حسین شهریاری
کارشناس حوزه انرژی

صنعت پتروشیمی ایران همچنان بر پایه صادرات مواد پایه و کم‌ارزش متکی است، در حالی که صنایع پایین‌دستی برای محصولات با ارزش افزوده بالا وابسته به واردات هستند. متیونین، اسید آمینه ضروری برای خوراک دام و طیور، نمونه بارز این ضعف است. ایران با وجود داشتن تمام مواد اولیه (مانند متانول و پروپیلن)، سالانه ارز زیادی برای واردات آن هزینه می‌کند.

بازار جهانی متیونین در حال حاضر حدود ۴ میلیارد دلار ارزش دارد و تا سال ۲۰۳۵ به نزدیک ۱۰ میلیارد دلار خواهد رسید. غول‌های آلمان، فرانسه، چین و آمریکا حدود ۷۵ درصد تولید جهان را در اختیار دارند و با تسلط بر فناوری سنتز، اهرم فشار بر امنیت غذایی کشورها ایجاد کرده‌اند.

وابستگی به واردات متیونین، امنیت غذایی کشور را به نوسانات ارزی، تحریم‌ها و بازی‌های سیاسی گره زده است. هر اختلال در تأمین آن، هزینه تولید گوشت، مرغ و تخم‌مرغ را افزایش داده و تورم را به سفره مردم منتقل می‌کند. خودکفایی در تولید متیونین یک ضرورت برای افزایش تاب‌آوری و حاکمیت غذایی است.

تولید داخلی متیونین می‌تواند متانول و پروپیلن و آمونیاک صادراتی را به محصولاتی با ارزش افزوده چند ده برابری تبدیل کند. این کار پلی بین پتروشیمی و کشاورزی ایجاد کرده، خام‌فروشی را پایان می‌دهد، سودآوری هلدینگ‌ها را افزایش می‌دهد و امنیت زنجیره پروتئین کشور را تقویت می‌کند.

تولید متیونین آزمون بلوغ صنعت پتروشیمی ایران برای تغییر پارادایم از محصولات حجیم و ارزان به محصولات دانش‌بنیان، کم‌حجم و پرارزش است. این نیازمند سرمایه‌گذاری در فناوری، تحقیق و توسعه و شجاعت مدیریتی است.