سهیلا شعبانی

بِرُّ الوالِدَیْنِ أَکْبَرُ فَرِیضَهٍ؛
نیکی به پدر و مادر، بزرگترین واجب است.

 حضرت علی(ع)
 غررالحکم و دررالکلم ، ح 9339 ؛ مستدرک الوسائل ، ج 15 ، ص 178

پدر به معنی مردی است که فرزندانی را به وجود آورده و نگهداری می‌کند. جایگاه پدر در خانواده بسیار مهم و نقش اجتماعی و معنوی او قابل توجه است. پدر رهبر و معلم خانواده، نماد عشق و احترام، قدرت و استواری، حامی و محافظ خانواده است. در بسیاری از فرهنگ‌ها و جوامع، در تربیت و رشد فرزندان نقش مهمی دارد. حمایتگر و مربی آنها در زندگی است.

 او به عنوان سرپرست خانواده و معیار اصلی استواری و امنیت در خانه است، که با حضور فعال و پشتیبانی از همسر و فرزندان، به تعادل و ثبات خانواده کمک می‌کند. همچنین،مسئولیت‌های مالی و اقتصادی خانواده را بر عهده دارد. و همواره به تأمین نیازهای مالی خانواده، پرداخت هزینه‌های روزمره و برنامه‌ریزی برای آینده اهتمام می ورزد.
 
 وجود پدر در تربیت و رشد فرزندان نیز حائز اهمیت است. در انتقال ارزش‌ها، اصول و فرهنگ خانوادگی نقش کلیدی دارد و الگوی فرزندان به شمار می رود، پدر با حفظ و حمایت از خانواده خود در مواجهه با چالش‌ها و مشکلات، پشتوانه و سنگر اعتماد خانواده محسوب می شود.

حق پدر بر فرزند یکی از مهمترین و مقدس ترین حقوق است. فرزندان موظفند به والدین خود احترام و از آنها اطاعت کنند، در سختی ها و لحظات خوشی همراهشان باشند و نیازهای آنها را برآورده کنند، و از تجربه و علم پدران خود بهره‌ مند گردند.

به طور کلی می توان وظیفه فرزندان مقابل پدر در خانواده ایرانی را، احترام و ارزش‌گذاری،حمایت و  همکاری، گوش دادن و تعامل، تقدير، پشتیبانی و مسئولیت‌پذیری برشمرد

علاوه بر این، فرزندان مسئولیت دارند تا در تحقق اهداف و آرزوهای پدرشان همکاری کنند. آنها باید تلاش کنند و در رسیدن به خواسته‌های خانوادگی مشارکت داشته باشند. فرزندان موظفند در صورت نیاز به پدر در تحمل بار مالی خانواده کمک کنند و به پشتیبانی مالی خانواده خود اهمیت دهند. لازم است که  آنها سعی کنند تا در حفظ و حمایت از خانواده و تأمین نیازهای مالی آنها نقش فعالی داشته باشند.

متاسفانه گاها دیده شده که بدلیل مشکلات اقتصادی، کاهش درآمد و افزایش هزینه‌ها، دشواری تأمین نیازهای اساسی، نابرابری و بی ثباتی اقتصادی، پدران شرمنده خانواده گشته و آن جور که شایسته است مورد توجه و احترام فرزندان واقع نمی شوند، در صورتیکه وضع  اقتصادی پدران تنها معیار برای احترام به آنها نیست. احترام به پدران باید بر اساس ویژگی‌های دیگری مانند عدالت، صداقت، عشق و محبت نسبت به خانواده و تلاش برای رسیدن به آینده بهتر بر اساس توانایی‌های خودشان، مورد توجه قرار گیرد.

نقش دولت در این زمینه عبارت است:
- تدوین و اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی جهت کاهش فقر و حمایت از پدران کم درآمد.
- ایجاد برنامه‌های حمایتی مالی و اجتماعی برای پدران کم درآمد، مانند بسته‌های کمک مالی، کارگری، تسهیلات وام، یارانه‌ها و سایر منابع مالی.
- تأمین خدمات اساسی به خانواده‌های نیازمند.
- توسعه زیرساخت‌های اقتصادی در مناطق کم درآمد به منظور افزایش فرصت‌های شغلی و رونق اقتصادی.
- ترویج فرهنگ تعلیم و تربیت مناسب در خانواده‌ها به منظور تقویت نقش پدران و پشتیبانی از آن‌ها در تربیت فرزندان.
- ایجاد سازوکارها و مکانیسم‌های حمایتی، مانند مراکز روانشناسی و مشاوره، برای کمک به پدران کم درآمد در مواجهه با چالش‌های روحی و روانی.
- اجرای قوانین و مقررات حفاظت از حقوق کودکان و جوانان در برابر سوءاستفاده و سوءمصرف قدرت پدران.
-مطابق اصل ۲۸ و ۳۰ قانون اساسی دولت موظف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون، برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید. همچنین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایت های مالی برای یک یک افراد کشور تأمین نماید.و با تنظیم قوانین و مقررات، ارائه خدمات عمومی، حفاظت از حقوق شهروندان و تامین منابع مالی برای توسعه و پیشرفت. و فراهم کردن زیرساخت‌های لازم برای توسعه اقتصادی و اجتماعی، توزیع عادلانه منابع و رفع نابرابری‌ها، تامین امنیت و ثبات در جامعه، و مدیریت بهینه منابع طبیعی اقدامات لازم انجام دهد.

مسئولیت جامعه در قبال این  پدران:
- ایجاد فرصت‌های شغلی و اقتصادی برای آن‌ها.
- ارائه حمایت مالی و اجتماعی به خانواده‌های کم درآمد.
- ارائه خدمات بهزیستی و سلامت رایگان یا با هزینه کمتر.

- ترویج فرهنگ کمک به همسایگان و هموطنان در مواقع نیاز و تشکیل شبکه‌های اجتماعی حمایتی.
- افزایش آگاهی جامعه درباره مسائل اقتصادی و نحوه حل مشکلات مالی، به منظور کاهش فقر و بحران‌های مالی در خانواده‌ها.
- ارائه آموزش‌های مهارتی و توانمندسازی به پدران کم درآمد است.
همچنین، جامعه می‌تواند با ایجاد برنامه‌ها و سیاست‌های حمایتی، به پدران کم درآمد کمک کند تا به راحتی به خدمات اساسی مانند مسکن، غذا، آب و برق، بهداشت و آموزش دسترسی داشته باشند. جامعه می‌تواند با ترویج فرهنگ تعاون و همبستگی، به پدران کم درآمد کمک کند تا با یکدیگر همکاری کنند و منابع را به اشتراک بگذارند تا بهبود شرایط اقتصادی خانواده‌هاشان را تجربه کنند.