حمید موذنی:۱- این روزها اخبار ناگوار  اسید پاشی بر چهره معصوم دختران سرزمینمان در اصفهان در صدر اخبار رسانه ها و مبحث اصلی گفت و گوی مردم قرار گرفته است.اسیدپاشی، از جمله انواع شدید خشونت  است که بیشتر علیه بانوان انجام می شود که در مواردی نیز منجر به مرگ قربانی می شود. اسیدپاشی، تهاجمی است که نه با هدف کشتن، بلکه اکثرن برای انتقام و از بین بردن زندگی اجتماعی، به انزوا کشاندن و نابودی آینده  فرد قربانی صورت می پذیرد. ایران نیز از جمله کشورهایی است که درآن اسید پاشی رخ می دهد. برای مثال؛  دریکی از معدود پژوهش‌ها در این زمینه، در مدت شش سال، از خرداد ۱۳۸۳ تا مهر ۱۳۸۹، بر روی ۵۹ مورد اسیدپاشی در بیمارستان سوختگی مطهری تهران انجام شده است نشان داد که بخش زیادی از قربانیانِ اسید پاشی، زن بودند و پنج نفر از آنها زنده نماندند. اسید پاشی، واکنشی است حذفی از فردی که از سوی «دیگری» (عاشق، نامزد، همسر، خانواده، شریک اقتصادی و ...) پاسخ منفی گرفته است. این واکنشِ اوتیستی  که گونه ای ترور است، برگرفته از خصیصه ای تاریخی، فردی و اجتماعی در جامعه ای است که این نوع برخورد ازگفتمانِ«یا با ما یا برما» به آن ارث رسیده است. در چنین جوامع مبتنی بر پارادایمِ «ارباب/ رعیتی» و مردسالار، «دیگری» یا میملک است و رعیت و یا نباید حضور داشته باشد و می بایست حذف گردد. در این جوامع؛ تحمل، مدارا و رواداری جایگاهی ندارند و تعصب، جزمیت و خشونت، ساری و جاری است.  در جوامع اینچنینی؛ تک صدایی، گفتمانِ غالب است و صداهای دیگر بایست خاموشی پیشه سازند و گرنه با اسید پاشی و یا نمونه های دیگر حذف از صحنه خارج می شوند. اسیدپاشی، ماهیت و ذاتی، حذفی و تروریستی دارد. متاسفانه، به نظر می آید این اپیدمی خطرناک و هراس آور، فراگیر شده و اسید پاشی به گونه های مختلف جامعه را متاثر از اثرات منفی خود کرده است.  در فیلم «مالنا» اثر«جوزپه تورناتوره»، زنی(مونیکا بلوچی) که همرنگی جامعه را نمی پذیرد، با انزوا، تهمت و ... روبرو می شود. زیبایی و فردیت او در سرتاسر این فیلم مورد تهاجم جامعه فاشیستی از کوچک و بزرگ واقع می شود و این همان رفتاری  است که نظام فاشیستی موسولینی به آن جامعه  روا می دارد. فردیت، اراده، مقاومت، تفاوت، زیبایی و آزادی در تمامی این نمونه  جوامع، به گونه های متفاوت از سوی افراد جامعه و نظام سیاسیِ مشروعیت گرفته از شهروندان مورد هجمه قرار می گیرد.در «مالنا»، به شخصیت  زن فیلم، اسید پاشیده نمی شود اما شخصیت اجتماعی و حوزه خصوصی او مورد هجمه اسید پاشیِ  انگ و تهمت قرار می گیرد. در واقع، اسید پاشی، تنها پاشیدن مایع اسید بر چهره ی واقعی افراد نیست. برخی از این  نمونه هجمه ها به افراد (یا همان ترور شخصیت) به مانند کارکرد اسید پاشی است. در این نمونه از برخوردهای ضداخلاق گرایانه، شخصیت افراد با «اسید» توهین و تهمت، مورد تهاجم قرار می گیرد و وقتی که این خشونت تروریستی به میانجی رسانه های مجازی صورت گرفته باشد، آنگاه می توان از آن به «اسیدپاشی مجازی» یاد کرد. این اسیدپاشی مجازی به مانند تروریسمی سازمان یافته در فضاهای مدنی، خشونت را به جای مدارا و گفتگو نهادینه می کند. به زعم «اسلاوی ژیژک»؛ منتقد فرهنگی اسلوونیایی، خشونت در جهان رسانه ای پسامدرن مبدل به رفتاری بسیار زیرپوستی شده، آنچنان که این خشونت به خشونتی درون-ماندگار استحاله پیدا کرده و به عمیق ترین و ژرف ترین لایه های ناخودآگاه افراد یا گروه های تروریست رسوخ کرده است. آن چنان که هرگز نمی توانند در جریان گفتگو و دیالوگ، خویشتن داری کنند و به «دیگری» احترام بگذراند.

