سعیده دشتی

خلیج فارس، این پهنه آبی بی‌نظیر، نه‌تنها هویت تاریخی و ژئوپلیتیکی ایران را شکل داده بلکه امروز به عنوان یکی از مهم‌ترین محورهای توسعه اقتصادی کشور، به‌ویژه استان بوشهر، مطرح است. ظرفیت‌های بی‌بدیل این منطقه در حوزه شیلات، گردشگری دریایی، صنایع انرژی‌بر و تجارت، می‌تواند موتور محرک اقتصاد استان باشد؛ اما در پشت این چشم‌انداز روشن، سایه‌ای از تهدید جدی بر سر زیست‌بوم خلیج فارس گسترده شده است.

چالش توسعه در سایه محیط‌زیست

دولت و مسئولان استان با تأکید بر اجرای پروژه‌های دریامحور، وعده ایجاد زیرساخت‌های بزرگ و جذب سرمایه‌گذاری‌های کلان را داده‌اند. طرح منطقه ویژه اقتصادی شمال استان در دیلم، توسعه بندر دیر برای تقویت تجارت با قطر و افزایش ظرفیت‌های گردشگری از جمله اقدامات در دست اجراست.

با این حال، بی‌توجهی به ملاحظات زیست‌محیطی، آینده این توسعه را با ابهام مواجه کرده است. تخلیه پساب‌های صنعتی و شهری، آلودگی‌های نفتی و نابودی مرجان‌ها، نه‌تنها اکوسیستم دریایی را تهدید می‌کند، بلکه امنیت غذایی و معیشت هزاران خانوار ساحلی را به خطر می‌اندازد. تجربه جهانی نشان داده است که توسعه بدون رعایت استانداردهای زیست‌محیطی، هزینه‌ای چند برابر در آینده بر جوامع تحمیل خواهد کرد.

شیلات؛ فرصت استراتژیک برای بوشهر

صنعت شیلات یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی بوشهر است که می‌تواند ستون فقرات اقتصاد غیرنفتی استان باشد. بر اساس آمار رسمی، در سال ۱۴۰۳ بیش از ۱۵ هزار تن میگو در بوشهر تولید و ۹۰ درصد آن به کشورهای هدف مانند روسیه، چین و حاشیه خلیج فارس صادر شده است. ارزش صادرات محصولات شیلاتی ایران به ۳۷۲ میلیون دلار رسیده و پیش‌بینی می‌شود با استفاده از فناوری‌های نوین و توسعه زیرساخت‌ها، این رقم در سال‌های آینده افزایش یابد.

راه نجات: توسعه پایدار

واقعیت این است که اقتصاد دریا محور بدون نگاه محیط‌زیستی، یک تهدید جدی است. اگر قرار است خلیج فارس به موتور توسعه استان بوشهر تبدیل شود، باید این توسعه بر سه پایه استوار باشد:


در راستای توسعه پایدار و بهره‌برداری اصولی از ظرفیت‌های دریا، حفاظت از محیط‌زیست دریایی از طریق ایجاد تصفیه‌خانه‌ها، پایش مداوم آلودگی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای در دستور کار قرار گرفته است.

همچنین سرمایه‌گذاری هدفمند در بخش‌های شیلات، گردشگری و صنایع دریامحور با رعایت الزامات اکولوژیکی دنبال می‌شود.
بهره‌گیری از فناوری‌های نوین نیز به‌عنوان راهکاری مؤثر برای افزایش بهره‌وری و کاهش آسیب به اکوسیستم‌های دریایی مورد توجه قرار دارد

امروز بوشهر در نقطه‌ای حساس ایستاده است؛ مسیری که یک‌سو به سمت توسعه پایدار و شکوفایی اقتصادی می‌رود و سوی دیگر به تخریب منابع طبیعی و از دست رفتن فرصت‌های آینده ختم می‌شود. انتخاب با ماست؛ آیا خلیج فارس را به الگویی برای توسعه پایدار تبدیل می‌کنیم یا بهای بی‌توجهی به محیط‌زیست را در سال‌های آینده خواهیم پرداخت؟