هدی سادات پاک نهاد:

روح انسان بعد از مرگ از بدن جدا می شود و بالای بدن قرار می گیرد. روح میت در تشییع جنازه و هنگام غسل دادن حاضر است ، غسال را می بیند، صداها را می شنود، تشیع کنندگان را می بیند به همین دلیل است که توصیه شده است که هنگام دفن میت صحبت های متفرقه و شیون و زاری نکنید و تنها مشغول ذکر قرآن باشید.

در سوره ق آیه 22 آمده است: "در دنیا از جریان امروز بی¬خبر بودی، پس ما پرده غفلت را از پیش تو برداشتیم تا جریان جهان پس از مرگ را ببینی پس دیده تو امروز به خاطر برداشتن پرده غفلت (برای مشاهده احوال پس از مرگ ) روشن است."

اگر کسی در حالی که در بستر به سر می برده است و دورانی را با درد و رنج سپری کرده باشد بعد از مرگ هیچ اثری از درد و بیماری نخواهد بود . همین که جنازه را در قبر می گذارند ترس و وحشت متوفی را فرا می گیرد و ناگهان میبیند که جانوران مختلف به سمت جسمش روانه می شوند در حالی که هیچ کس اقدامی نمیکند؛ گویی آنهایی که اطراف جنازه هستند جانوران را نمی بینند و خودش اقدام می کند تا جانوران را دور کند . پس از تمام این اتفاقات، سنگ لحد را بر روی جنازه می گذارند و تمام افراد حتی از نزدیکترین افراد همچون همسر و فرزندان جنازه را رها می کنند. در آن هنگام ناگهان دیوارهای قبر می لرزد و دو نفر(نکیر و منکر) وارد قبر می شوند و شروع به پرسش و پاسخ هایی می کنند. هر کس با توجه به اعتقاداتی که در دنیا داشته است به این پرسش ها پاسخ می دهد. اولین پرسشی که می شود این است که خدای تو کیست؟ اگر فرد به خدای یکتا ایمان داشته باشد می گوید خدای ما معبود یگانه است و سپس می پرسند: پیغمبر تو کیست؟ اگر فرد مسلمان باشد می گوید: حضرت محمد صلی الله علیه و آله آخرین پیغمبر خداست. در این هنگام چهره های نکیر و منکر روشن می شود و وحشت و ترس از بین می رود، سپس از کتاب و قبله و امام و خلیفه و ... سوال می کنند. 

از امام علی (علیه السلام) نقل شده: ” عذاب القبر یکون من النمیمه و البول و عذب الرجل عن أهله ، عذاب قبر به خاطر سه چیز است: نمامی( سخن چینی)، دوم پرهیز نکردن از بول، سوم اینکه مرد خانواده اش را رها بکند و بی جهت از آنها کناره گیری بکند.

کمی بعد نوبت به بررسی اعمال می رسد که در این زمان دو نفر که یکی خوش صورت و دیگری بد صورت است به سراغ بدن می آیند و یکی در سمت راست و دیگری در سمت چپ قسمت های زبان، گوش، دل، قوه ی خیال را بو می کشند و تمام اعمال انسان را مورد بررسی قرار می دهند و به ثبت و ضبط آنها می پردازند. پس از بررسی اعمال، نامه ی اعمالمان را به گردنمان آویزان می کنند و سپس فشار قبر بر بدن وارد می شود. لذا مرده در سه مرحله ی پرسش و پاسخ نکیر و منکر ، بررسی نامه اعمال و فشار قبر دچار ترس و وحشت زیادی می شود . فشار قبر یکی از هولناک ترین عذاب های قبر است که مومن و کافر، بچه و بزرگ نمی شناسد و همه فشار قبر را تجربه می کنند اما میزان فشار قبر با توجه به اعمال انسان متفاوت است .

آیا افراد مومن هم فشار قبر دارند؟

اگر مومنی با وجود گناهان کمی از دنیا رود فشار قبری کمی را متحمل می شود اما دلیلی ندارد کسی که پاک و پرهیزگار است به عذاب الهی گرفتار شود . لذا اگر مومنی هم به فشار قبر دچار می شود بخاطر آن نعمت هایی است که ضایع کرده

 است. "سعدبن معاذ، یکی از بهترین یاران پیامبر بود. وقتی او از دنیا رفت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در تشییع جنازه اش شرکت کرد و هفتاد هزار فرشته هم همراه جبرئیل، در تشییع او حضور داشتند.

