وحید عبدعلی پور:

مطبوعات محلی با توجه به ظرفیت ها و پتانسیل هایی همچون آشنایی با فرهنگ، رسوم، خلقیات و افکار عمومی جوامع محلی و واقف بودن به مسائل، مشکلات و چالش های آنها، می توانند نقش اساسی در شفاف سازی، هوشیارسازی، بسیج گری و ترغیب شهروندان محلی داشته باشند. این نشریات با توجه به گستره پوشش محلی خود و با شناخت فرهنگ سیاسی شهروندان محلی در زمان انتخابات می توانند ابزار مناسبی برای انتخاب اصلح و آگاهانه از یک سو و ایجاد فضای مشارکت عمومی از سوی دیگر باشند.

نشریات محلی در بحبوحه انتخابات با گزینش بعضی رویدادها و بزرگ نمایی آنها در قالب عناوین و تیتر های اصلی در صفحه اول خود می کوشند تا با تعیین اولویت ذهنی برای مخاطبان، آنان را تشویق به انتخاب کرده و مواضع و دیدگاه های خود را بر آنها اعمال نمایند. این رویه را در اصطلاح «برجسته سازی» می گویند. برجسته سازی از آنجا حائز اهمیت است که مخاطب احساس می کند، همان مطلبی که برجسته شده واقعأ مهمترین است. در این راستا در بین تیتر های صفحه اول نقش تیتر اول بسیار ممتاز است. تیتر اول که با حروف درشت چاپ می شود و نمونه ایی از برجسته سازی در حرفه روزنامه نگاری به حساب می آید، حاوی اهداف، گرایش ها، ایدئولوژی و منش گردانندگان نشریه است.

از این منظر در صدد هستیم با بهره گیری از نظریه برجسته سازی به بررسی رویکرد و نگاه هفته نامه اتحاد جنوب به وقایع انتخابات دوازدهمین دوره ریاست جمهوری بپردازیم. هفته نامه اتحاد جنوب با گرایش سیاسی چپ، دیرپا ترین نشریه و یکی از پرمخاطب ترین و بانفوذ ترین نشریات در استان بوشهر است که از اواخر دهه 70 شمسی تا به امروز بدون وقفه منتشر شده است. دفتر نشریه در شهر برازجان واقع گردیده و اکبر صابری به عنوان یک فعال سیاسی خوشنام و روزنامه نگاری با سابقه سردبیری آن را بر عهده دارد.

در این میان برای بازخوانی نگاه هفته نامه اتحاد جنوب سئوالاتی که به ذهن متبادر می گردد، از این قرار است: نوع نگاه اتحاد جنوب به انتخابات ریاست جمهوری چگونه بوده است؟ این نوع نگاه چه تأثیری در تهییج شهروندان برازجانی و بوشهری در جهت یک انتخاب اصلح داشته است؟ آیا نشریه توانسته است در معرفی و طرفداری از کاندیدای مورد علاقه خود موفق باشد؟ توزیع فراوانی تیتر های مربوط به انتخابات ریاست جمهوری چگونه است؟
برای یافتن پاسخ، تیترها و عکس های مربوط به انتخابات ریاست جمهوری چاپ شده در صفحه اول نشریه اتحاد جنوب مورد بررسی قرار خواهد گرفت و شماره های مورد بررسی نسخ منتشر شده از تاریخ 10 اردیبهشت 96 تا 24 اردیبهشت 96 شامل 3 شماره این نشریه خواهد بود.

شماره 936 به تاریخ 10 اردیبهشت 1396

در شماره 936 هفته نامه اتحاد جنوب 25% از تیتر ها (2 از 8) مربوط به انتخابات ریاست جمهوری و 75% از تیتر ها (6 از 8) مربوط به موضوعات محلی و غیر انتخاباتی هستند. در این شماره تیتر اول با موضوع «گل های طلایی جهانگیری به نفع روحانی» به طور مستقیم مسئله انتخابات ریاست جمهوری را نشانه رفته است. این تیتر نشانگر این است که نوع نگاه هفته نامه انتخاباتی بوده و مسئله انتخابات در درجه اول اهمیت قرار دارد. این تیتر همچنین نشانگر سوگیری نشریه و اعلام حمایت از کاندیداتوری حسن روحانی و دفاع از مواضع وی و جهانگیری در انتخابات است، تا به نوعی با برجسته سازی آن علاوه بر ایجاد فضای مشارکت عمومی در میان شهروندان محلی، مخاطب را نیز ترغیب به حمایت از کاندیدای مورد نظر خود نماید.
تیتر دوم نیز با عنوان «جهانگیری پدیده اولین مناظره» که بر اساس یک سنت معمول از سوی مدیر مسئول نشریه به رشته تحریر در آمده است، به بررسی و تجزیه و تحلیل مناظره اول نامزد های ریاست جمهوری پرداخته است. این دو تیتر به لحاظ فراوانی با وجود آنکه فقط 25% از حجم تیتر ها را شامل می شوند. اما در مجموع نیمی از فضایصفحه نخست را به خود اختصاص داده اند. این امر نشانگر اهمیت موضوع انتخابات و ضرورت آگاه سازی جامعه و شهروندان در جهت شناخت کاندیدای اصلح و یک انتخاب آگاهانه است. لیکن نکته منفی که به چشم می آید این است که در استفاده از عکس به عنوان تکنیک برجسته سازی مطلب ضعیف عمل شده است. عکس ها کوچک و فاقد اثر گذاری بصری روی مخاطب هستند.

