روزنامه شرق نوشت: انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه این بار با توجه به اهمیت آن به نظر می‌رسد که به نوعی انتخاب «نقشه راه» ساختار سیاسی – اجتماعی کشور است که تقریبا همه کاندیدای حاضر، کارزار خود را حول نفی وضع موجود قرار داده‌اند.

 

در چنین شرایطی که سیستم و نظام حاکم به بن‌بست ذاتی و به تعبیری به پایان راه خود رسیده است، هرگونه انتخابی می‌تواند یک «همه‌پرسی» تلقی شده و بالطبع حساسیت آن به میزان زیادی بالا باشد. البته آنچه هم‌اکنون در جریان رقابت‌های انتخاباتی فرانسه می‌گذرد، وصف حال تمامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و به‌ویژه دو کشور آلمان و هلند هم هست که تقریبا با فاصله کمی آنان نیز باید به استقبال انتخابات پارلمانی بروند.

 

به‌ دلیل‌ همین اهمیت و حساسیت این دور از انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه احزاب و نیروهای سیاسی هر یک بنا بر گرایش و تمایلات خود بیش از گذشته به سمت ائتلاف‌های چندحزبی حرکت می‌کنند. ائتلاف «آمانوئل ماکرون» اپورتونیست مستقل با «فرانسوا بایرو» که در هفته گذشته موجب ارتقای موقعیت ماکرون شد، چند روز بعد با ائتلاف «بنوا آمون» از حزب سوسیالیست با «یانیک ژادو» از حزب سبز روبه‌رو شد که تا حدودی توانست موقعیت بنوا آمون را بهتر کند؛ هرچند به دلیل وزن کم سبزها در فرانسه هنوز او در رتبه چهارم نظرسنجی‌ها قرار دارد.

 

وضعیت در اردوی جبهه ملی به رهبری «مارین لوپن» تقریبا همچنان ثبات خود را حفظ کرده و حتی اتهامات قضائی نیز تأثیری بر سبد آرای او نداشته و او هنوز پیشتازی خود را با حدود ٢٧ درصد تقریبا قطعی کرده است. اما در اردوی حزب راست میانه جمهوری‌خواه وضعیت برای «فرانسوا فیون» که تا قبل از افشای رسوایی‌های مالی حول خانواده‌اش بیشترین بخت ریاست‌جمهوری را در دور دوم برای او قائل بودند، چندان رضایت‌بخش نیست و فیون با افت دودرصدی رأی خود هم‌اکنون با ٢١ درصد در جایگاه سوم قرار گرفته است. در این میان ضلع پنجم این رقابت‌ها بدون تردید ائتلاف چپ رادیکال به رهبری «ژاک لون ملانشون» است که با شعار «انقلاب شهروندی» هرچند ترقی‌خواهانه‌ترین برنامه انتخاباتی را ارائه کرده است اما در همان مرز تثبیت‌شده ١٢درصدی قرار دارد و به دلیل حضور جناح چپ حزب سوسیالیست با بنوا آمون به نظر نمی‌رسد که وی بتواند از درون صفوف و پایگاه رأی این حزب درصد قابل ذکری را نصیب خود کند.

 

در شرایطی که روند حرکتی فضای انتخابات به سمت دوقطبی مارین لوپن – آمانوئل ماکرون می‌رود و تا حدودی فرانسوا فیون هم امیدوار است بتواند به جای ماکرون به دور دوم رفته و سپس به لحاظ وضعیت جامعه فرانسه در مرحله بعد پیروزی بر لوپن را برای خود بیمه کند، جناح چپ در دو شاخه بنوا آمون و ژاک لوک ملانشون در موقعیت یک تصمیم‌گیری بزرگ سیاسی قرار گرفته‌اند. تقریبا همه تحلیلگران در یک نکته متفق‌القول هستند و آن اینکه از یک طرف مارین لوپن به دور دوم خواهد رفت و از طرف دیگر رقیب او، در دور دوم می‌تواند با جلب حمایت دیگر احزاب و جامعه رأی‌دهنده پیروز انتخابات این دور باشد.