اما همین سعدبن معاذ هم عذاب قبر داشت. از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) پرسیدند: "آیا واقعا سعد عذاب قبر کشید."

حضرت فرمود: آری، زیرا که با خانواده اش قدری بداخلاق بود.

چه کسانی عذاب قبر ندارند؟

از امام علی (علیه السلام) نقل شده: ” عذاب القبر یکون من النمیمه و البول و عذب الرجل عن أهله ، عذاب قبر به خاطر سه چیز است: نمامی( سخن چینی)، دوم پرهیز نکردن از بول، سوم اینکه مرد خانواده اش را رها بکند و بی جهت از آنها کناره گیری بکند. لذا کسانی که دچار این گناهان نشوند  عذاب قبر نخواهند داشت و در برخی از روایات  نقل شده است که هر کس در شب جمعه و یا جمعه بمیر عذاب قبر نخواهد داشت اما منظور از این روایات مطلق انسانها نیستند چرا که امام باقر(علیه السلام) می‌فرماید: «شخصی که در روز جمعه بمیرد، در حالی‌که به حق ما اهل ‌بیت آگاه باشد؛ خداوند او را از آتش جهنم رهایی می‌بخشد و او را از عذاب دور می‌کند.» لذا مرگ در این زمان ها و برخی از ایام خاص و مبارک  همچون روز عاشورا، اربعین، مبعث حضرت رسول(صلی الله علیه و آله) و.... تنها کمک کننده انسان هستند و در اصل همان اعمال انسان هاست که نجات بخش خواهد بود.  

 در نهایت می توان گفت که  اکثر انسانها فشار قبر خواهند داشت مگر پرهیزکاران واقعی و عواملی همچون خواندن سوره نساء در شب جمعه، قرآن خواندن و صدقه دادن بازماندگان برای اموات، مرگ در شب جمعه یا روز جمعه، چهار بار حج رفتن و صلوات فرستادن تنها باعث کاهش فشار قبر می شود و بالعکس برخی از اعمال همچون بداخلاقی باعث افزایش فشار قبر خواهد شد. به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) خبر رسید كه سعد بن معاذ مرده، آن حضرت با اصحاب خود آمدند و دستور دادند سعد را غسل دهند و خود بر در ایستاد و چون حنوط و كفنش كردند و تابوتش برداشتند رسول خدا بى‏كفش و رداء او را تشییع كرد و گاهى سمت راست تابوتش را می گرفت و گاهى سمت چپ آن را ، وقتی به مزارش رسیدند، خود میان قبر او رفت و لحدش را درست كرد، خاك بر او ریخت و قبرش را ساخت ... چون از كار قبرش فارغ شدند مادر سعد برخاست و گفت: اى سعد بر تو گوارا باد بهشت.

اکثر انسانها فشار قبر خواهند داشت مگر پرهیزکاران واقعی و عواملی همچون خواندن سوره نسا در شب جمعه، قرآن خواندن و صدقه دادن بازماندگان برای اموات، مرگ در شب جمعه یا روز جمعه ، چهار بار حج رفتن و مسائلی که در بالا ذکرشد تنها باعث کاهش فشار قبر می شود و بالعکس برخی از اعمال همچون بداخلاقی باعث افزایش فشار قبر خواهد شد.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: اى مادر سعد آرام باش. زیرا سعد گرفتار فشار قبر شد. گویند رسول خدا(صلی الله علیه و آله) برگشت و مردم برگشتند و به آن حضرت گفتند یا رسول اللَّه ما دیدیم با سعد آن كردى كه با احدى نكردى تو بى‏رداء و كفش دنباله جنازه‏اش رفتى. باز می گویید سعد فشار قبر دارد؟ فرمود آرى او با خاندان خود بداخلاقى می كرد. (امالى شیخ صدوق، ترجمه كمره‏اى، متن، ص 385)

در هر حال داشتن فشار قبر و وحشت از مرگ بستگی به اعمال انسان دارد که به هر میزان ترازوی بدی انسانها سنگین تر باشد به همان میزان فشار قبر سنگین تر خواهد بود لذا اگر از فشار قبر می ترسید با انجام اعمال صالح و ضایع نکردن نعمت های الهی خود را در معرض آرامش قرار دهید./ص