سعیده دشتی

پشه‌ آئدس، Aedes، بیش از 950 گونه از پشه ها (راست دوپترا)، که برخی از اعضای آن آزاردهنده ترین گزش جدی و ناقل بیماری هستند و گاهی اوقات پاتوژن های بالقوه کشنده (ارگانیسم های ایجاد کننده بیماری) را به انسان و سایر حیوانات منتقل می کنند.

پشه آئدس که تحت عنوان ببر آسیایی نیز شناخته می‌شود در مناطق استوایی جهان به‌ویژه آسیای جنوب شرقی از جمله مالزی وجود دارد. این پشه ناقل بیماری‌های خطرناک و کشنده‌ای از جمله تب دنگی است که در بسیاری از کشورها شیوع یافته و تلفات انسانی بسیاری نیز داشته است.

نیش پشه آئدس منجر به تب دنگی یا استخوان‌شکن می‌شود و کسی که مورد گزش این پشه قرار گیرد، پس از گذشت چند روز از علائم سطحی، احساس بهبود موقت می‌کند و سپس به صورت ناگهان دچار کما و حتی مرگ خواهد شد.

تب دنگی از طریق پشه‌ای تحت عنوان آئدس به انسان منتقل می‌شود که علائم آن سردرد، کمردرد، تب معمولاً شدید و در برخی موارد خارج و جوش در قسمت‌های مختلف بدن است.

پشه های آئدس در طول روز تغذیه می کنند و اوج فعالیت آن ها در سحر و غروب است. آنها تمایل دارند به طور تهاجمی از انسان و بیش از یک نفر تغذیه کنند. اگرچه به نظر می رسد بسیاری از گونه ها ترجیح می دهند که در فضای باز تغذیه و تولید مثل کنند، اما برخی دیگر در ارتباط نزدیک با انسان زندگی می کنند و تخم های خود را در داخل خانه می گذارند.
آئدس‌ها انسان ها را دوست دارند، اما نه فقط به خاطر خون ما. جوامع و خانه های ما مکان های مناسبی برای پاتوق و منابع پرورش نیز فراهم می کنند. پشه های ماده پس از کشیدن خون ما به دنبال آب راکد می گردند تا تخم بگذارند

چگونه آن ها را از خانه خود دور نگه داریم؟
آب راکد را بیرون بریزید و ظروف استفاده نشده را بیرون بیاندازید. همه پشه ها برای تخم گذاری و رشد به آب راکد نیاز دارند. از بین بردن آب راکد در اطراف خانه شما در مرحله اول از رشد پشه ها جلوگیری می کند. به این «کاهش منبع» می گویند. اگر به صورت هفتگی انجام شود، منبعی در از بین بردن پشه ها بسیار کاربردی تر از هر آفت کش است

دانستنی هایی درباره پشه آئدس
در شرایط بهینه، تخم پشه Aedes می تواند در کمتر از یک روز به لارو تبدیل شود. پس از آن لارو حدود چهار روز طول می کشد تا به شفیره تبدیل شود که پس از دو روز یک پشه بالغ از آن خارج می شود. سه روز بعد از اینکه پشه فردی را گزید و خون گرفت، تخم می گذارد و این چرخه تکرار می شود.


آیا می دانستید؟
– فقط پشه ماده آئدس نیش می زند، زیرا برای رشد تخم هایش به پروتئین موجود در خون نیاز دارد.
 
– پشه تقریباً هفت روز پس از گزش فرد حامل ویروس، عفونی می شود. این دوره نهفتگی بیرونی است که طی آن ویروس در پشه تکثیر می شود و به غدد بزاقی می رسد.

 – میانگین طول عمر پشه Aedes در طبیعت دو هفته است.
– پشه می تواند در طول عمر خود حدود سه بار تخم بگذارد و هر بار حدود 100 تخم تولید می شود.
 
