اتحادخبر:نیازی نیست در سالهای اخیر در کنکور سراسری شرکت کرده باشید یا داوطلب کنکوری در اطراف خود دیده باشید تا بدانید نتیجه کنکور صرفا به تلاش برای مطالعه کتاب‌های درسی بستگی ندارد.بلکه زندگی در خانواده‌ای متمول و دسترسی به امکانات متنوع آموزشی می‌تواند بر سرنوشت تحصیلی هر فرد اثر مستقیمی داشته باشد. اما چرا هر سال سهم داوطلبانی که در شهرستان ها تحصیل کرده‌اند از سهم دانش آموزان تهرانی بیشتر است؟

به گزارش ایسنا، نفرات رتبه برتر کنکور سال ۱۴۰۱ امسال نیز طبق روال سالهای گذشته توسط مسئولان سازمان سنجش معرفی شدند، هر چند عددی که در صفحه‌ متعلق به هر داوطلب آمده، ارقامی تاثیرگذار است که یک کنکوری احتمالا تا آخر عمر آن را فراموش نمی‌کند، اما این عدد فقط نشان دهنده تلاش و کوشش یک داوطلب طی سالهای اخیر نیست و عوامل بسیاری می‌توانند این عدد را تغییر داده و رشته و دانشگاه آینده فرد را از محل زندگی و وضعیت مالی خانواده گرفته تا توانایی کنترل اضطراب و مواجهه با هیجان در جلسه آزمون تحت تاثیر قرار دهند.

در سال های اخیر، بحث نابرابری امکانات آموزشی و تاثیر این نابرابری بر سرنوشت نوجوانان ۱۸-۱۷ ساله ای که در آستانه شرکت در آزمون سراسری ورود به دانشگاه ها هستند داغ شده است. مدافعان وضعیت موجود برای اثبات ادعای خود مبنی بر یکدست بودن شرایط و امکانات آموزشی به حضور دانش آموزان شهرستانی در میان رتبه های برتر استناد میکنند و مخالفان می گویند حالا دیگر دانشگاه های سراسری و رشته های رقابتی ای همچون علوم پزشکی سهم داوطلبانی است که از دهک های پردرآمد برخاسته اند. 

نتایجی که روز گذشته در خصوص رتبه های برتر هر گروه آزمایشی از سوی سازمان سنجش آموزش کشور اعلام شده نشان میدهد از میان ۱۰ داوطلب برتر گروه تجربی، ۹ نفر از آن ها در شهرهایی به جز تهران تحصیل کرده‌اند. ۸ نفر از رتبه های برتر کنکور علوم تجربی سال قبل نیز تهرانی نبودند. در میان داوطلبان برتر گروه ریاضی و علوم انسانی امسال نیز ۱۲ نفر در شهرهایی به جز تهران و شمیرانات درس خوانده‌اند.  این در حالی است که مدارس غیرانتفاعی با شهریه‌های چند ده میلیونی و موسسات مشاوره کنکور مشهور در تهران متمرکز شده‌اند و براساس تحلیل داده‌های مرکز آمار می‌توان گفت استان تهران محل زندگی اغلب افرادی است که در دهک‌های بالای درآمدی قرار دارند. همین افراد هستند که حاضرند بخش قابل توجهی از درآمد ماهیانه خود را به آموزش فرزندانشان تخصیص دهند و آنها را از سالهای ابتدایی تحصیل تا زمان کنکور در مدارسی گرانقیمت ثبت نام کنند و باعث گردش چرخ تجارت پرپول کنکور شوند.

معلمان پرآوازه و موسسات کنکوری معروف نیز نقش مهمی در این میان بازی می‌کنند.

معلم پروازی، تحفه تهران برای شهرستان‌های دور

"معلم" در ذهن بسیاری از ما تصویر انسانی ساده زیست و زحمتکش است که اولویت حرفه‌ای وی صرفا کسب موفقیت‌های تحصیلی شاگردان نیست بلکه او در نظر دارد شهروندی مسئول تحویل اجتماع دهد. اما کافی است در سالهای اخیر در یک مدرسه غیرانتفاعی تحصیل کرده باشید که بفهمید کنکور موجب سر برآوردن گروهی از معلمان شده که ماهانه درآمدهای چند ده میلیونی دارند و ماشین‌های گرانقیمت می رانند. لازم نیست در تهران ساکن باشید که از حضور این استادان بهره مند شوید. مفهومی به عنوان " معلم پروازی" زاییده نابرابری امکانات آموزشی است. معلمانی که در طول هفته، در مدارس غیرانتفاعی یا استعدادهای درخشان تدریس می‌کنند و برای آخر هفته به شهرستان های دور و نزدیک می‌روند تا برای داوطلبان کنکور که در شهرستان مقصد یا شهرها و روستاهای کوچک اطراف شهر زندگی می‌کنند و در کلاس‌های موسسات کنکوری آن شهرستان ثبت نام کرده‌اند، کلاس برگزار کنند. موسساتی که البته هزینه ثبت نام در کلاس‌های یا همایش‌های آنها، اندک نیست.

