مجتبی ابراهیمی

یکی از مهمترین زیر ساخت های شهری سیستم حمل و نقل است. بطوریکه اگر بخواهیم فرهنگ و پیشرفت مکانی را مورد سنجش قرار دهیم باید نگاهی به سیستم دسترسی و حمل و نقل آن مکان داشته باشیم. در نظام شهری، شبکه معابر و سیستم حمل و نقل درون شهری تأثیرات گوناگونی بر توسعه شهری می گذارد، بدین معنا که با توسعه معابر درون شهری این امکان برای توسعه شهر در طول معابر افزایش می یابد که با توجه به شرایط می تواند بازخوردهای مثبت و یا منفی را به لحاظ برنامه ریزی شهری در پی داشته باشد. با این حال توجه به برنامه ریزی حمل و نقل، بکارگیری فناوری های جدید و بر قراری ارتباط منطقی بین حمل و نقل و توسعه شهری لازم و ضروری است. چرا که امروزه با ورود خودرو به صحنه زندگی شهری بواسطه افزایش سرعت در جابجایی از یک سو و گران شدن قیمت زمین در مراکز شهرها که منجر به افزایش فاصله بین محل زندگی تا محل کار گردیده از سوی دیگر باعث گسترش وسیله نقلیه شخصی در زندگی شهری گردیده است.

با گسترش چنین پدیده ای شهرها ناگزیر دچار مشکلی مشترک و فراگیر همچون ترافیک شده اند، تا جایی که امروزه شهرها در معرض چالش هایی نظیر تراکم ترافیکی، آلودگی هوا، آلودگی صوتی، تصادفات، استرس و غیره قرار گرفته اند، که این موضوع هم کیفیت زندگی انسان ها و هم محیط زیست را مورد تهدید قرار می دهد. یکی از آثار مهم و نا مشهود ترافیک تأثیر مخرب آن بر سلامت روان جامعه است. چرا که یکی از عوامل استرس زا که منجر به بر هم زدن تعادل روانی افراد می شود و آستانه تحمل آنها را کاهش می دهد تراکم ترافیکی است. بسیاری از مطالعات نشان می دهد که استرس های ناشی از ترافیک موجب افزایش ترشح آدرنالین مغز گردیده و این موضوع باعث تپش قلب و تکرار این اتفاق بروز فشار خون و دیگر بیماری ها را در پی خواهد داشت. مدیریت در حوزه حمل و نقل همواره چالشی پایان ناپذیر برای مدیران شهری بوده است، لذا مدیریت حمل و نقل یکی از مهم ترین و پیچیده ترین حوزه های مدیریت شهری به شمار می آید چرا که مدیران و فعالین این حوزه می بایست جلوتر از زمان حال حرکت کنند بدین خاطر که این حوزه به اقتضای زمان دچار بی ثباتی است. با این حال ارتقاء سطح و کیفیت زندگی افراد و بهبود رفاه عمومی جامعه مستلزم تدوین، اجرا و ارزیابی راهبردهای سازمان ها و نهادهای مسئول از سوی متولیان امور است. برای رسیدن به بهره وری و ارائه خدمات بهتر به امکانات سخت افزاری با کیفیت مطلوب نیاز است تا سهل تر بتوان به اهدافی همچون ترویج فرهنگ استفاده از وسائل نقلیه عمومی رسید.

چرا که تحلیل های روانی و اجتماعی یا به عبارتی رضایتمندی مسافرین و بهره وران از این وسائل از اهمیت بالایی برخوردار است و عدم تأمین این رضایتمندی منجر به روی گردانی افراد در استفاده از سیستم حمل و نقل عمومی خواهد شد. همانطور که گفته شد در جهت ترویج فرهنگ ترافیک و استفاده از سیستم حمل و نقل عمومی ایجاد تسهیلات و امکانات رفاهی از قبیل سیستم سرمایش و گرمایش مطلوب در مناطق جنوبی کشور همچون شهر برازجان که دارای آب و هوای گرم و خشک است، می تواند سبب ترغیب افراد به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی گردد و از طرفی دیگر عدم وجود چنین سیستم های سرمایشی و گرمایشی مطلوب در ایستگاه ها و اتوبوس ها در اینگونه اقلیم ها منجر به مشکلاتی همچون بی نظمی در تردد، برخوردهای نامناسب برخی مسافرین و رانندگان با یکدیگر، کاهش تحمل مسافرین در حین اقامت در ایستگاه ها و اتوبوس ها و نهایتاً عدم رغبت و علاقه مندی مردم در جهت استفاده از ناوگان های حمل و نقل عمومی می شود. سیستم حمل و نقل عمومی شهر برازجان در وضعیت فعلی تقریباً متکی به سیستم تاکسیرانی می باشد، از این رو در چند سال آینده سیستم حمل و نقل عمومی فعلی جوابگوی تقاضای سفرهای درون شهری شهروندان نبوده و لازم است با انجام یک مطالعه علمی، برنامه ریزی هایی جهت توسعه فضای شهری سازگار با سیستم حمل و نقل عمومی صورت پذیرد.

در استخوان بندی شهر برازجان شبکه راه ها و دسترسی ها به لحاظ عملکردی به خوبی تقسیم بندی نشده اند و شاید این موضوع به عنوان مهم ترین عامل محدود کننده در ارائه و مدیریت حمل و نقل همگانی به شمار آید.از این رو توجه به معابر و شریان های اصلی شهر و یا حتی گشودن محورهای جدید به منظور فرآهم آوردن بستر مناسب برای ارائه خدمات حمل و نقل عمومی به موازات ایجاد یک شبکه خیابانی منظم بر پایه اجرای قوانین ترافیکی می تواند از اهمیت زیادی برخوردار باشد. با فرآهم شدن چنین زیر ساخت هایی استفاده از سیستم حمل و نقل مکانیزه و الکترونیکی، به حداقل رساندن فواصل ایستگاه های حمل و نقل عمومی، جلب سرمایه گذاران بخش خصوصی، توزیع متعادل خدمات محله ای در جهت رفع نیازهای روزمره به منظور کاهش سفرهای درون شهری، برنامه بلند مدت تغییر و بهبود فرهنگ رفتار ترافیکی شهروندان و ارتقاء دسترسی شهروندان به تسهیلات مجازی و الکترونیک مورد انتظار است.