نی نا غریب زاده : در سومین جلسه نقد كتاب در فرهنگسراي اميري به نقد و بررسی کتاب «کتاب ویران» نوشته ابوتراب خسروی پرداخته شد.

ابوتراب خسروی، داستان‌نویس در سال ۱۳۳۵ در شهر فسا (در نزدیکی شیراز) متولد می‌شود. اما به سبب شغل پدرش -که نظامی بوده است- در بسیاری از شهرهای ایران زندگی می‌کند. در سال‌های ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹ مقطع دبیرستان را در اصفهان می‌گذراند، در این سال‌‌ها شاگرد کلاس ادبیات هوشنگ گلشیری بوده است. وی سپس در مقطع کارشناسیِ رشته‌ی آموزش ابتدایی به تحصیل می‌پردازد و سال‌ها در شیراز به آموزش کودکان عقب مانده ذهنی می‌پردازد .
بی‌شک خسروی با ویژگی‌های خاص داستا‌ن‌هایش، یکی از برجسته‌ترین نویسندگان معاصر ایران به حساب می‌آید.

زبان در آثار او ماهیتی خاص دارد که از یک منبع اثیری که معتقد به جنبه جادویی است، بر می‌آید. این ویژگی در لایه ساختار زبانی محدود نمی‌ماند و به سطحی از محتوا می‌رسد که آمیخته‌ای از رؤیا، اسطوره و واقعیت در فضای نامتناهی‌ست که تسلسل عادی زمان- مکان را می‌شکند و در مجموعه‌ای از نماد، معنا و گزاره‌‌ رها می‌شود .آثار ابوتراب خسروی از مضامین سوررئال با تکیه بر ویژگی‌های رمان پست مدرن مایه‌ور است. او با احاطه ی نسبی بر ادبیات کهن، دارای نثری پخته و قوی است. در آثار خسروی زبان ویژه‌ای را می‌بینیم که تمایل به باستان‌گرایی، کهن‌الگویی و بازگشت به زبان متون مقدس دارد. گفت‌وگوی متن‌های گوناگون و بینامتنیت در آثار خسروی دیده می‌شود. نوشته‌های او بوی رویا و اسطوره می‌دهند و به همین دلیل «همه‌زمانی» و «همه‌مکانی» است؛ زمان در آثارش می‌شکند؛ آثار خسروی انسان را به درنگ، اندیشیدن و استغراق در واژه‌ها دعوت می‌کند. موضوعاتی مثل هستی، مرگ، عشق و انسان که با استحاله‌های پی در پی در آثار وی وجود دارند از موضوعات اصلی کارهای اوست. کلمه، کلیدواژه ی اصلی آثار ابوتراب خسروی است. «کلمه» در آثار خسروی اصالت دارد.

آثار او شامل:

هاویه 1370مجموعه ی داستان

دیوان سومنات ۱۳۷۷ مجموعه ی داستان

اسفار کاتبان ۱۳۷۹ رمان، برنده ی جایزه ی مهرگان ادب

رود راوی۱۳۸۲ رمان، برنده ی چهارمین دوره ی جایزه هوشنگ گلشیری

ویران  ۱۳۸۸ ـ نشر چشمه .مجموعهی داستان، برنده ی یازدهمین دوره ی جایزه هوشنگ گلشیری

حاشیه‌ای بر مبانی داستان  ۱۳۸۸ ـ نشر ثالث –مجموعه ی مقالاتی در خصوص تئوری‌های داستان با تکیه بر مقوله ی داستان ایرانی

ملکان عذاب رمان ۲۰۱۲، نشر ناکجا پاریس

خلاصه ای از "کتاب ویران":

همه‌چیز را باید ویران کرد، همه‌ی آن لحظه‌ها و تو را که از قاب پنجره به پرچین آن حیاط درندشت نگاه می‌کنی. و سعید سپهر را که در کنارت نشسته است و اسبی که به افرا بسته شده و سر به‌سوی آسمان شیهه می‌کشد و کبوترانی که روی پرچین بال بال می‌زنند. باید آسمان و آن اسب و شیهه‌ها و کبوترها و بال بال‌هایشان را ویران کرد. حتی لبخندی را که من بر لب‌هایت نوشته‌ام و برق شادی را که من در چشمانت نوشته‌ام را، هر چند که آن لبخند و برق شادی در صورتت غایب بودند. پیکرهایی را که در برابرتان پیچ‌وتاب می‌خوردند باید ویران کرد و صدای سازها را ...

