بسیاری از مردم تصور می‌کنند واقعه عاشورای سال 61 هجری قمری در روز جمعه روی داده و در آن زمان، اوج تابستان بود؛ درحالی‌که این اتفاق در روزهای سه‌شنبه یا چهارشنبه و اواخر مهرماه روی داده است.

شرایط آب‌وهوایی منطقه کربلا طوری است که بیشتر روزهای سال، هوا بسیار گرم است و از آن‌جا که تقویم رایج بین اعراب یعنی تقویم قمری بین فصل‌ها حرکت می‌کند، نمی‌توان فصل‌ها را بر اساس توالی ماه‌ها به سادگی تعیین کرد.

اغلب مورخان برای انطباق تقویم شمسی، میلادی و قمری از قراردادی استفاده می‌کنند که تقویم هجری قمری قراردادی نامیده می‌شود. بر اساس آن، ماه‌های قمری یکی‌در میان 29 و 30 روزه هستند و با این حساب‌وکتاب ساده می‌توان تاریخ‌های قدیمی را با دقت چند روز تعیین کرد.

اما تعیین دقیق تاریخ شمسی متناظر با تقویم قمری کاری سخت و نیازمند استفاده از ابزارهای دقیق است.

امیر حسن‌زاده، کارشناس ارشد مرکز تقویم موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران (مرکز تقویم مسوولیت استخراج تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران را برعهده دارد) در مقاله‌ای به محاسبه انطباق تاریخ قمری و شمسی واقعه عاشورا پرداخته و آن‌را روزهای سه‌شنبه 20 مهر یا چهارشنبه 21 مهر سال 59 هجری شمسی بدست آورده است.

شایان ذکر است که هرچند این رویداد در اواخر ماه مهر اتفاق افتاده، اما همین امروز هم در مهرماه، ساکنان مناطق مرکزی و جنوبی عراق و حتی هم‌وطنان ساکن خوزستان هوای بسیار گرمی را در طول روز تجربه می‌کنند.