محمد عابدی

اگرنبود بی مدیریتی ها، بی عدالتی ها، تبعیض ها، اختلاس ها، فقر و فساد و ربا و ریا و بیکاری و نداری.... به یقین تنش های موجود در جامعه، این نبود که الان می بینیم.
اگر جناحها و دسته های سیاسی منافع مردم را لحاظ می کردند، اگر تریبونها به عدالت سخن می گفتند، خیابانها نیزشعله ور نبود.
اگر احزاب سیاسی تحمل می شدند و در بین دولت و مردم اعتبار و آبروئی داشتند، اگر حزبی در آتش اختلاف بدمید حزب دیگری در ایجاد تعادل تلاش می کرد.
اگر در اعتراضات قبل به خواسته های معیشتی معترضین پاسخ مثبت داده می شد، امروز همه را نا کارآمد تلقی نمی کردند و شعارهای ساختارشکنانه فضای جامعه را پر نمی کرد.
و اما، چشم بستن بر حضور پررنگ توطئه گران درکف خیابان، همانقدر زیانبار است که توجه نکردن به حقوق معترضین و آسیب دیدگان اجتماعی.
اینکه چرا فرصت برای حضور تخریب کنندگان فراهم شد، تماما به رفتار معترضین و حضور آنان در خیابان ها بر نمی گردد.
بلکه، شکافهایی که مدیریتهای فشل و ناکارآمد، در جامعه ایجاد کرده است، منفذی شده برای نفوذ آنانکه سالها برای بدست آمدن چنین فرصتی انتظار کشیده اند.
از این رو، انکار رفتار وحشیانه ی برخی از معترضین، آسیبش کمتر نیست از سرکوبی  که به نیروهای دولتی نسبت داده می شود.
وقتی قرار شد در رابطه با اختلاف بین دولت و معترضین نظرداده شود باید تعادل در مقایسه و قضاوت سرلوحه ی کارباشد و گرنه چه بسا، جامعه ی معترض به وضع موجود از چاله سختی معیشت و بیکاری به چاه تفرقه و تجزیه سقوط کند.

و اگر یکطرفه جانب دولت گرفته شود، علاوه براینکه عده ای زیر چرخ سنگین سوء مدیریت ها، له می شوند، مطالبات انباشت شده ی مردم وقتی منفجر می شود که از دست هیچکس کاری ساخته نیست.
هرچند نارضایتی های (عمومی) جنبه ی اقتصادی و معیشتی و خروج از تنگناهای زندگی دارد، اما تلاش تجزیه طلبان برای به انحراف کشاندن مسیر اعتراضات به هیچ وجه قابل انکارنیست.
تغییر رژیم  سیاسی و نوع حکومت مبتنی بر اصولی ست که در تنش های داخلی اخیر، رفتاری فراتر از آن  مشاهده می شود.
وقتی قرار است حکومتی سرنگون و یا رژیمی را تغییر دهند و به یکپارچگی ان کشور آسیبی نرسد یک یا چند گزینه را به عنوان لیدر به مردم معرفی می کنند تا معترضین حول محور افکار و رفتار آنها فعالیت کنند در آن صورت اگر رژیم حاکم سرنگون شد، رهبران سیاسی جامعه که قبلا به مردم معرفی شده اند محور وحدت گروهها و قومیتهاشده و مانع از هم پاشیدگی کشور می شوند.
در اینگونه موارد هرچند گروهها یکدیگر را تایید نکنند اما برای تشکیل یک دولت انتقالی به توافقهای ترفندی بسنده می کنند به امید آنکه در آینده ی قدرت سهمی داشته باشند و یا خود منشا قدرت شوند. نمونه روشن ان اتحادی بود که درسال ۵۷ برای سرنگونی حکومت پهلوی بین تمام گروههای سیاسی ایران اتفاق افتاد. در فردای انقلاب اسلامی، گروههای مسلح و غیر مسلحی که در آن دگرگونی شریک بودند برای گرفتن سهم خود از سفره ای که هنوز پهن نشده بود، جبهه گرفتند و هر کدام به شکلی و در نقطه ای به تبلیغات و تظاهر و نمایش قدرت پرداختند و تجزیه طلبها نیز بر کوس جدایی نواختند.
