احمد خواجه حسنی

در یادداشت پیشین (از واقعیت عینی تا واقعیت رسمی) عطف به اظهارات موضوعی وزیر علوم، واقعیات موجود را از منظر جامعه شناسی سیاسی، فاصله ی نظام سیاسی با پیرامون برشمردم و در این جستار، برای وقوف به کنه ی این ادعا و احصاء این مدعا به اجمال نکاتی را بر خواهم شمرد؛« پیرامون نظام سیاسی عبارت است از سایر نظام های اجتماعی مثل نظام فرهنگی، آموزشی، اقتصادی و به ویژه ساختار اجتماعی. این پیرامون در برابر تصمیم ها یا کنش های نظام سیاسی از خود واکنش نشان می دهد.
واکنشِ پیرامون به حرکت نظام سیاسی به دو صورت قابل تصوّر است، «حمایت یا اعتراض و تقاضا»اگر حمایت باشد نظام سیاسی در ادامه راه خود با تأیید پیرامون رو به روست و می تواند به اتخاذ تصمیم های مشابه بپردازد و اگر با اعتراض یا تقاضا رو به رو باشد باید در تصمیم های خود تجدید نظر کند. به این ترتیب نظام سیاسی و پیرامون آن پیوسته در حال تطبیق و تطابق هستند و اگر روزی این فرآیند به بن بست برسد و برای مثال نظام سیاسی خود را با تحوّلات پیرامون که در قالب تقاضاهای جدید تبلور می یابد هماهنگ نسازد، فاصله ی نظام و پیرامون افزایش یافته، موجب نابودی نظام سیاسی می شود (انقلاب).
این بن بست به دو گونه به وجود می آید، یکی به گونه ی ارادی که بیش تر در مورد نظام های ایدئولوژیک صدق می کند و دیگری ناتوانی که به دلیل ضعف مدیریت پیش می آید.
نظام های ایدئولوژیک چنان پای بند توهمات خود می شوند که حاضر نیستند چشم به واقعیات بگشایند و خود را با تحوّلات پیرامون هم راه سازند، به مرور فاصله ی آن ها با پیرامون از حدِّ مجاز می گذرد و در نتیجه، ابتدا دچار بحران مشروعیت و سپس دچار شورش ها و عصیان های حاد می شوند.
اما ناتوانی نظام های سیاسی در پاسخ گویی به خواسته های پیرامون و هم راه شدن با تحولات پیرامون مورد شایع تری است که به سقوط نظام های سیاسی می انجامد.
اساساً گردآوری اطلاعات و پیش بینی آینده به دلیل پیچیدگی مسائل اجتماعی و کار ویژه های پنهان که به چشم نمی آیند و سرانجام ضعف اقتصادی و مدیریتی باعث می شود که بسیاری از نظام های سیاسی نتوانند تصویر درستی از آینده خود داشته باشند! حتی بسیار مشاهده شده که یک نظام سیاسی قربانی تحولاتی شده که خود باعث و بانی آن بوده است.»
پ ن؛
«با اقتباس از کتاب درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی ـ دکتر احمد نقیب زاده»