امروز: چهارشنبه 30 خرداد 1403
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 02 مرداد 1399 - 08:12

اتحادخبر-مختار فیاض: هر چند امروزه عموم مردم، کم و بیش اطلاع دارند که "دیر"، قیدِ زمان است و صرفاً برای تفهیمِ یکِ مولفه ی زمانی باید به کار رود و "دور" قیدِ مکان است و برای فهمِ مکان باید مورد استفاده قرار گیرد، با این حال، باز هم  پی در پی از زبان ها می شنویم که قیدِ مکانِ "دور"،  غالبا به جایِ قیدِ زمانِ "دیر" به کار می رود. تا همین اواخر تصور می کردم که...

"دیر" و "دور" در استعاره مفهومی

مختار فیاض:

 هر چند امروزه عموم مردم، کم و بیش اطلاع دارند که "دیر"، قیدِ زمان است و صرفاً برای تفهیمِ یکِ مولفه ی زمانی باید به کار رود و "دور" قیدِ مکان است و برای فهمِ مکان باید مورد استفاده قرار گیرد، با این حال، باز هم  پی در پی از زبان ها می شنویم که قیدِ مکانِ "دور"،  غالبا به جایِ قیدِ زمانِ "دیر" به کار می رود. تا همین اواخر تصور می کردم که مردم به اشتباه، و به تصورِ این که" دیر" واژه ای گویشی است و "دور" واژه ای رسمی و کتابی است،  دوّمی را به جای اوّلی استفاده می کنند -که البته ممکن است این گونه هم باشد- اما پس از آشنایی با زبان شناسی شناختی، متوجه شدم که، این تصورِ من، همه ی واقعیت نیست؛ بلکه استفاده ی "دور" به جای "دیر"، به بحث استعاره ی مفهومی که یکی اصطلاحاتِ زبان شناسی شناختی است، برمی گردد؛ بحثی مهم که پیشینه ی آن به حدود چهل سال پیش و به زمانِ انتشار کتابِ لیکاف و جانسون (دو زبان شناسِ آمریکایی)، با نامِ  "استعاره هایی که با آن زندگی می کنیم" برمی گردد.


در "استعاره های مفهومی" که با استعاره ای که در سنّتِ ادبی می شناسیم، کاملاً متفاوت است، معمولا یک حوزه ی مفهومی، بر مبنای حوزه ی مفهومی دیگر فهمیده می شود. به طورِ مثال ما برای اینکه اختلال در سیستمِ گوارشی و معده خود را بیان کنیم که مخاطبمان به درستی متوجه شدّتِ درد و بیماری و عارضه شود، می گوییم:


"در معده ام، آشوب بپا شده است"!!!


یعنی اینکه حوزه ی مفهومی "درد" را که یک مقوله ی کیفی و غیرِ ملموس است، از طریق حوزه ی مفهومیِ"جنگ و مرافعه " که بسیار ملموس و عینی است، روشن می کنیم.


در پیوند با قیدهای زمان و مکانِ "دیر" و "دور" هم، قضیه به همین سیاق است، یعنی ما سعی می کنیم  مولفه های زمانی را، بر اساس مکان تفهیم کنیم؛ یا به عبارت دیگر: ساخت مفهومِ زمان، بر اساسِ مکان!


مثلاً می گوییم: "رفتم و رفتم تا به پنجاه سالگی رسیدم."


یعنی از حوزه ی مفهومیِ مکانی استفاده می کنیم برای فهماندنِ حوزه ی مفهومی زمانی.


با این وصف، مشخص می شود که مردمِ ما، وقتی به جای" دیرم شد"، می گویند:" دورم شد"، علاوه بر این که می خواهند از لهجه و گویش فاصله بگیرند و رسمی صحبت کنند، به نوعی از حوزه ی مفهومیِ  "مکانی" که ملموس است، استفاده می کنند تا یک حوزه ی مفهومیِ "زمانی" را که ناملموس است به طرف مقابل تفهیم کنند. ضمن این که با استفاده از این استعاره ی مفهومی، به کلام ِ خود نیز زیباییِ خاصی می بخشند.