 

به‌ همین ‌دلیل تحت هیچ شرایطی ائتلافی جدید بین سه‌ضلعی لوپن، ماکرون و فیون انجام نخواهد شد و آنان با همین داشته‌های خود باید وارد چرخه بازی نهایی شوند. در این سه‌ضلعی هیچ شانس و امیدی برای جناح چپ فرانسه قابل تصور نخواهد بود و دو نماینده آنان آمون با حدود ١٨ درصد و ملانشون با ١٢ درصد آرای طبقات رأی‌دهنده، بازنده قطعی این رقابت‌ها خواهند بود.

 

در جنبش چپ رادیکال ملانشون همواره نگاه به انتخابات و رقابت سیاسی بیش از آنچه حول کسب قدرت دور بزند، برایند یک نگرش آرمان‌گرایانه جهت اثبات حقانیت راه و تأکید بر اهداف ذاتی جنبش بوده است که معمولا آنان را خارج از چرخه ائتلاف‌های پراگماتیسم حول پیروزی به صف می‌کند. اتفاقا این دو نیرو در کنار راست افراطی مارین لوپن از یک سبد رأی منجسم و تقریبا غیرسیال در شرایط کنونی برخوردارند که نه می‌تواند جهش آنچنانی داشته باشد و نه اینکه دچار افت رأی شود. ورود ماکرون و انشعاب او از حزب سوسیالیست که به صورت مستقل در این انتخابات شرکت کرده است، جناح سوسیالیست‌ها را در طیف راست و چپ به یک دوپارچگی مبتلا کرده است که راست‌ها در پشت سر ماکرون و چپ‌ها و تا حدودی کلیت آسیب‌دیده حزب هم در کنار آمون قرار گرفته‌اند.

 

در چنین شرایطی که جنبش چپ فرانسه از طیف چپ حزب سوسیالیست تا جنبش چپ رادیکال ملانشون وضعیت جدید فضای سیاسی فرانسه و اصولا روند تحولات را به خوبی می‌توانند درک کنند، هم‌اکنون سؤال اساسی اینجاست که آیا در این دور از انتخابات هم حاملان تفکر چپ از میانه تا رادیکال همچنان انحصار حزبی و منزه‌طلبی آرمان‌خواهانه خود را به تأثیر تحولات آتی ترجیح می‌دهند؟

 

درواقع پاسخ به همین سؤال تا حدود زیادی نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه را حداقل درباره احتمال پیروزی نیروهای راست‌گرا تعیین می‌کند. برای سدکردن راه قدرت‌گیری جناح راست از لوپن افراطی، ماکرون اپورتونیست و فیون محافظه‌کار تنها یک گزینه وجود دارد که هرچند در سال‌های اخیر پذیرفتنی نبوده است ولی این بار در صورت شکستن انحصار و تعدیل سیاسی آرمان‌خواهی در دو سوی طیف، می‌تواند تمام معادلات کنونی و حتی نهایی را به صورت اساسی تغییر دهد.

 

نزدیک‌شدن برنامه‌های بنوا آمون به ریشه‌های اصلی چپ سوسیالیستی و همخوانی تقریبی آن با پلتفرم انتخاباتی چپ رادیکال ملانشون یک موقعیت جدید است که به صورت بالقوه می‌تواند مسیر تحولات پیش‌رو را دگرگون کند. از آنجا که مطالبات و شعارهای جنبش چپ در درون جامعه به دلیل تاریخ سوسیال این جامعه از فردای انقلاب کبیر فرانسه به نوعی در ساختار سیاسی – اجتماعی نهادینه شده است و حتی راست‌گراترین احزاب هم در زمان کسب قدرت قادر به در‌هم‌شکستن آن نبوده‌اند، چپ حول یک اتحاد عمل واقعی می‌تواند آرای اکثریت را کسب کند. متأسفانه سوسیال‌دموکراسی اروپایی دیرزمانی است که دیگر کاریکاتوری از شعارهای چپ را نمایندگی می‌کند و به‌خصوص در چند دهه اخیر با غرق‌شدن در سیستم نئولیبرالی بستر اتحاد عمل با چپ رادیکال و کمونیست را تقریبا از بین برده است. اما در سال‌های اخیر با شکست برنامه‌های نئولیبرالی از جمله سیاست خانمان‌برانداز «ریاضت اقتصادی» در بدنه این سوسیال‌دموکراسی نیروهایی رشد کرده‌اند که تمایل به سمت چپ واقعی را نمایندگی می‌کنند.