بنابراین وقتی گسترش امکانات نیز چنین نابرابرانه رخ میدهد، دور از انتظار نیست که سهم دانش آموزان مدارس عادی از رتبه های برتر کنکور کم باشد. روز گذشته، مدیر کل آموزش و پرورش خراسان رضوی اعلام کرد شش نفر از هفت داوطلبی که نام آن ها به عنوان رتبه های برتر کنکور در رسانه ها اعلام شده، در مدارس سمپاد تحصیل کرده اند. مدارسی که آزمون های ورودی دارند تا دانش آموزانی که وضعیت تحصیلی بهتری نسبت به سایرین دارند را از بقیه جدا کنند و شهریه آن ها تاحدودی از مدارس غیرانتفاعی کمتر است. امکانات درسی بهتر در شهرستان ها عموما در این مدارس متمرکز است و معمولا رتبه های برتر شهرستان ها در این گونه مدارس تحصیل کرده اند. 

بر کسی پوشیده نیست که محل تولد هوش و استعداد تحصیلی ذاتی افراد را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد و رتبه‌های برتر کنکورهای هر سال نیز از اراده و درک مفاهیم بالایی برخوردار بودند اما محیطی که برای پرورش این ویژگی بالقوه فراهم می شود می‌تواند آینده دانش آموز را متحول کند این در حالی است که حداقل استانداردهای محیطی ای که باید برای موفقیت یک دانش آموز در شهرها و شهرستان ها فراهم شود، در مدارس سمپاد و یا مدرسه‌های غیرانتفاعی متمرکز شده‌است.

دانش آموزان شهرستانی در کسب رتبه های برتر پیشتازند اما...

هر چند که توزیع رتبه های برتر کنکور به نفع دانش آموزانی است که در شهرستان های دور و یا کم تر برخوردار تحصیل کرده‌اند اما وضعیت در رتبه های دو رقمی و سه رقمی که معمولا دانشگاه های برتر سراسری را انتخاب میکنند متفاوت است. چندی پیش سید جلال موسوی، مدیر کل دفتر تدوین و راهبری اسناد و سیاست های آموزش و پژوهش ستاد علم و فناوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در گفت و گو با روزنامه فرهیختگان اعلام کرد ۵۵ درصد قبولی فنی دانشگاه صنعتی شریف از دهک دهم درآمدی هستند و ۸۰ درصد قبولی های زیر ۳ هزار در دهک های ۸ تا ۱۰ درآمدی قرار دارند. او همچنین افزوده بیشترین قبولی های زیر سه هزار کنکور از آنِ پنج منطقه آموزشی تهران است. 

به نظر میرسد اگر این داده‌ها با جزئیات کامل و به تفکیک شهرهای محل زندگی داوطلبان منتشر شود، می‌توان با یک پژوهش ساده مشخص کرد درآمد خانواده و محل زندگی چند درصد می‌تواند بر کسب رتبه خوب در کنکور سراسری تاثیرگذار باشد.

کسب رتبه اول تجربی مرهون "تلاش‌های شخصی" بود، نه امکانات

کاظم حسن زاده پدر فرناز حسن زاده رتبه اول رشته تجربی کنکور سراسری ۱۴۰۱ کشور با اشاره به تلاش این داوطلب گفت: دخترم سه سال مشغول درس بود تنها ۱۵ دقیقه اوقات فراغت داشت. چیزی که باعث شد دخترم این رتبه را کسب کند معنویات و ایمان قوی او بود. دخترم هنگام اذان نماز خود را می‌خواند و سه سال تمام از تمام تفریحاتش دست کشید و آنها را کنار گذاشت و هم اکنون نتیجه آن را گرفت.

حسن زاده اظهار کرد: از صفر تا ۱۰۰ کسب رتبه برتر رشته تجربی کنکور سراسری سال ۱۴۰۱ توسط دخترم، بخاطر تلاش شخص خودش بود.

پدر دانش آموز یاسوجی که رتبه برتر رشته تجربی کنکور امسال را کسب کرد، خاطرنشان کرد: دخترم تنها در آزمون‌های دو تا موسسه شرکت کرد و کسب این رتبه مرهون تلاش‌های خودش بوده است.