اما از آنجایی که همه ی گروههای مخالف دولت پهلوی حول محور کلام رهبری مقتدر و شناخته شده  که پایگاه مردمی وسیعی داشت جمع شده بودند، تجزیه طلب ها ناکام ماندند. هرچند با هزینه های انسانی و زیرساختی ولی به سرعت وحدت و انسجام برای داشتن ایرانی یکپارچه، جای تفرقه را گرفت.
در اعتراضات اخیر، نه تنها چهره های سیاسی مخالف داخلی از محبوبیت اکثریت معترضین بهره مند نیستند که گروههای باسابقه ی خارج نشین نیز وحدت  و مقبولیت نسبی لازم را بین خود و مردم ندارند. در چنین شرایطی اگر حکومت سرنگون و رژیم سیاسی حاکم به هم ریخته شود لیدری که بتواند جامعه را در ثبات سیاسی نگه داشته و از متلاشی شدن کشور جلوگیری کند، نه هست و نه می شود آن را در بحبوحه ی درگیری، به وجود آورد.

بنابراین بی ثبات کردن کشور و عبور از همه ی جریانها و شخصیت های سیاسی و بدنام کردن آنها، توطئه ای هست که نتیجه ی آن تجزیه و چند پاره شدن ایران خواهد بود. و نه عبور از نا کارآمدی ها.
بنابراین در صورت گذر از جمهوری اسلامی، تشکیل یک حکومت مقتدر که بتواند در خاور میانه ی آشوب زده، ایران را حفظ کند، نه تنها بعیدکه عملا غیرممکن است. زیرا این ریشه ی یک حکومت چهل ساله ی مردمی هست که توانسته در مقابل آن حجم از سیل و طوفان های سیاسی دوام بیاورد و نه یک انقلاب و یا آشوب اجتماعی  که برپایه نظریه ی اکثریت مخالفین جمهوری اسلامی هم استوار نباشد.
اگر گفته می شود طرح سوریه سازی ایران در حال اجراء است، هدف «ترساندن مردم» و ایجاد «فوبیای تجزیه»نیست بلکه روند اعتراضات و بدنام کردن یکی پس از دیگری لیدرهای جبهه ی مخالف، آن را تایید می کند. گرچه ادعا شود دولت ایران هم در تضعیف چهره های سیاسی نقش دارد.
و گرنه تاکنون رهبری برای مخالفین تعیین تا در مقابل این پرسش که آینده ی این حرکت چه خواهد شد، خط و مشی سیاسی جدیدی پیش روی مردم معترض بگذارند.
این تحلیل به معنای پذیرش قریب الوقوع بودن سرنگونی نظام و یا سست شدن بنیان آن نیست بلکه هشداری است که این روش اعتراضات خیابانی که ابتدا برای بهبود وضعیت معیشت بوده، اکنون دگرگون شده و اندیشه ای فراتر از سرنگونی، اصلاح امور، کمک به مردم و تنبیه مسئول نا کارآمد را در سر دارد. و آن، بدون شک چندپاره کردن کشور ایران است. شاید بعضی ها گمان  کنند که ما می گوییم  آن جوان و نوجوانی که در کف خیابان شعار می دهد، برای تجزیه امده!! اینطور نیست. تظاهرکنندگان در عین حال که حق خود را فریاد می زنند با حمایتهای خطی که می شوند در مسیری قرار می گیرند که بعدا نمی توانند از یکپارچگی کشور دفاع کنند. زیرا تجزیه توسط نیروهای آماده ی پشت صحنه است که رخ می دهد و نه تظاهر کنندگانی که طالب حقوق اولیه خود هستند، ولو به سرنگونی رژیم هم بیندیشند.