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1399/05/14 - 00:12
0
1
مردم یا تفاوت این دو را نمی دانند یا به خیال خود می خواهند از زبان معیار و رسمی استفاده کنند. مطلقا معتقد به جایگزینی مفهوم مکان به جای زمان در این مورد بخصوص نیستم. با اینحال سپاسگزار آقای دکتر و بحثهای با پشتوانه تئوریک ایشان هستم
1399/05/06 - 11:05
0
0
درود . جناب دکتر فیاض . بحث جالبی بود . و برای من تازگی داشت . بنابراین مردم ما در زبان خود این کلمه را اشتباه به کار نبرده اند بلکه به طور استعاری استفاده کرده اند .
1399/05/06 - 11:00
0
0
درود بر دکتر فیاض.خیلی مطلب عالی و روزآمدی است. بیش باد از این پس
1399/05/04 - 12:28
0
0
سلام. کاش آقای فیاض بیشتر توضیح می دادند.این نوع استعاره که می گویید خیلی پیچیدگی دارد من خودم ادبیاتی هستم اما بخشی از این مقاله را متوجه نشدم.
1399/05/02 - 18:53
0
1
ما هم توی برازجون هنوز دیر و دور را به جای هم استفاده می کنیم.
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • معاونین ستاد مردمی انتخابات دکتر پزشکیان در استان بوشهر معرفی شدند
  • رئیس ستاد مردمی دکتر مسعود پزشکیان در استان بوشهر منصوب شد
  • روسای شهرستانی ستادهای مردمی دکتر پزشکیان در استان بوشهر منصوب شدند
  • برای انتخاب دکتر پزشکیان، هر شهروند یک ستاد
  • آمده‌ام کشورم را از صدر اخبار در آورم
  • ستاد مردمی قالیباف در بوشهر آغاز بکار کرد
  • دیدار جلیلی با مردم تهران، شهریار و کرج
  • دیدار مدیرعامل پتروشیمی پارس با امام جمعه اهل سنت عسلویه به مناسبت عید سعید قربان
  • سرمایه‌گذاری ۳۵۰ میلیارد تومان در حوزه درمان بوشهر
  • رفع موانع پیش روی پتروشیمی هرمز با ورود سازمان بازرسی/ دادنامه صادره علیه سازمان منطقه ویژه انرژی پارس نقض شد
  • مذاکرات محرمانه سردار آزمون در دبی؟
  • چرا مهدی قایدی به استقلال برنمی‌گردد؟
  • ۱۰۰۰ هکتار اراضی غیر ملی در شهرستان دشتستان تثبیت شد
  • گردهمایی حامیان قالیباف با حضور روسای ستادی در شیراز برگزار شد
  • افزایش اعتبارات شورای راهبردی پتروشیمی های منطقه ویژه پارس به ۷۴۰ میلیارد تومان
  • .: ناظم محمدی حدود 24 ساعت قبل گفت: سلام خدمت دکتر چرومی،بزرگوارمن ...
  • .: تهران حدود 4 روز قبل گفت: خخخ چقد شما جالبین. ...
  • .: وحید حدود 6 روز قبل گفت: زهی خیال باطل ...
  • .: سیده فاطمه هدایت حدود 6 روز قبل گفت: چه دلسوزانه و زبان ...
  • .: ساسان جهــــانبانی حدود 6 روز قبل گفت: لازم نیست حتماً عالی ...
  • .: جواد حدود 7 روز قبل گفت: پارس شمالی باید مستقل ...
  • .: احسان حدود 7 روز قبل گفت: اگه به موسوی دسترسی ...
  • .: حسین داو طلب پور حدود 8 روز قبل گفت: واژه ی "معلم" یک ...
  • .: علی حدود 9 روز قبل گفت: عکس مدارکاشم میزاشتید دیگه ...
  • .: قاسم نوشاد حدود 9 روز قبل گفت: با سلام و خدا ...