حسن‌زاده تصریح کرد: دخترم فرزند استان کهگیلویه و بویراحمد و فرزند ایران اسلامی است و ان‌شاءالله فرزند شایسته ای برای ایران اسلامی خواهد بود.

به گزارش ایسنا، وی ادامه داد: پس از آزمون کنکور منتظر بودم که نام استان کهگیلویه و بویراحمد مطرح شود چرا که بچه های مستعدی در بخش‌ها و رشته های مختلف این استان وجود دارند که باید امکانات در اختیارشان قرار بگیرد و به آنها اعتماد شود.آنها برای کسب موفقیت نیاز به هزینه زیادی ندارند.

"تلاش و کوشش" رمز موفقیت من بود

رتبه دو کنکور سراسری رشته علوم انسانی از تبریز گفت: رمز موفقیت من ابتدا توکل بر خدا سپس تلاش و کوشش خودم و کمک و یاری اساتید، خانواده‌ و دوستانم بوده است.

مائده ملکی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: واقعاً خوشحال هستم که این رتبه را کسب کردم و اول از خدا و بعد از افرادی که به من کمک کردند و در موفقیت من نقش داشتند، تشکر می‌کنم و هیجان بسیاری دارم چراکه نتیجه‌ تلاش خود را گرفتم.

وی ادامه داد: تا حدودی امید داشتم که رتبه خوبی را کسب کنم اما انتظار این رتبه را نداشتم، در هر حال من تلاش خود را کرده بودم. 

وی افزود: در مدرسه فرزانگان یک تبریز تحصیل می‌کردم و سال اولی است که در کنکور سراسری شرکت می‌کنم و احتمالاً رشته‌ روانشناسی دانشگاه تهران را انتخاب کنم. 

ملکی در خصوص نحوه درس خواندن خود، خاطرنشان کرد: مقاطع دهم و یازدهم را به خوبی درس می‌خواندم؛ بنابراین در سال پایانی چندان به مشکل برنخوردم و دغدغه‌ی کنکور را داشتم و جدی‌تر و پیوسته‌تر درس می‌خواندم همچنین سال آخر ۱۲ ساعت به درس خواندن اختصاص می‌دادم.

وی با اشاره به نقش موثر خانواده، یادآور شد: خانواده نقش مهمی در موفقیت من داشتند و استرس نمی‌دادند و همواره تاکید می‌کردند که رتبه ۱۰۰ هزار هم کسب کنم برای آنها قابل قبول است و زحمات بسیاری برای من کشیدند.

وی در توصیه به کنکوری‌ها تاکید کرد: توصیه می‌کنم که پیوسته درس بخوانند و به توکل خدا داشته باشند و تلاش و کوشش خود را بکنند چراکه بسیار مهم است.

 از سال دهم برای کنکور آماده می‌شدم

عالیه میرزائی دانش آموز مدرسه فرزانگان شهربابک، موفق به کسب رتبه هفت کنکور سراسری رشته علوم تجربی شد، این داوطلب برتر کنکور سراسری می‌گوید از سال دهم برای کنکور آماده شده و سال دوازدهم روزانه ۱۴ ساعت درس می‌خوانده است.

عالیه میرزایی اهل شهربابک استان کرمان در گفت‌وگو با ایسنا بیان کرد: بهترین راه برای ساختن آینده‌ام‌ را در درس خواندن دیدم و مهم‌ترین انگیزه‌ام همین موضوع بود.

وی افزود: شروع درس خواندم برای کنکور از سال دهم بود؛ در سال دهم روزهایی که مدرسه داشتم ۶ ساعت و روزهای تعطیل ۱۰ ساعت درس می‌خواندم و سال یازدهم با شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مدارس تا ۱۲ ساعت و سال دوازدهم روزی ۱۴ ساعت درس می‌خواندم.

این داوطلب برترک کنکور سراسری سال ۱۴۰۱ با توجه به اینکه دانش آموز مدرسه فرزانگان است در رابطه با تأثیر این مدرسه در میزان درس خواندن توضیح داد: حضور در مدرسه فرزانگان موجب قرارگیری در جو رقابتی می‌شود اما در آخر میزان درس خواندن و کسب رتبه بستگی به تلاش خود فرد دارد چه بسا بسیاری از کسانی که رتبه برتر هستند دانش‌آموز مدرسه فرزانگان یا نمونه دولتی نبوده‌اند.

میرزایی در خصوص شرکت در دوره‌های آموزشی گفت: فقط در دو کلاس آموزشی برای یکی از دروس و جمع‌بندی به علاوه چندین آزمون نزدیک به کنکور شرکت کردم.