۲- مدتی است که در گروه های مجازی وایبر(Viber) و واتس اپ (WhatsApp) اصلاح طلبان بوشهر نیز «اسیدپاشی مجازی» بر چهره ی اصلاح طلبان و همراهان دولت تدبیر و امید رخ داده است. کاربری ناشناس با عنوان «اوت لا » (out law) در کسوتِ اسیدپاش مجازی، تلاش می کند شخصیت اصلاح طلبان ناهمباور با خود را مخدوش سازد. اوت لا (out law) به معانی؛ متمرد یا کسی که یا خودش محروم از حقوق هست و یا دیگران را از حقوق بی بهره می کند؛ پدیده ای شوم در روابط و گفت و گویِ سیاسیون اصلاح طلب در جهان مجازی بوشهر است که در این آشفته بازار به ناگاه سربرآورد و با الصاق انواع توهین ها و انگ ها و برچسب های ضد-اخلاق گرایانه، مبادرت به اسیدپاشی مجازی بر شخصیت های سیاسی اصلاح طلب بوشهر نمود. «کریستوفر نولان» در فیلم «شوالیه تاریکی» محصول ۲۰۰۸میلادی به بازنمایی نیرویی می پردازد که با رفتارش میلیونها انسان را مورد مخاطره قرار می دهد و از زجر کشیدن و تحقیر دیگران لذت می برد، این عنوان «اوت لا» (out law) دقیقن می تواند شکل دیگری از این خصومت و خشونت نهادینه شده باشد، که می توان با دیدن آن فیلم سینمایی پیامدها و عواقب این چنین رفتاری را از همین الان درک نمود.

۳- افزایش و ارتقا آمار انواع بزهکاری ها، تصادفات راهنمایی رانندگی، قتل، مرگ و میر ناشی از سرطان، طلاق، روابط پرخطر و ناسالم و... زنگ خطری اجتماعی است که مسئولان، مردم و نهادهای مدنی بایست بیش از پیش به آن گوش بسپارند و با اتخاذ مسئولیت اجتماعی، همه با هم تلاشی واقعی در کمرنگ نمودن آن داشته باشند.شاید یکی از دلایل این فراگیری، تطهیر بدی ها و ناهنجاری ها و نقابِ ریاییِ اجتماعی  است که در آن، همه رطب خوردگان، منع رطب کرده هستند. بر این اساس، قبح زدایی از ناهنجاری ها به گفتمانی غالب در جامعه تبدیل شده است و موج آن اکثر شهروندان را تحت تاثر خود قرار داده است.  گفتمانِ «خلاف» تطهیر شده و قبح زده شده یا اوت لا (out law) در جامعه نه تنها در سطوح پایین جامعه که حتا برخی از نخبه گان را نیز تحت تاتیر خود قرار داده است؛ تا آنجا که بعضی سیاسیون و حتا برخی از اصلاح طلبانِ  قانون شعار نیز دغدغه های خود را رها کرده  و منافع فردی را بر منافع ملی ارجح می شمرند و این موضع گیری به اختلاف در برداشت ها و خضومت انجامیده است. بدون شک این سقوط اخلاق و ایمان در جامعه اگر درمان نشود، نتایج مصیبت باری را رقم می زند. این قحط سالی  اخلاق، عشق و ایمان و قوت گرفتن گفتمان«اوت لا»(out law) در صورت عدم درمان، می تواند برهوتی نا هنجار را پیش رویمان قرار می دهد که سرانجامی جز افزایش رنج و محنت در پی ندارد.