کتاب ویران که سومين مجموعه داستان و نيز ششمين اثر ابوتراب خسروی محسوب می‌شود، هشت داستان کوتاه را شامل می‌شود که اغلب با فرم‌های تازه روايت شده‌اند. به نحوی که مضامينی چون کشاکش و تنازع نسل‌ها، گمگشتگی، خشونت، عشق و جنگ با نحوه‌ی رويکردهای روايت‌های نو، منجر به شکل‌گيری داستان‌های تازه در ادبيات معاصر شده‌اند. داستان‌های این مجموعه عبارتند از: "تفریق خاک"، "پیک‌نیک"، "مرثیه‌ی باد"، "قاصد"، "یک داستان عاشقانه"، "رویا یا کابوس"،"آموزگار" و "داستان ویران" است. 

انديشه اصلي يا ژرف‌ساخت کتاب ويران، براندازي زمان است که اين موضوع به گونه‌هاي مختلف در داستان‌ها نمود پيدا مي‌کند و نويسنده اين انديشه را در قالب‌هاي مختلف مي‌آزمايد. از ديگر روش‌ها، جابه‌جايي عناصر و شخصيت‌ها و خلق دوباره در قالب نوشتن و بازسازي در قالب خاطره است که ما اين گونه را در مرثيه باد روشن‌تر مي‌بينيم. همين‌طور روش ديگر در قالب داستان عاشقانه با عروسي‌هاي پي‌در پي‌ براي دفع زمان يا تجربه ی زندگي ‌است که اين گونه در داستان يک عاشقانه و در رؤيا يا کابوس ديده‌ مي‌شود. در اين کتاب با تکرار لحن‌ها، مفاهيم، مضمون‌ها و دغدغه‌های ذهنيت ابوتراب خسروي رو برو هستیم. در  تفريق خاک، محتواي وجودشناسانه است. شخصيت اصلي همواره خود را در برابر جهان هستي و نيستي مي‌بيند. از يک‌سو سرنوشت محتوم او تولد است و از طرف ديگر از اسارت در دنياي خاک هراس دارد و از سرنوشت خود فرار مي‌کند؛ اما در اين کار موفق نيست و همين موجب سرگرداني او مي‌شود و اين نشان‌دهنده عبور شخصيت اصلي از مرزهاي هستي‌شناسانه است.

 صبا صالحی: از بین داستانهای موجود در کتاب اگر بخواهیم راجع به داستان ویران صحبت کنیم، در ابتدای داستان احساس می کنیم در حال خواندن یک نامه ی سرگشاده هستیم که هرچه جلوتر می رویم از این حالت کاسته می شود. گویی که نویسنده در این داستان می خواسته تا رمز گشایی کند. البته این موضوع شاید اولین چیزی باشد که به ذهن می رسد. چراکه با خواندن این داستان نه تنها رمزگشایی صورت نخواهد گرفت که موضوع از آنچه که هست هم پیچیده تر خواهد شد.

جایی در داستان است که نویسنده می نویسد یک جاده برای نوشتن چند داستان کافی ست. با خواندن این جمله به این نتیجه می رسیم که شاید نویسنده می خواسته داستانهای مختلف از یک مکان را به تصویر بکشد و در واقع به گذرا بودن اتفاقات و ثبات مکان اشاره دارد اما جلوتر که می رویم متوجه می شویم که ماجرا از این هم پیچیده تر است. یک نوع پیچیدگی که در نهایت همه ی پیچیدگی ها را با ساده انگاشتن به سخره می گیرد. و به سمت پوچی سوق می دهد. شاید بتوان گفت که نویسنده انسانها را نیز یک جاده می داند که اتفاقات مختلف در حال عبور از آنهاست و اهمیتی ندارد که این جاده چه خصوصیاتی دارد.

تکرار ریتمیکی که در داستان وجود دارد و کدهایی که پس از هر تکرار به خواننده داده می شود، داستان را شبیه به تپه ای می کند که هنگام پایین آمدن از آن چنان سرعت خواهی گرفت که به سرعت می توانی داستان را به پایان برسانی، البته این نکته هم خوب است و هم بد. خوب از آن جهت که ریتمیک بودن به جذابیت کار و گذرا بودن اتفاقات و این که گاهی اینقدر سریع رخ می دهند که فرصت درک پیدا نخواهی کرد کمک می کند و از طرف دیگر این حس را به خواننده منتقل خواهد کرد و بد از این نظر که همچون انسانی که به سرعت در حال پایین آمدن از یک تپه است فرصت دیدن مناظر اطراف و درک موضوع را پیدا نخواهی کرد، که البته قابل حدس است که این همان خواست نویسنده بوده که به درستی ادا شده.

و نکته ی دیگر اینکه در کل داستانها تقریبا هیچ اصل و فرعی وجود ندارد نه اینکه وجود نداشته باشد بلکه نویسنده سعی کرده دنیای ذهنی اش را چنان بیان کند که واقعا نه چیز با ارزشی هست و نه چیز کم ارزشی همه ی این اتفاقات در یک سطح ارزشی وجود دارند و همانطور که یک اتفاق بزرگ می تواند فاجعه ساز باشد یک موضوع کوچک نیز توانایی خلق فاجعه را خواهد داشت .