شماره 937 به تاریخ 17 اردیبهشت 1396

با گرم شدن تنور انتخابات، در شماره 937 هفته نامه اتحاد  جنوب شاهد افزایش تیتر های انتخابات ریاست جمهوری هستیم. در این شماره 36% از تیتر ها (4 از 11) به انتخابات ریاست جمهوری و 64% از تیتر ها (7 از 11) به موضوعات دیگر اختصاص یافته است. تیتر اصلی و برجسته سازی شده این نسخه با عنوان «سانسور گازانبری» به بررسی سانسور 6 دقیقه ای از مستند انتخاباتی دکتر روحانی توسط صداو سیما می پردازد. این تیتر با رویکرد آگاه سازی و هوشیار سازی شهروندان محلی در ارتباط با تحولات فضای انتخابات آورده شده است. با نگاهی به عکس حسن روحانی در این تیتر می توان گفت: در این نسخه در برجسته سازی تیتر اصلی با استفاده از عکس قوی تر از نسخه قبل عمل شده است، چرا که در نگاه اول توجه بصری مخاطب را به خود جلب و مخاطب را جذب تیتر می سازد.
دو تیتر دیگر با عنوان «خاتمی: اصلاحات زنده است» و «انتقاد شدید ناطق نوری از قالیباف: عوام فریبی نکنید» در راستای سیاست عمومی نشریه در حمایت از کاندیدای متبوع خود و رویکرد شفاف سازی و آگاه سازی افکار عمومی جامعه آمده است. اما یکی از مهمترین تیتر های فرعی انتخاباتی  به سفر مشاور مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی به شهر برازجان و سخنرانی ایشان در ستاد دکتر روحانی اختصاص یافته است. این سخنرانی و انعکاس آن در صفحه اول نشانگر اهمیتی است که نشریه در راستای انجام رسالت خود یعنی اطلاع رسانی درباره منش سیاسی نامزد ها، جریانات سیاسی و تشریح اوضاع و احوال سیاسی کشور برای شهروندان محلی به انجام رسانده است.

شماره 938 به تاریخ 24 اردیبهشت 96

در نسخه شماره 938 که آخرین شماره قبل از انتخابات 96 محصوب می شود، ما شاهد رنگ آمیزی یک پارچه پس زمینه هفته نامه به رنگ بنفش و درج تصویری بزرگ از حسن روحانی هستیم. در این نسخه خبری از تیتر های محلی، منطقه ای و غیر انتخاباتی نیست و 100% تیتر ها (4 از 4) انتخاباتی هستند. این رویکرد ذهن مخاطب را به این سو هدایت می کند، که انگار با یک ویژه نامه انتخاباتی سروکار دارد. پس زمینه بنفش با بهره گیری از تصویر بزرگ دکتر روحانی در برجسته سازی تیتر اصلی نقشی بی بدیل ایفاء نموده است.
تیتر اصلی با عنوان «غوغای روحانی در آخرین مناظره» به بررسی و تحلیل سومین مناظره نامرد های انتخاباتی پرداخته است. شیوه گزینشگری تیتر اصلی حاکی از اهمیت موضوع از نگاه نشریه و لزوم تهییج شهروندان برازجانی و بوشهری در حمایت از دکتر روحانی در جهت انتخاب یک کاندیدای اصلح است. سایر تیتر ها نیز علاوه بر آگاه سازی و شفاف سازی فضای عمومی جامعه و بیان دیدگاه ها و مواضع کاندیداهای طیف چپ، با هدف بسیج گری و ترغیب شهروندان محلی برای مشارکت در انتخابات صورت پذیرفته است.
جمع بندی:
با مقایسه ای میان فرآوانی تیترهای انتخاباتی می توان دریافت هرچه به زمان انتخابات نزدیک تر می شویم، درصد بیشتری از تیتر ها به انتخابات اختصاص می یابد. این آمار از 25% در شماره 936 به 100% در شماره 938 افزایش یافته است. این رویه نشانگر شیفتگی زیاد نشریه به مسائل ملی است، که تا حدودی آن را نسبت به مسائل محلی و منطقه ای بی تفاوت می کند. علاوه بر این هر چه به جلو می رویم، عکس ها نیز در تیتر اصلی برجسته تر می شوند. در هر سه شماره برجسته سازی در ارتباط با مسائل و موضوعات انتخاباتی به کار رفته است. نشریه توانسته با برجسته سازی عناوین انتخاباتی در بسیج گری و تهییج شهروندان برازجانی برای مشارکت در انتخابات و حمایت از دکتر روحانی نقشی پررنگ ایفاء نماید. تا در این باب به جد بتوان گفت: نشریه در معرفی و حمایت از کاندیداتوری دکتر روحانی در برازجان و دشتستان موفق بوده و سهمی  بی بدیل از این پیروزی بزرگ را به خود اختصاص داده است./ص