار چیره گشته بود. 

*چرا امروز چنین شد؟*
پرسشِ گزنده‌ای که ذهنِ خسته‌ی مردم را می‌خراشد این است: چرا اکنون که ادعای اقتدار و ثبات بیش از هر زمان دیگری به گوش می‌رسد، اقتصاد چنین بی‌مهبا فرو می‌ریزد؟ در سال‌های جنگ، «اعتماد» ارزِ مرجع بود و امروز «بیم و هراس» بازارها را جابجا می‌کند. آنچه امروز شاهدیم، محصولِ ناترازی‌های عمیقِ بانکی، خلقِ پول بی‌ضابطه و اقتصادی است که بیش از حدِ توانِ خود، به سیاستِ خارجی و تنش‌های منطقه‌ای پیوند خورده است. 

در حالی که مسئولین گویی در حبابِ آمارهای خودساخته محصور مانده‌اند، واقعیتِ عریان در کوچه و بازار، حکایت از «سقوطِ آزادِ» قدرت خرید دارد. امروز یک نوسان در مرزهای دوردست، بلافاصله در قیمتِ نان و پنیرِ طبقاتِ فرودست منعکس می‌شود؛ پدیده‌ای نوظهور که در دهه‌ی شصت، به‌رغم بمبارانِ شهرها، هرگز بدین شکل رخ نمی‌داد.

بسیار جای تأمل و تعجب است که چگونه دولتمردان متوجه نیستند که تورم، خود بزرگترین دشمنِ امنیت ملی است. پیوند زدنِ معیشت به سایه‌ی جنگ و رها کردنِ بازارِ ارز و طلا، یعنی سپردنِ سرنوشتِ ملت به دستِ سوداگران و دلالانِ تحریم. وقتی ثبات از بازار رخت بربندد، تولید به محاق می‌رود، سرمایه‌ها به سوی طلا و دلار می‌گریزند و مشاغل خرد یکی پس از دیگری در سیاه‌چاله‌ی تورم بلعیده می‌شوند.

اگر در سال‌های جنگ، مدیرانی با دست‌های پاک و نگاهی مردمی مانع از گسیختگی شیرازه‌ی معیشت شدند، امروز نیز درمانِ این تورمِ سرکش، نه در گروی بیانیه‌های سیاسی، که در گروی بازگشت به انضباط مالی، توقفِ خلق نقدینگی و اولویت دادن به «جان و نانِ» مردم است. پیش از آنکه این تورم بی‌رحم، آخرین رمقِ جامعه را بگیرد، باید پرسید: آیا مسئولی هست که صدای لرزیدنِ این سفره‌های لرزان را بشنود؟