وی ضمن آرزوی موفقیت برای تمام داوطلبان کنکور سال‌ها بعد اضافه کرد: قصد دارم در رشته پزشکی یا دندانپزشکی در تهران ادامه تحصیل دهم.

مدرسه خاص ضامن قبولی در کنکور نیست/ روزانه 8 ساعت مطالعه داشتم

امیرهمایون شریفی زاده دانش آموز گلستانی متولد سال 1384 از گرگان که در دبیرستان تیزهوشان تحصیل می کرده موفق به کسب رتبه چهارم کنکور گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی شد.

رتبه چهارم کنکور ریاضی در گفتگو با خبرنگار ایسنا گفت: اسم مدرسه یا معلم عامل موفقیت در کنکور نیست چراکه همه اینها در حد اسم است و مسئله مهم تلاش و پشتکار دانش آموزان است.

امیرهمایون شریفی زاده با اشاره به اینکه معمولاً روزی هفت الی هشت درس می خواندم اما همیشه تلاش می کردم مطالعه درسی ام مفید باشد، تصریح کرد: یکی از کارهای مهمی که برای آمادگی کنکور انجام می دادم توجه ویژه به حل سوالات تستی بود و به شرکت کنندگان کنکور نیز توصیه می کنم با پاسخ دهی به سوالات تستی آمادگی خود را برای کنکور افزایش دهند.

وی تأکید کرد: هیچ جراحی نمی تواند با خواندن دروس تئوری یک جراحی را انجام دهد کنکور هم همین گونه است و بدون تمرین تست زنی نمی توان در کنکور به نتیجه مطلوب رسید.

این دانش آموز نخبه گلستانی به دانش آموزان توصیه کرد؛ رشته ای را انتخاب کنند که ضمن علاقه مندی بازار کار خوبی داشته باشد

"نرگس خاتون باقری"مادر این دانش آموز نخبه گلستانی نیز در گفتگو با ایسنا، لطف خداوند را عامل موفقیت فرزندش در کنکور سراسری دانست و اظهار کرد: در سایه لطف خداوند باید آرامش برقرار باشد تا دانش آموزان بتوانند پتانسیل های بالقوه خود را بالفعل کنند.

وی به شیوع ویروس منحوس کرونا و غیرحضوری شدن کلاس های درس اشاره کرد و  متذکر شد: شیوع کرونا موجب شد تا فرزندم از کلاس دهم تا دوازدهم به صورت غیرحضوری تحصیل کند و امروز دستیابی به چنین نتیجه ای، دسترنج تلاش های پسرم است و خداوند را شاکرم که چنین نتیجه ای حاصل شده است.

وی متذکر شد: به عنوان یک مادر که معلم هستم به والدین توصیه می کنم به توانمندی های فرزندان خود ایمان داشته باشند و خودباوری آنها را بپذیرند تا شاهد رشد و پیشرفت آنها باشند.

تغییرات آتی کنکور و تاثیر آن بر توزیع رتبه‌های برتر

براساس آن چه در روزهای پایانی تیر ماه سال جاری اعلام شد آزمون سراسری از سال آینده با سه تغییر بزرگ روبرو است. براساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، کنکور از سال آینده دو بار در سال برگزار می‌شود و نتایجی که داوطلبان دریافت می‌کنند می تواند تا دو سال اعتبار داشته باشد، علاوه بر این، دروس عمومی صرفا در بخش تشریحی و سوابق تحصیلی اثرگذارند و دانش آموزان در آزمون ها سؤالات مربوط به دروس تخصصی را پاسخ می‌دهند. سوابق تحصیلی نیز تاثیری ۴۰ درصدی بر نتایج کنکور خواهد داشت. با توجه به این که با اجرایی شدن این مصوبه، احتمال کسب رتبه خوب با خودخوانی دروس عمومی بسیار کمتر از قبل می‌شود و دروس اختصاصی اهمیتی دوچندان پیدا می‌کنند، نقش معلم در این میان پررنگ می شود. با این شرایط، توزیع متناسب معلمان حرفه‌ای در میان شهرها و روستاهای مختلف به برقراری عدالت آموزشی نزدیکتر خواهد بود. 

با اعمال تغییرات ساختاری از سال آینده در برگزاری کنکور سراسری و برداشتن گامهای ابتدایی برای بهره مند کردن همه داوطلبان از امکانات آموزشی مناسب و همچنین نظارت دقیق بر برگزاری سالم کنکور می‌توان امیدوار بود که دانش آموزان دهک‌های پایین‌تر و ساکن در شهرهای کوچک نه تنها در میان رتبه های برتر بلکه در میان رتبه های دو رقمی و سه رقمی نیز حضور پررنگی داشته باشند.