احمد خواجه حسنی

سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ترکیه همزمان با بیست و هشتمین دوره انتخابات پارلمانی این کشور روز یکشنبه برگزار شد و این در حالی است که برخی منابع خبری میزان مشارکت در انتخابات ترکیه را ۸۸ تا ۹۴ درصد اعلام کردند، بدین سان ترکیه، رکورد مشارکت در انتخابات را شکست که این اتفاق در یکصدمین سالگرد جمهوری کنونی ترکیه در سال ۲٠۲۳ نقطه عطف تاریخی قلم داد می شود.

لیپهارت از نظریه پردازان موضوع نظام های انتخاباتی اذعان دارند که یکی از وجوه سیستم های انتخاباتی که بر رفتار رأی دهی راهبردی و استراتژیک رأی دهندگان اثرگذار است، قواعد جامعه پسند انتخاباتی است بدین مضمون که هر چه نظام انتخاباتی تکثر پذیر و شمول گرا عمل نماید و شرایط را برای سلیقه ها و گروه های مختلف سیاسی باز کند با مشارکت بیشتری مواجه خواهد شد پس فراهم ساختن شرایط مشارکت سیاسی و ایجاد زمینه برای طیف و سلیقه‌های مختلف، نرخ مشارکت مردم در انتخابات را بالا برده و رخداد این مهم گرچه حق شهروندان امّا تکلیفی بر نظام حکمرانی است!
بنابراین تفاسیر در نظام های مردم سالار بیش از آنکه شهروندان در مشارکت، مکلف باشند، این حاکمیت است که مکلف‌ و موظف به ایجاد فضای باز سیاسی نیل به توسعه و پیشرفت است.
بی گفتگوست که اساس نظام های مبتنی بر دموکراسی، حضور و مشارکت مردم است، هرچه مشارکت مردم افزایش یابد، مشروعیت و مقبولیت نظام سیاسی رو به افزایش می نهد.
قدر مسلم اینکه هر آنچه که بتواند در جامعه امید ایجاد کند در افزایش مشارکت مردم در انتخابات تاثیر گذار خواهد بود و این صف بندی های طویل و مشارکت حداکثری در یک انتخابات حساس در جهان پر آشوب کنونی گواه بر این مدعاست بنابراین بر نظام های سیاسی اولی است برای تحقق مشارکت حداکثری، اعتماد سازی های اقتضایی را صورت بندی کرده و به تقویت شاخص امید در ابعاد فردی و اجتماعی اهتمام ورزند، در واقع هر آنچه که بتواند در جامعه امید ایجاد کند در افزایش مشارکت مردم در انتخابات تاثیر گذار خواهد بود.
نکته شایان توجه اینکه ترک ها در انتخابات ۲٠۱۸ نیز مشارکت بالای ۸٠ درصدی داشتند و نشان دادند که بخش لاینفکی از نظام سیاسی آن کشور هستند و به آینده امیدوارند.

فرانسیس فوکویاما اعتقاد دارند : «اگر شهروندان باور نداشته باشند که بخشی از سازمان سیاسی جامعه‌اند،"نظام" نخواهد توانست خوب عمل کند و موفق شود.».[۱]
مردم ترکیه باور دارند و به این سطح از اطمینان رسیده اند که از طریق مشارکت فکورانه سیاسی در سیاست گذاری عمومی و تعیین سرنوشت سیاسی و اجتماعی خود اثرگذارند و ایضاً نظام حکمرانی نیز تردیدی ندارد که داشتن حکومت کارآمد بدون رأی مردم امکان پذیر نخواهد بود.
در انتخابات روز گذشته ی ترکیه، مشارکت جمیع گروه های سیاسی در اداره کشور و نه سپردن امور کشور به دست یک گروه خاص! باعث حضور حداکثری و ثبت رکورد و نقطه عطف تاریخی گردید که حادث شدن این رفتار پارتیزانی می تواند الگویی برای سایر نظام های سیاسی باشد...

برای افهام و تفهیم بهتر، غرض از بیان آنچه در بالا ذکر شد، آن است که قطار پیشرفت دولت ترکیه نه از مسیر جیب مردم، بلکه از اعتماد سازی، امید آفرینی و مشارکت حداکثری جامعه در فرآیند سیاست گذاری و حق تعیین سرنوشت سیاسی و اجتماعی خود و در پای صندوق های رأی عبور می کند!

✓ تجویز راهبردی

نگارنده پیشنهاد دارد و امیدوار است به اینکه همه نهادهایی که در فرآیند انتخابات کشور نقش دارند با توجه به ضرورت تقویت وحدت و همبستگی اجتماعی در شرایط اسفناک فعلی با آینده نگری ، حاکمیت قانون اساسی و لحاظ نمودن منافع ملی نه منافع شخصی و جناحی ، زمینه های امید آفرینی در انتخابات پیش رو را فراهم آورده و با راه کارهایی در جهت تقویتِ زمینه مشارکت در انتخابات، از عادت های پر تکرار گذشته دست شسته و ارزشی نو بیافریند تا از انفصال و رخوت فرد و جامعه جلوگیری کرده و صلاح و فلاح مملکت را آن گونه که مردم انتظار دارند برآورده نماید.

پ ن:
۱_ کتاب هویت، ترجمه ی ابراهیم افشار زنجانی