۴- در استان تاریخی و فرهنگی بوشهر ،اختلافات و تفاوت سلیقه ها در برداشت از اصلاح طلبی و کنش و واکنش های اصلاح طلبانه در اتخاذ  مواضع در برابر دولت روحانی و نماینده ارشد آن در استان، به چالشی سخت بین افراد و گروه های اصلاح طلب مبدل شده است.  این موضوع،  شکاف حداقلی اصلاح طلبان را به شکافی بزرگ تبدیل  نمود تا آنجا که بازارِ تهمت، انگ، برچسب، تحقیر و ... بین این طیف از گروههای سیاسی  به یک  عمل سیاسی- اخلاقی تبدیل شد. همزمانی این اختلاف با افزایش بهره وری شهروندان بوشهری از نرم افزارهای شبکه های اجتماعی موبایلی از جمله «وایبر»(Viber) و «واتس اپ»(WhatsApp) موجب شد که گفت و گو های چالشی و اختلافات افراد و گروه های سیاسی به بحث های پر حاشیه و جدلهای خصمانه در این گروههای مجازی تبدیل شود. در چنین وضعیتی پس از اینکه اصلاح طلبان در گروه های اصلاح طلبانه عضو می شدند، برداشت های متفاوت خود از چگونگی اتخاذ موضع در برابر دولت روحانی را به گفت و گوی چالشی و جدل های تند و خصمانه مبدل ساختند. پس از مدتی، مواضع  مختلف اصلاح طلبان به یک گفت و گوی سازنده  تبدیل نشد و در نهایت پس از مدتی فردی ناشناس! با ورود به چندین گروه وایبری اصلاح طلبان با عنوان اوت لا(out law) تمام مناسبات گفت و گو را بهم زد و به همه اصلاح طلبان نا هم باور با خود؛ انگ، تهمت و توهین را روا ساخت. «اوت لا»(out law) با  پنهان ساختن شخصیت حقیقی خود و انتخاب یک عنوان مجازی منفی در همان کسوت اسید پاشان واقعی  که چهره ی خود را در پس یک پارچه و یا کلاه ایمنی پنهان می سازند، با عدم پرداختن به یک طیف از گروه های اصلاح طلب، تمامی افراد نا هم باور با طرز تفکر خود را با تهمت و تهدید و تحقیر روبرو  می ساخت. این کاربر ناشناس  با این رفتار ناپسند، اسیدی مجازی بر چهره های اصلاح طلب پاشید و با این کار خود تلاش داشت با زشت جلوه دادن رویکرد این فعالان اصلاح طلب، چهره سیاسی و فعالیت مدنی آنها را مخدوش سازد و همچنین آنها را از فعالیت محروم سازد. 

۵- ولی براستی آیا این اخلاق و رویه می تواند ما را به سر منزل مقصود رهنمون سازد؟ آیا اخلاق اصلاح طلبانه مبتنی بر این ترور شخصیت ها می تواند شکل بگیرد؟«اوت لا»(out law)  یک هشدار است . «اوت لا»(out law)  چیزی نیست جز یک آیینه. آیا این تصویر اصلاح طلبی ماست؟. آیا این گونه نبوده که سرچشمه های تفکر اصلاح طلبی در ایران به اندیشه های عدم خشونت و مدارا و تساهل و تسامح و اسلام رحمانی و... وصل می شد؟ سرنخ این بازی ضد-اخلاقی با دیگری به کجا وصل می شود؟ و هزاران پرسش دیگر...  به راستی ما را چه شده است؟

منبع: ب خبر