رضا نکیسا

عنوان این نوشتار نگاهی گذرا به موضوعی به نام فلرها دارد که بیش از دو دهه است آلودگی‌های حاصل از آن، زندگی را برای محیط پیرامونی دشوار کرده است.
در این سال‌ها، اگر بخشی از سرمایه‌گذاری در حوزه گاز به انتقال فناوری برای مهار این آلوده‌کننده‌ها اختصاص می‌یافت، اکنون علاوه بر بهبود کیفیت زندگی در مناطق مستقر، سود حاصل از فروش گاز آن، سرمایه‌گذاری اولیه را مستهلک کرده بود.  
به باور نگارنده، اینکه بخش‌های اقتصادی یا مدیران آن تنها به انباشت سود حاصل از فروش گاز و میعانات گازی توجه دارند، چیز عجیب یا غیرمنتظره‌ای نیست. اما اینکه نهادهای نظارتی واکنش درخور توجهی نشان نداده‌اند، قابل اغماض نیست.  
در سایه فراموشی و بی‌توجهی به معضلی به نام آلودگی زیست‌محیطی، توسعه‌ای که می‌بایست نویدبخش رونق و آبادانی آن دیار می‌شد، اکنون به مشکلی اساسی برای زیست سالم و بدون تنش‌های محیطی تبدیل شده است.  
به باور نگارنده، اگر به نسل جوان دانشگاهی کشور که با حضور در عرصه‌های مختلف علمی و ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان شگفتی‌های زیادی خلق کرده‌اند، اعتماد شود، این موضوع ظرفیت آن را دارد که فرصت جدیدی برای خلق تکنولوژی و ایجاد ثروت از طریق دانش فراهم آورد و نویدبخش عصری روشن و فردایی بهتر برای مردم کشورمان شود. 
توجه به ظرفیت دانش بومی و دانشمندان جوان کشور می‌تواند راه توسعه را بدون تخریب محیط زیست هموار کند و هر تهدیدی را به فرصتی بالقوه تبدیل نماید.
نویسنده معتقد است که سرمایه‌های اصلی هر جامعه‌ای، جوانان، نخبگان و اساتید دانشگاه‌های آن هستند که متأسفانه در کشور ما در سایه بی‌توجهی و عدم ارتباط صحیح صنعت با دانشگاه مورد کم لطفی و بی‌نیازی عامدانه قرار گرفته‌اند. 
استقرار شرکت‌های صنعتی در بدو امر، بدون پیوست‌ها و الزامات زیست‌محیطی می‌تواند زمینه‌ساز فاجعه‌ای جبران‌ناپذیر انسانی شود. 
یکی از نکات امیدبخش در این زمینه، خاموش شدن یکی از فلرها در سال‌های گذشته است که مستند آن نیز توسط رضا صافی، سینماگر و هنرمند توانای هم‌استانی تولید شد. این اقدام نه تنها نکته‌ای امیدوارکننده برای دوستداران صنعت و محیط زیست ایجاد کرد، بلکه این امید را در دل‌ها زنده کرد که اگر این روند ادامه یابد، می‌توان علاوه بر حل معضل آلودگی، از سوختن گاز، این ماده ارزشمند و غیرقابل تجدید که سرمایه‌ای برای نسل‌های بعد است، جلوگیری کرد. ولی متأسفانه، این اقدام آنچنان که می‌بایست پیش نرفت و متوقف شد. 
آنچه نگارنده را بر آن داشت تا لزوم توجه به این مهم را یادآور شود، بی‌توجهی چندین ساله صاحبان سرمایه و شرکت‌های خصوصی و نیمه‌خصوصی است که جز به منافع خود، به هیچ چیز حتی جان آدمیان اهمیت چندانی نمی‌دهند و اما تأسف‌بارتر، بی‌توجهی نهادهای متناظر و ناظر بر این امر است که از کارکرد و وظایف ذاتی خود، که همانا توجه به اکوسیستم منطقه و لزوم توسعه متوازن اقتصادی است، غافل مانده‌اند و محیط زیست منطقه را با چالش‌های جبران‌ناپذیر روبرو ساخته‌اند. 
قرن بیستم و بیست و یکم و توسعه فناوری‌ها، عصری است که بشر بر بسیاری از محدودیت‌ها و ناتوانی‌های علمی گذشته فائق آمده است.  
اینکه امروزه هنوز مانند دوران گذشته با منابع خدادادی مردم این کشور و سرمایه‌های عظیم نفت و گاز برخورد می‌شود، بی‌تعهدی و بدعهدی است که آیندگان ما را به خاطر آن ملامت خواهند کرد و نخواهند بخشید. 
امروزه دیگر نمی‌توان بهانه‌ای چون «نمی‌توان»، «امکان‌پذیر نیست» یا «امکانات موجود نیست» را توجیهی قابل قبول و باورپذیر دانست و این سهل‌انگاری و بی‌توجهی، از نظر جامعه عامدانه است. 
سوزاندن گازها به شکل غیرحرفه‌ای از طریق فلرها، حق حیات سالم و بی‌دغدغه را از مردم آن نواحی دریغ کرده و آنها را با دلهره و آسیب‌های ناشی از انواع و اقسام بیماری‌ها مواجه نموده است. 
لذا نگارنده تأکید دارد که وقت آن رسیده است که دستگاه‌های متولی و ناظر بر موضوع آلودگی و تخریب زیست‌محیطی صنعت، واکنش درخور توجهی نشان دهند و تنها به اجرای مسئولیت اجتماعی نیم‌بند آن صنایع اکتفا نکنند. 
یکی از نکات قابل توجه دیگر، غفلت از توانمندی و دانش بومی است. عدم بهره‌گیری از جوانان و دانشمندانی که دستگاه‌های سانتریفیوژ نسل جدید را تولید و آبشارهای غنی‌سازی را طراحی و اجرا می‌کنند، همان جوانان و دستان توانمندی است که موشک‌های هایپرسونیک و پهپادهای پیشرفته تولید می کند اینکه چرا در صنایع دیگر از آنها استفاده نمی شود جای سوال دارد.
اینکه جوانها می‌توانند به راحتی به حل مسائل صنعتی و زیست‌محیطی بپردازند، ادعایی نیست که اثبات نرسیده باشد بلکه  اراده ای جهت بکارگیری توانمندی های داخلی دیده نمی شود.
و نکته آخر اینکه  فلرها و آلودگی های ناشی از آن ضرورت  درخواست و فراخوان به شرکت‌های دانش‌بنیان برای حل این معضل و کنترل آلودگی، و جلوگیری از هدر رفت منابع تجدید ناپذیر را به امری حیاتی تبدیل کرده است.