– تخم ها می توانند تا حدود نه ماه در شرایط خشک بخوابند و پس از آن در صورت قرار گرفتن در شرایط مساعد مانند آب و غذا می توانند از تخم خارج شوند.تب دنگی بیماری دردناک و ناتوان‌کننده‌ای است که از طریق پشه آئدس به انسان‌ها منتقل می‌شود و باعث عفونت نیل غربی و تب زرد می‌گردد. تب دنگی به عنوان تب استخوان‌شکن نیز شناخته می‌شود، زیرا دردی که بیمار تحمل می‌کند به اندازه شکستن استخوان‌ها شدت دارد. بعضی از نشانه‌های تب دنگی شامل تب، سردرد، حساسیت‌های پوستی مشابه سرخک و درد ماهیچه‌ها و مفاصل است، دیگر علائم تب دنگی عبارت است از:
  تب ناگهانی شدید
  سردردهای مکرر و شدید
  درد در پشت چشم‌ها
  درد شدید در مفاصل و ماهیچه‌ها
  خارش پوست
  خون‌ریزی بینی یا لثه
  کبود شدن بدن به راحتی
درمان نیش پشه آئدس
در صورت آلوده شدن به ویروس، پشه آئدس هیچ درمان خاصی وجود ندارد، اما برای کنترل علائم دردهای ماهیچه‌ای و تب می‌توان از کاهش‌دهنده‌های تب و مسکن استفاده کرد. بهترین انتخاب برای درمان این علائم استفاده از استامینوفن یا پاراسماتول است. بیمار مبتلا به تب دنگی نباید از داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی مانند ایبوبروفن و آسپرین استفاده کند، زیرا این داروها سبب نازک شدن عروق خونی و کاهش خون‌ریزی می‌شود.

راه‌های انتقال تب دنگی

در بیشتر مواقع ویروس دنگی توسط پشه آئدس به‌خصوص گونه آجیپتی انتقال پیدا می‌کند؛ این پشه‌ها اغلب بین عرض جغرافیایی 35 درجه شمال و 35  درجه جنوبی و در ارتفاع کمتر از هزار متر زندگی می‌کنند. پشه آئدس معمولاً در روز نیش می‌زند و یک گزش ساده می‌تواند منجر به ابتلای انسان شود؛ البته گاهی نیز انسان‌ها ویروس را به پشه دنگی منتقل می‌کنند، اما به نظر می‌رسد این ویروس هیچ‌گونه آسیبی به پشه‌های آلوده وارد نمی‌کند.

نحوه تشخیص بیماری دنگی:
تب دنگی به‌طور معمول با معاینه شخص و مقایسه نشانه‌های آن با دنگی تشخیص داده می‌شود. احتمال تشخیص دنگی توسط پزشکان متخصص در نقاطی که این بیماری شایع است، بسیار زیاد است؛ البته در مراحل اولیه دنگی، تشکیل آن از عفونت‌های ویروسی دیگر بسیار دشوار است

راه‌های پیشگیری:

حذف و مدیریت منابع آب راکد در محیط زندگی از جمله گلدان ها، سطل ها، ظروف پلاستیکی و لاستیک های قدیمی می تواند از گسترش پشه ها جلوگیری کند.

تخلیه و نظافت منظم منابع آب، پوشاندن ظروف ذخیره آب و تعویض آب گلدان ها و باغچه ها به طور منظم موثر است.

استفاده از حشره کش ها و مواد دافع پشه می تواند به کاهش خطر نیش پشه کمک کند. سمپاشی مناطق دفع حشرات، استفاده از کرم ها و لوسیون های دافع پشه و نصب توری های مخصوص روی در و پنجره.
پوشیدن لباس های بلند و پوشیده می تواند از نیش پشه جلوگیری کند. لباس ها و شلوارهای آستین بلند را به خصوص در ساعات اوج فعالیت پشه ها (اوایل صبح و غروب آفتاب) انتخاب کنید.
استفاده از توری و پشه بند مناسب در منزل می تواند از ورود پشه ها به داخل خانه جلوگیری کند.
نصب توری های نازک روی در و پنجره، استفاده از پشه بند در هنگام خواب و بستن سوراخ ها و شکاف های کوچک در دیوارها.
زباله ها و زباله ها می توانند مکان های مناسبی برای تخم گذاری پشه ها ایجاد کنند. جمع آوری و دفع منظم زباله، استفاده از سطل های با درهای سخت و جلوگیری از تجمع زباله در محیط های باز.
مدیریت منابع آب و جلوگیری از تجمع آب راکد می تواند به کاهش جمعیت پشه کمک کند. بستن مخازن آب، پر کردن سوراخ‌های آب و استفاده از لاروکس در آب قابل تحمل.

تب دنگی تهدیدی جدی برای سلامت عمومی محسوب می شوند. با اتخاذ تدابیر موثر پیشگیری و حفاظتی می توان از شیوع این بیماری جلوگیری کرد. حذف منابع آب راکد، استفاده از حشره کش ها و دافع پشه ها، پوشیدن لباس های محافظ، نصب توری و پشه بند و افزایش آگاهی عمومی از جمله اقداماتی است که می تواند به کاهش خطر ابتلا به تب دنگی کمک کند. همچنین، مراجعه سریع به پزشک در صورت بروز علائم می تواند به درمان موثر و جلوگیری از عوارض جدی کمک کند.
رعایت این نکات می تواند جامعه را از این تهدید در امان نگه دارد.