برای جلوگیری ازاین اتفاق، لازم است که مسئولین مردم را دریابند، ایرادهایی که سالها خود به آن معترف بوده اند را به سرعت و بدون لفاظی و زبان بازی برطرف کنند، ناکارآمدها را از چرخه مدیریتی حذف کنند. جلو اختلاسها را به شدت بگیرند، ربا را از سفره مردم بردارند، بیکاری را کاهش دهند، ازدواج را در عمل و با اجرای قانون تسهیل ازدواج جوانان مصوب ۱۳۸۴ مجلس شورای اسلامی و نه با شعار، آسان کنند. به دانشگاه و آموزش وپرورش اهمیت داده و تبعیضات آموزشی را به سرعت از نظام آموزشی بزدایند. هزینه ی کمرشکن تحصیلات دانشگاهی رابه نفع دانشجویان اصلاح کنند. فضای دانشگاه ها را ملتهب نکنند و از ورود نیروهای نظامی و انتظامی به درون دانشگاه ها برای برخورد با معترضین جلوگیری کنند. احزاب سیاسی را احیا کرده وجناح های سیاسی از تخریب چهره های مخالف به جد پرهیز کنند. به شخصیت های مورد توجه اکثریت بهاء داده و احترام بگذارند. نخبگانی که به هردلیل به خارج رفته اند را تامین دهند تا برای بهسازی کشور تلاش کنند. از ورود متهمان اقتصادی به عرصه های سیاسی جلوگیری شود. اعتراضات مردم ولو قشر کوچکی از جامعه را به رسمیت بشناسند. زمینه ی شنیده شدن صدای مردم را فراهم کنند تا رفتار مسئولین در مقابل مطالبه گران به «گوش اگرگوش تو وناله اگرناله ماست_آنچه البته به جایی نرسد فریاداست» تعبیرنشود.
و تا مردم نیز، تکلیف تجزیه طلب ها را، خودشان  روشن کنند و گرنه عده ای جانب معترضین و عده ای جانب دولت را گرفتن و دو طرف شعار انتقام سردادن، نتیجه ای زیانبار می دهد.
اگر براین باوریم که فضای مجازی توانسته است جوانان را شستشوی مغزی دهد، ضمن تجدید نظر در مدیریت های فرهنگی جامعه، مدارا کردن با معترضین، چه در دانشگاه و چه در خیابان موفقیتش صدچندان بیشتر از برخوردهای قهر آمیزاست. به یقین اگر برخورد های قهرآمیز مطلوب به حال نظام جمهوری اسلامی بود امروز، معاندین  به جای پروژه ی کشته سازی و تحریک  عواطف و احساسات بخشی ازجامعه، راه دیگری را انتخاب می کردند. پر واضح است که ریخته شدن خون مردم چه موافق نظام و چه مخالف، هیزمی خواهد شد که آتش اختلاف را شعله ورمی کند. و مطلوب طبع  کسانی هست که دل به این اختلاف و درگیری و کشتار بسته اند. بنابراین فضای جامعه را به سمت بازسازی اندیشه هاببریم ونه به سمت انتقام که هرخونی، خون دیگری می طلبد، هرچند که درکوتاه مدت میسر نشود.
بدیهی است کسانی که به جان و مال اشخاص آسیب می زنند باید دردادگاه با رعایت شرایط لازم، جوابگوی رفتار خودباشند.
نارضایتی از سیاستهای اجرایی منحصر به کشور ایران نیست بلکه در گوشه و کنار جهان چنین اعتراضاتی توسط صدا وسیمای جمهوری اسلامی به نمایش نهاده و پیرامون آن تحلیلهای فراوانی می شود. انتظار مردم این است که آنچه در مذمت رفتارهای ناخوشایند دیگر کشورها با معترضین می گوییم، خود بدان رفتارها عمل نکنیم. درجامعه ای که نارضایتی علنی شده و هر روز آمار زیرخط فقر رفتن مردم بیشتر می شود، اعتراض به سیاستهای دولت درخانواده و جامعه، حس انتقام رابه درون کودکان و نوجوانان که قربانیان اصلی مدیریتهای ضعیف هستند پمپاژ کرده و نسل جدید را که فاصله چندانی بانسل انقلابی ۵۷ ندارند در ناباوری همگان به عنوان منتقم به کف خیابانها آورده است. افسردگی ناشی از نا امنی کار و معیشت و آینده شغلی، تا عمق جان کودکان و دانش اموزان ابتدایی نفوذ کرده است.
بنابراین، اگرامروز به داد جامعه ی ایران نرسید فردا هرتلاشی بی نتیجه است.

بوشهر 5 آذر 1401